από metereologos.gr
Δευτέρα 28 Μαΐου 2018
 
 

Περνάει ο φασισμός

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η «ρετροφουτουριστική» αντίληψη της ιστορίας που κυριαρχεί στην Ελλάδα των μνημονίων και του «καθεστώτος έκτακτης ανάγκης» εντείνει τα τελευταία χρόνια την επανεξέταση διαφορετικών γεγονότων και περιόδων, συνήθως υπό το πρίσμα συντηρητικών οπτικών. Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, η Μεταπολίτευση, η Κατοχή και η Αντίσταση, η ιστορία των ελληνικών χρεοκοπιών αποτελούσαν μέχρι πρόσφατα τους βασικούς τόπους γύρω από τους οποίους συναρθρώθηκαν οι χρήσεις του παρελθόντος με τις επιδιώξεις του παρόντος και τους σχεδιασμούς του μέλλοντος. Κατόπιν των πρόσφατων εξελίξεων όμως με τον παρ' ολίγον εορτασμό της μεταξικής δικτατορίας στην Καλαμάτα, επιβάλλεται να σκεφτούμε εντατικότερα το περιεχόμενο και τις στοχεύσεις ορισμένων θεωρήσεων του παρελθόντος.

Η απόπειρα της αποκατάστασης του Ι. Μεταξά και του καθεστώτος του αποτελεί τμήμα αλλά και κορύφωση μιας ευρύτερης πολιτικής διαχείρισης της ιστορίας και της μνήμης, η οποία αντλεί το υλικό και τις ερμηνείες της από το οπλοστάσιο της εμφυλιοπολεμικής κουλτούρας αλλά και του αντικομμουνισμού, όπως αυτός διαμορφώθηκε από τον Μεσοπόλεμο και εξής στη χώρα μας. Δίπλα σε αυτό το «βαρύ πυροβολικό» της «εθνικόφρονος ιστορίας» στέκεται επάξια η κληρονομιά του αντικοινοβουλευτισμού, της κριτικής στις αδυναμίες των δημοκρατιών και της αίσθησης της «πολιτισμικής κρίσης» σε συνδυασμό με τις κατ' όνομα αντι-ελιτίστικες ρητορικές που αποκρυσταλλώθηκαν κυρίως στον χώρο της ριζοσπαστικής Δεξιάς στον 20ό αιώνα.   
 
Αν όμως η ακροδεξιά καταγωγή είναι σχετικά εύκολα ορατή και ανιχνεύσιμη σε αυτές τις ιστορικές ερμηνείες, η επιρροή και η εμβέλειά τους δεν θα πρέπει να θεωρείται εξ ορισμού περιορισμένη στον συγκεκριμένο πολιτικό και ιδεολογικό χώρο. Η συναρμογή νεο-φιλελεύθερων οικονομικών αντιλήψεων με αυταρχικές πολιτικές θέσεις διαμορφώνεται σταδιακά. Η έλξη των μοντέλων του πολιτικού αυταρχισμού και της ισχυρής, συγκεντρωτικής εξουσίας διαπερνά τον κοινωνικό και πολιτικό χώρο και ενδυναμώνεται μέσα στον διάχυτο - και για μεγάλα τμήματα της κοινωνίας δικαιολογημένο - θυμό και πεσιμισμό που γεννά η κρίση αλλά και σε συνδυασμό με παγιωμένες αντιλήψεις για το ελληνικό έθνος και την κοινωνία.

