από metereologos.gr
Σάββατο 21 Ιουλίου 2018
 
 

Η αναγκαία υπέρβαση

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Χρεοκοπίες ατέλειωτες: 1827, 1843, 1893, 1932, 2010. Το 1999 ήταν η χρονιά που εξοφλήσαμε την τελευταία δόση του χρέους μας μετά την εγκαθίδρυση του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου το 1898. Η χρονική διάρκεια μέχρι να δημιουργήσουμε επονείδιστα και επαχθή χρέη, που μας ξανάφεραν σε συνθήκες πτώχευσης, κράτησε μόλις 11 χρόνια. Για αυτά τα 11 χρόνια θα μείνουμε σε διεθνή εποπτεία απροσδιόριστο διάστημα.

«Εξι χρόνια Μνημόνιο» σημαίνει την επιτακτική ανάγκη να αποφασίσουμε τι κάναμε λάθος, τι αφήνουμε πίσω μας και τι βασικές αποφάσεις παίρνουμε. Ομως για να πει κανείς τι πρέπει να κάνουμε, πρέπει συλλογικά να θέλουμε να κάνουμε κάτι. Και δεν είναι διόλου ξεκάθαρο ότι υπάρχει μια κρίσιμη μάζα κόσμου που θέλει πράγματι να κάνουμε κάτι, και μάλιστα κάτι που να μην κινείται στη σφαίρα της ουτοπίας. Η συλλογική ευφυΐα μας είναι αναιμική. Δεν πιστεύουμε σε συλλογικές αξίες, ευρωπαϊκές ή και εθνικές, δεν έχουμε κανένα σοβαρό όραμα, όχι μόνο για την οικονομική μας ανάπτυξη, αλλά ούτε για την κοινωνική μας οργάνωση, για την εθνική μας υπόσταση, για το μέλλον μας ή για τα παιδιά μας. Απορρίπτουμε κεντρικές αρχές επιτυχίας, όπως τη συνέργεια, απορρίπτουμε την εμπειρία επιτυχημένων κοινωνιών, φθονούμε τους επάνω, αλλά μόλις καταφέρουμε να τους πλησιάσουμε, κάνουμε ό,τι μπορούμε για να οπισθοχωρήσουμε. Στη διάρκεια της κρίσης όλα αυτά επιδεινώθηκαν.

Υπάρχει ένα σημαντικό, αν και μειοψηφικό, κομμάτι αυτής της κοινωνίας που καταλαβαίνει την πραγματικότητα, έχει συμπράξει - με μικρή επιτυχία - στον αγώνα για να ξεφύγουμε από τα αδιέξοδα, αλλά προσπαθεί και αναζητεί λύσεις. Υπάρχει ένα άλλο κομμάτι, πολύ μεγαλύτερο, που έχει υποστεί τις επώδυνες συνέπειες της κρίσης, χωρίς να έχει αλλάξει αντιλήψεις, ενώ ένα άλλο τμήμα, επίσης σημαντικό, λειτουργεί έξω από τις εξελίξεις, έχει υποστεί - αν καν έχει υποστεί - τις μικρότερες επιδράσεις της κρίσης, είναι θεατής στο πρόβλημα και το απολαμβάνει κιόλας, πιστεύοντας ότι είναι ασφαλές.

Υπάρχουν επίσης οι δανειστές. Η πεισματική εμμονή τους για εξαιρετικά μεγάλη και σε ασφυκτικό χρόνο δημοσιονομική προσαρμογή, για υπέρμετρη πίεση στα εισοδήματα και στην προστασία εργασιακών δικαιωμάτων, όπως ισχύουν σε πολλές άλλες χώρες στην ΕΕ, για αδιαφορία στη σύλληψη της φοροδιαφυγής και στην ανάγκη αναδιάρθρωσης και αποτελεσματικής λειτουργίας του κράτους, για ελάχιστη στήριξη της παραγωγικής βάσης της χώρας, για αδυναμία κατανόησης της αλυσιδωτής σχέσης που συνέδεσε τις οικονομικές παρεμβάσεις που έγιναν με την κοινωνική και πολιτική αποδιάρθρωση που προέκυψε, εκτόξευσε στα ύψη το κόστος της πολιτικής αποτυχίας. Από την άλλη, και εμείς δεν βοηθήσαμε. Αρνητισμός στον μετασχηματισμό καταστροφικών σχέσεων και πρακτικών, αρνητισμός στη διατύπωση θετικών μορφών πολιτικής, προστασία βαθιά εμπεδωμένων αντι-αναπτυξιακών προσόδων και συμφερόντων, πολιτικές τακτικές συμπλήρωναν τους μηχανισμούς αποτυχίας.

