ΗΕυρώπη είναι πλούσια σε δεξιότητες και φτωχή σε πόρους. Στις επιχειρήσεις, όπως και στη ζωή, οφείλουμε να αξιοποιούμε τα πλεονεκτήματά μας και να προστατεύουμε τα αδύνατα σημεία μας. Ωστόσο, ακόμα και σήμερα η ΕΕ εισάγει έξι φορές περισσότερες ύλες και φυσικούς πόρους από ό,τι εξάγει. Καταναλώνουμε ανανεώσιμους πόρους κατά 50% ταχύτερα από ό,τι μπορούμε να τους αντικαταστήσουμε, ποσοστό που σημαίνει μη βιώσιμη πίεση στο περιβάλλον μας καθώς και απειλή για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Η παγκόσμια μεσαία τάξη αναμένεται να αυξηθεί κατά 4 δισ. ανθρώπους έως το 2035. Δεν χρειάζεται μεγάλη φαντασία για να διαπιστώσει κανείς τι σημαίνει αυτό για τη χρήση των φυσικών πόρων, τις τιμές των πρώτων υλών, την παραγωγή αποβλήτων και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Hδη σήμερα 500 κιλά απόβλητα ανά δευτερόλεπτο, ως επί το πλείστον πλαστικά –που είναι ο μέσος όρος της ποσότητας αποβλήτων που παράγεται σε ένα έτος από έναν ευρωπαίο πολίτη –καταλήγουν στις θάλασσές μας. Αυτό δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική πρόκληση· ούτε συνεπάγεται μόνο τεράστιο κόστος για τομείς όπως ο τουρισμός ή η αλιεία. Πρόκειται και για την απόλυτη οικονομική σπατάλη καθώς τα απόβλητα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου, να ανακυκλωθούν ή να χρησιμοποιηθούν ως πολύτιμη πηγή ενέργειας με την οποία uα μειώνονται παράλληλα οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Trash is cash –τα σκουπίδια είναι χρήμα.
Hρθε η ώρα να αλλάξουμε πορεία. Η Ευρώπη είναι διάσημη για την καινοτομία της, τις δεξιότητές της και την ικανότητά της στην επίλυση δύσκολων προβλημάτων. Πάνω απ’ όλα, είναι διάσημη σε ολόκληρο τον πλανήτη για την από κοινού χρήση των δεξιοτήτων και τη συγκέντρωση των πόρων της. Επί 50 έτη, η ικανότητα αυτή κατέστησε την Ευρώπη παγκόσμια οικονομική δύναμη. Σήμερα οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι οι πράσινοι οικονομικοί ηγέτες του κόσμου. Μαζί καλύπτουν το ένα τρίτο της παγκόσμιας αγοράς για πράσινες τεχνολογίες, αξίας ενός τρισεκατομμυρίου ευρώ που αναμένεται να διπλασιαστεί μέχρι το 2020.
Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για να αρχίσει μια πανευρωπαϊκή συζήτηση σχετικά με τον καλύτερο τρόπο για τη μεταστροφή προς μια πιο κυκλική οικονομία. Οφείλουμε να ξεφύγουμε από το γραμμικό μοντέλο «παίρνω, φτιάχνω, πετάω», το οποίο έχει κυριεύσει την οικονομική σκέψη. Πρέπει να εντρυφήσουμε σε ένα νέο μοντέλο που θα επιδιώκει να προστατεύει και να διατηρεί την αξία όλων των πόρων, αντί απλώς να τους καταναλώνει.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους μια νέα και μακρόπνοη δέσμη μέτρων για την κυκλική οικονομία. Θα εξετάσει την πολιτική για τα απόβλητα αλλά και πέρα από αυτή, για να διερευνήσει ολόκληρο τον κύκλο της κυκλικής οικονομίας. Θα βρει τη σωστή ισορροπία μεταξύ νομοθεσίας, εργαλείων με επίκεντρο την αγορά και άλλων μέτρων για συγκεκριμένους τομείς. Βασιζόμενη σε φιλόδοξους στόχους σε επίπεδο ΕΕ για την ανακύκλωση και τη διαχείριση των αποβλήτων, θα διοχετεύσει επενδύσεις κεφαλαίων, θα ενισχύσει την έρευνα και την καινοτομία και θα παρέχει κίνητρα. Η κυκλική οικονομία και τα έργα για την ενεργειακή απόδοση θα είναι επιλέξιμα για το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ).
Μόλις άρχισε η σχετική δημόσια διαβούλευση. Διάσκεψη των ενδιαφερομένων θα συγκληθεί στις 25 Ιουνίου. Επιθυμούμε ευρεία συμμετοχή των εμπειρογνωμόνων, των επιχειρήσεων, της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτών-καταναλωτών, έτσι ώστε να μπορέσουμε να υποβάλουμε την καλύτερη δυνατή πρόταση. Αυτό αποτελεί ευκαιρία για να επαναπροσδιορίσουμε την οικονομία μας και να δημιουργήσουμε νέα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα για την Ευρώπη και τη βιομηχανία της.
