Τρίτη 2 Σεπτεμβρίου 2014
 
 

Η ελληνική κουλτούρα της βίας

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η τρομοκρατία έχει περίπου την ηλικία της Μεταπολίτευσης, γεννήθηκε το 1975 με τη δολοφονία από τη 17Ν του επικεφαλής της CIA στην Ελλάδα Γουέλτς - πρόκειται επομένως για φαινόμενο μακράς διαρκείας που χαρακτηρίζει ολόκληρη εποχή και δεν μπορεί να εξηγηθεί με περιπτωσιολογικές αναφορές στο τάδε ή δείνα γεγονός ή με ψυχολογικές αναλύσεις. Ας σκεφθούν όσοι επιδίδονται σε αυτές ότι πουθενά στην Ευρώπη δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο. Ακόμη και ο IRA και η ΕΤΑ, ένοπλα κινήματα μειονοτήτων με εθνικοαπελευθερωτικό χαρακτήρα και ιστορία δεκαετιών, κατέθεσαν τα όπλα, ενώ οι αντίστοιχες με τις ελληνικές ένοπλες ομάδες αντάρτικου πόλης που εμφανίστηκαν κατά τη δεκαετία του 1970 στην Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία δεν έζησαν περισσότερα από τέσσερα με πέντε χρόνια. Το ίδιο και στην Τουρκία, όπου τα αριστερά αντάρτικα κινήματα εξαφανίστηκαν και δρουν μόνο κουρδικές αποσχιστικές οργανώσεις. Ακόμη, μόνο στη χώρα μας παρατηρήθηκε για δεκαετίες ανοχή (αν όχι αποδοχή) τρομοκρατικών πράξεων επειδή είχαν για στόχο χουντικούς ή Αμερικανούς, ακόμη και αν ήσαν μαύροι λοχίες.

Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί δηλαδή είναι «γιατί στην Ελλάδα εμφανίζονται συνεχώς νέες ένοπλες επαναστατικές ομάδες;». Επαναστάτες υπάρχουν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, ένοπλοι πουθενά αλλού, γιατί άραγε;  Οικογένειες που έχουν ζήσει δράματα ομοίως υπάρχουν παντού - τα παιδιά δεν αναζήτησαν την κάθαρση στα όπλα. Οσο για φτώχεια, άλλο τίποτα: οι χώρες που τους επιβλήθηκε ο υπαρκτός Σοσιαλισμός είναι σε πολύ χειρότερη οικονομική κατάσταση από την Ελλάδα εδώ και δεκαετίες. Η ανεργία; Στην Ισπανία είναι τώρα αντίστοιχη με την ελληνική, αλλά την τελευταία δεκαετία ήταν στο 15%-20% συνεχώς, ενώ στη χώρα μας ήταν 5%-10%, όσο και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, προτού εκτοξευτεί μετά το 2010. Φταίει μήπως η «σάπια κοινωνία και η ανομία», όπως αιτιολόγησε τη δράση του γιου της η Παυλίνα Νάσιουτζικ; Κατ' αρχήν η ίδια η τρομοκρατία αποτελεί στοιχείο της ανομίας και, πράγματι, η Ελλάδα είναι από τις πιο διεφθαρμένες χώρες, όλη η υφήλιος το γνωρίζει αυτό, αλλά όχι τόσο περισσότερο από τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία ή την Αλβανία.

Ανικανότητα της Αστυνομίας; Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο ότι δεν εξαρθρώνονται γρήγορα οι ένοπλες επαναστατικές οργανώσεις, αλλά και πως εμφανίζονται συνεχώς καινούργιες. Φταίει η κρίση; Είναι όμως η χώρα σε κρίση 40 ολόκληρα χρόνια; Υπάρχουν φυσικά αυτοί που πιστεύουν ότι οι καπιταλιστικές κοινωνίες, ή γενικότερα όλες οι κοινωνίες, είναι σε διαρκή κρίση, αλλά ξανά προκύπτει το ερώτημα: γιατί όχι σε όλες, αλλά στην Ελλάδα; Μόνο σε χώρες της Νότιας Αμερικής, της Ασίας και της Αφρικής υπάρχουν αντάρτικα κινήματα που επιβιώνουν δεκαετίες. Αλλά η Ελλάδα δεν μπορεί να συγκριθεί με την Κεϋλάνη, το Κονγκό ή την Κολομβία.