Συνοψίζοντας τα «α-συνόψιστα»: Πριν από το ΑΕΠ, τα δημοσιονομικά, την ανταγωνιστικότητα ή το Ασφαλιστικό, πριν και από την ανεργία, προέχουν οι αξίες με τις οποίες εμείς κατανοούμε και αλλάζουμε τον κόσμο - την πραγματικότητά μας. Με αυτές που είχαμε πτωχεύσαμε. Προφανώς μια μηδενιστική αντίληψη είναι ασυγχώρητη. Πολλές από τις βασικές αξίες μας δεν πτώχευσαν. Σε όσες όμως πτώχευσαν, η λύση είναι μία: πατροκτονία.

Μπορεί να ακούγεται ψυχολογικά δύσκολο, αλλά η εναλλακτική είναι το μακροχρόνιο αδιέξοδο. Σε μια κοινωνία όπου οι συνθήκες επιδεινώνονται συνεχώς, ο εγωισμός και ο ατομικισμός θα διογκώνονται, θα συρρικνώνουν τη δημόσια σφαίρα και τα αδιέξοδα θα διογκώνονται κι άλλο. Ολο και λιγότεροι θα αποδέχονται να καθορίζεται η τύχη τους - και πολύ περισσότερο να δείχνουν αλληλεγγύη - σε μια συλλογική τροχιά, όπου η κατάρρευση κυριαρχεί και συμπαρασύρει όλους. Οποιος μπορεί, θα προχωράει και θα αδιαφορεί και οι νέοι θα φεύγουν μαζικά. Τα μέτρα που κάθε φορά φαντάζουν επώδυνα, αύριο θα σκεφτόμαστε πόσο λάθος ήταν που τα απορρίπταμε. Αλλωστε, αν κάποια στιγμή χρειάζονται επώδυνα μέτρα, είναι γιατί πολλές επιλογές και ενέργειες που προηγήθηκαν δημιουργούσαν σταδιακά επώδυνες συνθήκες που κάποια στιγμή έκαναν πλέον αναπόφευκτα τα επώδυνα μέτρα. Η αλυσίδα της αιτιότητας είναι μεγάλη.

Στα έξι χρόνια Μνημόνιο δημιουργήθηκαν τρία νέα τεράστια εμπόδια. Το πρώτο είναι ότι όσα σημαντικά πρέπει να γίνουν, πολλαπλασιάστηκαν και απαιτούν μεγάλο διάστημα για να αποδώσουν. Ο,τι δεν έγινε για δεκαετίες, πρέπει να ξεκινήσει τώρα και σε πολλά πεδία ταυτόχρονα. Ανάπτυξη χωρίς αναδιάρθρωση του παραγωγικού συστήματος, επενδύσεις, σοβαρές προσαρμογές του εκπαιδευτικού συστήματος, ενίσχυση των τεχνολογικών γνώσεων, της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας, χωρίς μεταρρύθμιση του κοινωνικού, ασφαλιστικού και του νοσηλευτικού συστήματος, χωρίς σοβαρές νέες υποδομές και ένα κράτος που να λειτουργεί, δεν είναι εφικτή. Ο βραχύς βίος των κυβερνήσεων λειτουργεί όμως αποτρεπτικά για την εφαρμογή πολιτικών που σήμερα χρειάζεται η χώρα, καθώς το κόστος θα γίνεται άμεσα αισθητό, ενώ τα οφέλη θα προκύπτουν σταδιακά σε μελλοντικό χρόνο, ευνοώντας πιθανότατα διαφορετικές κυβερνήσεις. Το δεύτερο είναι ότι η δραστική μείωση των εισοδημάτων και των δημοσιονομικών δυνατοτήτων, σε συνδυασμό με την ασφυξία ρευστότητας, σημαίνουν έλλειψη δυνατοτήτων χρηματοδότησης, που κάνει εξαιρετικά δύσκολες τέτοιες πρωτοβουλίες σε ουσιαστική κλίμακα. Τρίτον, ακόμη κυριαρχεί η κουλτούρα του «εύκολου δανεισμού», όπου η χώρα προχωράει με αυξανόμενα νέα δάνεια. Ομως η διόγκωση του δανεισμού, όπως τη γνωρίσαμε πριν από την κρίση, είναι πλέον απαγορευτική. Παρ' όλα αυτά, η αντίληψη ότι πρέπει να πορευτούμε στον δύσκολο και αβέβαιο δρόμο της παραγωγής και μάλιστα της ανταγωνιστικής παραγωγής, παραμένει ανύπαρκτη. Η πραγματικότητα είναι αδυσώπητη. Αν παρά τις όποιες τεράστιες δυσκολίες δεν πληρώσουμε το τίμημα για να περάσουμε από τις Συμπληγάδες, το τίμημα της μη υπέρβασης θα είναι ασύγκριτα πιο βαρύ.