Ας μη βιαστούμε να κατατάξουμε τις τελευταίες αποκλειστικά στο πεδίο της παλαιάς ή νέας κοπής Δεξιάς, πολύ δε περισσότερο της Ακροδεξιάς. Στην μετα-δικτατορική Ελλάδα, η ιδέα ενός «ανάδελφου» και «αγωνιζόμενου» έθνους αποτυπώθηκε σε διαφορετικούς πολιτικούς λόγους ενώ περιβλήθηκε επίσης «αριστερόστροφα» χαρακτηριστικά, κυρίως στις δύο πρώτες δεκαετίες της Μεταπολίτευσης. Η Ελλάδα που «ανήκει στους Ελληνες» δεν ήταν μόνο η χώρα του «αντι-ιμπεριαλιστικού αγώνα» της πρώτης μετα-δικτατορικής περιόδου. Δίπλα στο «αντι-ιμπεριαλιστικό έθνος» και στην «αντιστασιακή κοινωνία» του συγκροτήθηκε σταδιακά η ατζέντα μιας κανονιστικής ελληνικότητας, δομικά αντινομικής όχι πια μόνο με την «επάρατο Δεξιά» αλλά και με την «επάρατο παγκοσμιοποίηση». Αν στα χρόνια της ευμάρειας, αυτή η τάση αποκρυσταλλώθηκε αρχικά στον ποπ εθνικισμό της Εurovision και των ευρω-κυπέλλων, ας μην ξεχνάμε ότι οι ελληνο-αλβανικές ποδοσφαιρικές συγκρούσεις του 2004 κατέληξαν σε μια δολοφονία. Και ας μην παραβλέπουμε το γεγονός ότι οι πρόσφατες εκδηλώσεις «λεβέντικης χλιδαντίστασης» στα πάλαι ποτέ λαμπερά θέρετρα της νεο-πλουτίστικης ελληνικής φούσκας καθόλου δεν φαίνεται να αφίστανται τελικά του εθνικιστικού, μισαλλόδοξου, ρατσιστικού και σεξιστικού λόγου που σε ορισμένες περιπτώσεις, ελαφρά τη καρδία, χρεώνουμε στην Ακροδεξιά.

Εν κατακλείδι: στη σύγχρονη «μιντιακή οικολογία», η αρνητική διαφήμιση - ακόμη και του ακροδεξιού και φασιστικού λόγου - είναι εν τέλει δι-α-φή-μι-ση. Στη «σπείρα της διεύρυνσης» του μηνύματος, όπως θα έλεγαν και οι θεωρητικοί του είδους, οι ακροδεξιές συνθηματολογίες αποκωδικοποιούνται συνδιαλεγόμενες με εμπεδωμένες αντιλήψεις ενώ παράλληλα τις ανασημασιοδοτούν. Οι επιστροφές της ιστορίας ενισχύουν αυτή τη διαδικασία. Η μέχρι πρότινος εμβληματική θέση του ελληνικού «όχι» στον αγώνα κατά του φασισμού αποσταθεροποιείται ενώ ο Ι. Μεταξάς αναδεικνύεται σε κεντρικό πρωταγωνιστή της αντίστασης στην «ξένη επιβουλή». Η εκ των υστέρων δαιμονοποίηση του ήδη προβεβλημένου λόγου περισσότερο συμβάλλει στη φετιχοποίησή του. Αν «περνάει ο φασισμός» στη χώρα μας σήμερα, θα ήταν ίσως σκόπιμο να συνεξετάσουμε τους τρόπους με τους οποίους οι υλικές επιπτώσεις της κρίσης, οι κανονιστικές αντιλήψεις για την ελληνική εθνική ταυτότητα, οι χλιαρές αντιδράσεις κυρίαρχων πολιτικών χώρων απέναντί του και οι αμφιλεγόμενες μιντιακές κατασκευές του συναρθρώνονται και συμβάλλουν εν τέλει στην προβολή και νομιμοποίησή του.     

Η κυρία Εφη Γαζή είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.   





ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (7)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Περί ακαταληψίας | 25/02/2014 15:26
    Ο λαϊκιστής είναι πλάσμα ευέλικτο: εκεί που τον βολεύει κατανοεί, εκεί που τον τσιμπάει δεν βγάζει νόημα.
    Ανώνυμος / η
    απάντηση11
     
     
    Fatherland, Religion, Family | 22/08/2013 13:40
    On a different note, to the news paper article. I have found the reading of the above titled paper to be: Very interesting, well researched, analytical and didactic. Enjoyed reading it. Thank you
    Diodwros Epikourios
    απάντηση24
     
     
     