Για να υπάρξει πραγματική επιτυχία θα απαιτηθούν προσπάθειες και αλλαγές, από το άμεσο τοπικό έως το ευρωπαϊκό επίπεδο, από υπευθύνους χάραξης πολιτικής, παραγωγούς, διανομείς, εμπόρους και καταναλωτές. Ο δημόσιος τομέας, είτε πρόκειται για τις πόλεις μας είτε για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, μπορεί επίσης να βοηθήσει την κυκλική οικονομία με πράσινες δημόσιες συμβάσεις. Μία νέα σειρά κινήτρων για νέα επιχειρηματικά μοντέλα μπορεί να βοηθήσει να περάσουμε από την πώληση προϊόντων στην πώληση επιδόσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να δώσει ιδιαίτερη έμφαση σε μέτρα εκεί όπου η «Ευρώπη» έχει προστιθέμενη αξία και αντίκτυπο. Για να παραμείνουμε προσηλωμένοι σε αυτό τον στόχο χρειάζεται να μας καθοδηγεί η φωνή σας –η φωνή των πολιτών.
Η δημιουργία και η εξασφάλιση νέων θέσεων εργασίας αποτελεί πρώτιστο μέλημα. Σε μια κυκλική οικονομία μεριμνούμε για προϊόντα μέσα από επισκευή, συντήρηση, αναβάθμιση και ανακατασκευή, τα οποία είναι σαφώς υψηλότερης έντασης εργασίας από ό,τι η εξόρυξη και η μεταποίηση σε εγκαταστάσεις υψηλής αυτοματοποίησης. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει άμεσα πολλές νέες θέσεις εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ. Εμμεσα, η πρόσβαση σε φθηνούς, χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και υψηλής ποιότητας ανακυκλωμένους πόρους μπορεί να μειώσει την εξάρτησή μας από εισαγόμενες πρώτες ύλες και να συμβάλει περαιτέρω στην απασχόληση, στην ανάπτυξη και στην εκ νέου βιομηχανοποίηση της Ευρώπης.
Η μεταστροφή προς μια κυκλική οικονομία θα βοηθήσει στη δημιουργία μιας νέας γενιάς Ευρωπαίων που θα είναι φορείς καινοτομίας σε όλο το μήκος της αλυσίδας, από το ράφι του καταστήματος έως το διοικητικό συμβούλιο. Η εξαγωγή καθαρών προϊόντων, τεχνολογιών και υπηρεσιών σε όλο τον κόσμο σε συνδυασμό με τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη, μπορεί να καταστεί ευρωπαϊκός κανόνας και πρότυπο. Η κυκλική οικονομία συσχετίζεται με τον μετασχηματισμό της οικονομίας στο σύνολό της, σε πλήρη συμφωνία με τους παγκόσμιους στόχους αειφόρου ανάπτυξης στους οποίους ελπίζουμε να συμφωνήσουμε προς τα τέλη του τρέχοντος έτους. Η επιλογή αυτή αντιμετωπίζει άμεσα την κλιματική αλλαγή και συμβάλλει στη μείωση της χρήσης ενέργειας σύμφωνα με την ενεργειακή στρατηγική της Ενωσης.
Σύμφωνα με το ίδρυμα Ellen MacArthur, η σημερινή διάρκεια ωφέλιμης ζωής των φυσικών προϊόντων είναι μόνο τέσσερα έτη, μετά τα οποία μόνο το 40% όλων των υλικών επαναχρησιμοποιούνται ή ανακυκλώνονται, σε μόλις 3% της αρχικής τους αξίας. Χρειαζόμαστε νέα πρότυπα υλικών, αγορές δευτερογενών υλικών και αναβαθμισμένο σύστημα ανακύκλωσης. Τα προϊόντα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι ανθεκτικά, να μοιράζονται, να επαναχρησιμοποιούνται, να επιδιορθώνονται και να ανακυκλώνονται.
Μόνο το 40% των υλικών του συστήματος στερεών αστικών αποβλήτων στην ΕΕ των «28» ανακυκλώνεται· το 25% αποτεφρώνεται με ανάκτηση ενέργειας και τα υπόλοιπα καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής. Ακόμη και υλικά όπως το PET, ο χάλυβας, το χαρτί, που θεωρούνται παραδείγματα επιτυχίας στον τομέα της ανακύκλωσης, χαρακτηρίζονται από διαρροή αξίας έως και 75% από την πρώτη φορά της χρήσης τους. Το 33% των τροφίμων καταλήγει στα απορρίμματα κατά μήκος της αλυσίδας αξίας –ακόμη και το 46% των οπωροκηπευτικών. Αυτό πρέπει να αλλάξει.
Στηριζόμαστε στις προτάσεις και στις ιδέες σας για να διασφαλίσουμε ότι τα ευρωπαϊκά μας πλεονεκτήματα –οι δεξιότητες και η καινοτομία μας –θα χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία νέων ευρωπαϊκών θέσεων εργασίας, την προστασία του περιβάλλοντος, την υποστήριξη νέων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των παγκόσμιων αγορών και θα μας βάλουν σε τροχιά προς μια νέα, πιο κυκλική οικονομία. Με λίγα λόγια, να μπορούμε να ζούμε καλά εντός των ορίων του πλανήτη μας.
Ο Frans Timmermans είναι πρώτος αντιπρόεδρος της ΕΕ, ο Jyrki Katainen είναι αντιπρόεδρος της ΕΕ και οι Karmenu Vella και Elzbieta Bienkowska είναι επίτροποι.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