Στα χρόνια αυτά ιδεολογίες, ιδεοληψίες, στερεότυπα, ταμπού τσακίστηκαν. Πολλοί το έχουν καταλάβει. Αυτό που δεν φαίνεται ακόμη είναι η οικοδόμηση του νέου. Ενα νέο που θα μας βγάλει αργά και επώδυνα από την κρίση, θα αρχίσει να εκπέμπει θετικά μηνύματα σε σχέση με την παραγωγή, την απασχόληση, τη φτώχεια, τα εισοδήματα, την αποτελεσματικότητα της πολιτικής. Ενα τέτοιο «νέο» δεν μπορεί να προκύψει από τα κάτω. Θα γίνει μόνο από τα πάνω. Ομως, όλο και πιο σημαντικό τμήμα της κοινωνίας χάνει τις προσδοκίες του στο πολιτικό σύστημα, ενώ λειτουργεί και αντιφατικά. Περιμένει από τις πολιτικές δυνάμεις να συγκρουστούν με ό,τι προκάλεσε την κρίση, ενώ ταυτόχρονα αντιδρά σε κάθε αλλαγή. Περιμένει, επίσης, να δει στοιχεία που να εμπνέουν. Αυτά δεν φαίνονται. Οι αλλαγές είναι ελάχιστες, δειλές και ενοχικές. Εξάλλου, μια υπέρβαση των πολιτικών και άλλων στερεοτύπων, που θα σηματοδοτούσαν αλλαγή προσανατολισμού, θα πληρωθεί ακριβά από όσους πρωτοπορήσουν. Οποιος όμως κατανοήσει ότι αξίζει το τίμημα, ότι αξίζει να πάρει το ρίσκο, όποιος δημιουργήσει ελπίδες που θα αρχίσουν να μετατρέπονται σε πραγματικότητα, θα πιστωθεί και την επιτυχία.

Ο κ. Τάσος Γιαννίτσης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην υπουργός.



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (13)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Ευγε.. | 18/04/2016 23:07
    Δασκαλε, τα ειπες ολα!! Η απουσια σου ειναι παραπανω απο αισθητη.. Βγες μπροστα. Ο λογος σου ειναι δημιουργικος οπως και οι πραξεις σου ολα αυτα τα χρονια.. Κανε κατι...
    Μνημων
    απάντηση50
     
     
    Τριτοκοσμικό κράτος | 18/04/2016 16:39
    Τις αξίες οι οποίες πτώχευσαν εμείς τις θεωρούμε ιδιαίτερες αξίες της φυλής που δεν θα αφήσουμε κανένα να της αλλοιώσει. Δημιουργήσαμε την ομάδα των Ελληναράδων οι οποίοι επιδεικνύουν ανορθολογισμό, έλλειψη επιχειρημάτων, τσαμπουκά, αλαζονεία και φυσικά γνώση των πάντων χωρίς ποτέ να μπούνε στο κόπο να διαβάσουν ένα βιβλίο. Αν δεν αλλάξουμε νοοτροπία θα γίνουμε πραγματικά τριτοκοσμικό κράτος
    ΧΒ
    απάντηση372
     
     
     
    Μην το αναλύσουμε περισσότερο... | 18/04/2016 16:02
    Ελπίζω να είναι κατανοητό τί μπορεί να συμβεί σε μία χώρα όταν από τον Γιαννίτση καταλήξει στον Πολάκη.
    Μελέτης
    απάντηση582
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    ειναι πολλοιαλλοι υπευθυνοι | 18/04/2016 15:27
    Οκ αλλα δεν ειναι οι δανειστεςπου αδιαφορουν για συλληψη φοροδιαφυγης ουτε για την αποτελεσματικη λειτουργια του κρατους .ειναι η σοβιετικη ισοποδωση μιας κρυπτοκουμουν.λογικης αναδιανομης .πχ το αφορολογητο που το δντ θελει να επεκταθει σε ολους και να μεωθει ωστε να μη μενει εκτος φορολογισς το 55 % εισοδηματων .ειναι η κυβερνηση που στηριζει μπατακσηδες που πρεπει να ειναι το 40% υου μ.κατσελη .ειναι ο προβοπουλος που παλαιψε το 2014 αλλα πληρωσαμε τη δισφορα ανακεφαλαιοποιηδης το 15 οτι δηθεν κερδισαμε το 14. τα φετεινα του σταθακη θατα πληρωσουμε του χρονου εαν δεν γινει κουρεμα κατθεσεων.τελος ειναι οσοι δεν μιλανε και περιμενουν να ανταμειφθουν απο τον αργηγο των συριζοανελ .
    pan montr
    απάντηση190
     