    Η ιδεοληπτική σχολή-κλίκα του Πανεπιστημίου Αθηνών | 06/08/2013 09:09
    Πραγματικά απορώ με το γνωστό και μη εξαιρετέο παρεάκι ΦΛΑΙΣΕΡ-ΛΙΑΚΟΥ-ΓΑΖΗ-ΓΑΓΑΝΑΚΗ-ΡΑΠΤΗ και όλης αυτής της τόσο ανώτερη ελίτ, ομού με τα νεόκοπα φυντάνια τους τύπου ΧΑΝΔΡΙΝΟΥ-ΔΡΟΥΜΠΟΥΚΗ. Η ερευνητική τους εμμονή και η ιδεοληπτική τους στάση απέναντι στην ιστορία, τους καθιστά ολοένα και πιο ψυχωμένους. Πώς δηλαδή αντιπαρατίθεται η έννοια της υποκειμενικότητας προς όλους τους άλλους, σε αντίθεση με τους παραπάνω που κατέχουν την θέσφατη αντικειμενικότητα. Η δύναμη που ωθεί τις κοινωνίες μπροστά είναι η απελευθέρωση των ατομικών ικανοτήτων των μελών, πράγμα που στο ΓΚΕΤΟ του ΕΚΠΑ δε συμβαίνει με όλους τους αφιονισμένους ΡΕΤΡΟ-ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΕΝΟΥΣ. Ελεεινό και τρισάθλιο το παρεάκι του ΦΛΑΙΣΕΡ.
    Ρετρό-Φουτουρισμένος
    απάντηση1923
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Άει.. παράτα μας κυρά μου | 05/08/2013 16:16
    Τουλάχιστον ο Βέλτσος έχει τό γνώθι σ' αυτόν και γράφει λίγα. Τούτη η "ρετροφουτούρω" ούτε αυτό δεν καταλαβαίνει. Θου Κύριε...
    Αριστεροδεξιόστροφος
    απάντηση1913
     
     
    Βαριά η καλογερική! | 05/08/2013 13:11
    Αγαπητή κύρια Έφη, εκτιμώ πλήρως την προσπάθεια σας, να εκφρασθείτε, καμμία αντιλογία με τα γραφούμενα, αλλά, όπως γράφει και ο άλλος σχολιαστής, η επικοινωνιακή γλώσσα που χρησιμοποιείτε, είναι κάπως "βαριγδουπη" κατά τον Σωστό "Qurios" ; Η λαϊκή γλώσσα, η απλή γραφή είναι πολύ ποιο κατανοητή, για τον απλό αναγνώστη. Δεν είναι όλοι οι αναγνώστες αντιπροσωπευτικοί, μιας μικροκοινωνίας πνευματικού "ελιτισμού" που αντιπροσωπεύετε. Δυστυχώς, αλλά ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, απέχει έτη φωτός, από το πνευματικό σας επίπεδο. Βαριά η καλογερική, ως επίσης δύσκολη η κατανόηση και, από τις δύο πλευρές. Εάν προσπαθείσετε, να γίνετε κατανοητή στο κοινωνικό σύνολο, με απλή μέθοδο, η νίκη θα είναι δική σας. Δύσκολο για τον μη κατέχοντα, η κατανόηση, εξίσου δύσκολη για τον κατέχοντα η επινόηση μιας κατανοητής γραφής για το κοινωνικό σύνολο. Ευχαριστώ πολύ, εκ των υστέρων, για την κατανόηση.
    Διόδωρος Επικούριος
    απάντηση245
     
     
    Μα κυρία Γαζή... | 05/08/2013 10:24
    Αγαπητή κυρία Γαζή, το ξέρουμε πως είστε εξαίρετη επιστήμων, και πως επίσης συνεργάζεστε πολύ στενά με όλη την αριστερόστροφη μη αναθεωρητική σχολή του Εθνικού τε και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (βλέπε Λιάκους, Φλάισερ'ς, Δρουμπούκηδες, Γαγανάκηδες και όλο το αλάι μαλάι), μόνο μια παράκληση... Γράψτε σε πιο απλά ελληνικά... Άκου ρετροφουτουριστική αντίληψη... Κυρία Γαζή, δεν απευθύνεστε σε κοινό Βέλτσου και άνω. Στον μέσο αναγνώστη απευθύνεστε. Τόσο βαρύγδουπο κείμενο, για πρωινό Δευτέρας, δεν έχω ξαναδιαβάσει. Εσείς και ο Βέλτσος, ομού μετά του Τιμογιαννάκη.
    Σωστός Qurios.
    απάντηση3112