     
    Εβλεπα υη ταινια"θα σε κανω βασιλισσα", | 18/04/2016 15:20
    οπου ο Βεγγος πουλα οτι βρει μπροστα του,αναγκαζοντας τη γυναικα του να ζει σε ενα ετοιμορροπο σπιτι.Σαν σαλταδορος,παραμυθιασε τον πλουσιο μπαρμπα της γυνσικας του,που ζει στην Αμερικη(Λ.Κωνστανταρας)οτι πεθανε,ωστε να της στελνει ενισχυση τον μηνα 200$.Ωσπου καποια μερα φτανει στην Ελλαδα.Σκεφτηκα:τα 200$τοτε ηταν περιουσια.Μετα απο περιπου 60 τοσα χρονια,φτασαμε στο ιδιο ακριβως σημειο!Να μπορουν να σωσουν οικογενειες!Με αλλα λογια,αυτοι που μας κυβερνησαν απο τον πολεμο και δωθε,τα πηγαν μια ...χαρα!Και το χειροτερο;"Σκοτωνομαστε"για παρτη τους!Καμαρωστε τους:μια χαρα τα καταφεραν.Φτου μη τους ματιαξουμε ολους τους!Φτου και παλι φτου!
    Abdul
    απάντηση200
     
     
    Παντα θα βρισκεται ενας μαυρογυαλουρος, | 18/04/2016 15:13
    και παντα θα προστρεχουμε σε αυτον!Αυτος θα φροντισει να ταισει τους διεφθαρμενους"αιμοδοτες"του,δηλαδη καθε αποπατο της ελλ.κοινωνιας που θα του πουλησει"ιδεολογικη"συμπλευση.Ετσι,θα παραμεινουν οι αχρηστοι δικαστες να αθωωνουν ΚΑΘΕ λαμογιο,οι διεφθαρμενοι ΔΥ να ελεγχουν το κρατος,οι συνδικαλιστες να επωφελουνται.Τη μια θα ονομασουν το τερας Αριστερα,την αλλη δεξια ή κεντροδεξια,τη 3η σοσιαλδημοκρατια.Ομως το τερας θαναι παντα το ιδιο!Οσο για τον τυχοδιωκτισμο,τον ωχαδερφισμο και την λαμογια,ολ αυτα δεν θαταν προβλημα αν ειχαμε δικαστες κι οχι αυτα τα σουργελα!Απο εκει ξεκινα το κακο,αυτοι φταινε που αφηνιασανε τα λαμογια!Σε καθε χωρα υπαρχουν λαμογια.Ομως και κανονικοι δικαστες!Σ εμας οχι!
    Abdul
    απάντηση190
     
     
     
    όχι πολλά λόγια | 18/04/2016 13:36
    Σημίτης θα λέμε και θα κλαίμε. Μαζί με Γιαννίτση, Χριστοδουλάκη, Πανταγιά και άλλους πολλούς.
    Κ. Παυλάτος
    απάντηση527
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Μπράβο!! | 18/04/2016 12:20
    ..Υπάρχουν ακόμη ανθρωποι σε αυτήν την χώρα που βλέπουν πιο μακριά απο τον ίσκιο τους...... Είμαστε μια χώρα αποκλειστικά χρηματοδοτούμενη απο προγραμματα α λά "ΕΣΠΑ." ελληνικά η ευρωπαικά ...απο τον πρωτο πολίη της χώρας, Πρόεδρο της Δημοκρατίας μέχρι τον τελευταίο ανειδίκευτο εργάτη-υπάλληλο.....και αυτό δεν βγάζει στο ξέφωτο ..δεν βγάει πουθενά....
    Αρης
    απάντηση562
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    respect στον αρθρογραφο | 18/04/2016 11:31
    Γιναμε κρατος το 1830 , οντας χρεοκοπημένοι απο το 1827 με λιγα λογια η οικονομικη εξαρτηση ηταν και εξακολουθει να ειναι το τιμημα της "απελευθερωσης"...το πως δε καταφεραμε να "ξεχρεωσουμε" 200 χρονια τωρα ειναι θεμα προς διερευνηση...και κατι ακομα...λετε:«Εξι χρόνια Μνημόνιο» σημαίνει την επιτακτική ανάγκη να αποφασίσουμε τι κάναμε λάθος,...καλυτερα να αποφασίσουμε τι καναμε σωστα, θα τελειωνουμε πολυ πιο γρηγορα...
    ενα 10λεπτο θα μας παρει
    απάντηση592