Για εμένα τουλάχιστον από τα παραπάνω είναι σαφές ότι η ελληνική τρομοκρατική ιδιαιτερότητα δεν αποτελεί φαινόμενο που μπορεί να ερμηνευθεί με βάση τους «υλικούς όρους» της ελληνικής κοινωνίας: είναι αυτόνομο πολιτικό φαινόμενο που εντάσσεται στη γενικότερη βιαιότητα των πολιτικών αντιπαραθέσεων στη χώρα μας. Ας ξεχάσουμε τις κορυφαίες (και μοναδικές στη μεταπολεμική Ευρώπη) εποχές πολιτικής βίας που ήσαν ο Εμφύλιος, η μετεμφυλιακή περίοδος και η δικτατορία: αν υπήρχε δείκτης που να μετρά την ένταση του πολιτικού ανταγωνισμού ξεκινώντας από τις ηπιότερες προς τις βιαιότερες μορφές (ας πούμε ενδεικτικά: ρητορική των κομμάτων, διαδηλώσεις, καταλήψεις δημοσίων κτιρίων, επιθέσεις σε μετανάστες, συγκρούσεις με την Αστυνομία, ρίψεις μολότοφ, ρίψεις δακρυγόνων, εμπρησμοί, βόμβες, τραυματισμοί, νεκροί) και μετρούσε τη συχνότητά τους, υπάρχει αμφιβολία ότι θα τοποθετούσε την Ελλάδα πρώτη σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες διαχρονικά; Μόνη πιθανή εξαίρεση το 2010, με την εκατόμβη νεκρών του μοναχικού ακροδεξιού παράφρονα στη Νορβηγία.

Οπως και η τρομοκρατία, η βιαιότητα των πολιτικών αντιπαραθέσεων δεν εξηγείται από την «υλική βάση», από τις κοινωνικές συνθήκες στη χώρα μας. Την αιτία θα πρέπει να την αναζητήσουμε στην κουλτούρα της - και έχω υποστηρίξει πολλές φορές, και στις σελίδες του «Βήματος» και αλλού, ότι: η πολιτική βία διαιωνίζεται στην ελληνική κοινωνία επειδή αποθεώνεται η πολεμική βία των πραγματικών ή φανταστικών προγόνων μας. Πρόκειται για την ανάγνωση της Ιστορίας που η Δεξιά ορολογία αναδεικνύει ως «πολεμική αρετή των Ελλήνων» και η Αριστερά ως «αντιστασιακό ήθος του ελληνισμού». Και τις αιτίες αυτής της πολιτιστικής εμμονής θα πρέπει να τις αναζητήσουμε στις διαδικασίες σχηματισμού και ολοκλήρωσης του ελληνικού κράτους, στην εθνογένεση.

Ο χώρος δεν επιτρέπει εκτενή επιχειρηματολογία, στη διαδικτυακή έκδοση του κειμένου αυτού θα υπάρξουν παραπομπές που προσπαθούν να τεκμηριώσουν τη θέση που διατυπώνεται παραπάνω. Να επισημάνω απλώς ότι αυτή η αγωνιστική ερμηνεία της Ιστορίας, που καλλιεργείται από τον δημόσιο λόγο και την Παιδεία, μεταφέρεται και στις εσωτερικές πολιτικές συγκρούσεις: ο αντίπαλος γίνεται «εσωτερικός εχθρός», όργανο πιθανότατα του εξωτερικού, προδότης (δωσίλογος, πρόσφατα) που πρέπει να αντιμετωπιστεί αδιαπραγμάτευτα, ανυποχώρητα, ηρωικά, με κάθε θυσία - λέξεις που τις ακούμε καθημερινά είτε για τις διεθνείς σχέσεις της χώρας πρόκειται, για την ΑΟΖ ή την «Ονομασία», είτε για το μνημόνιο, τον ΦΠΑ των αγροτών, τις αποδοχές των δικαστικών. Η ρητορική του μίσους που εκφέρεται με τόση ευκολία από τους πολιτικούς και συνδικαλιστικούς πρωταγωνιστές διαιωνίζει την κουλτούρα της βίας.

Σε κοινωνία όπου η πολιτική βία έχει γίνει αποδεκτή ως καθημερινότητα, είναι μοιραίο να επιβιώνει και η τρομοκρατία στις παρυφές της. Στο ποιοι θα πάρουν τα όπλα, εκεί υπεισέρχεται η ψυχολογία, η οικογένεια, η συγκεκριμένη κοινωνική κατάσταση, το τυχαίο. Αλλά το δέντρο δεν πρέπει να κρύβει το δάσος.
Psychoyos@tovima.gr


Άλλα άρθρα του Δημήτρη Ψυχογιού για την πολιτική βία και την τρομοκρατία:

 

Νικόλαος Δερτιλής, Νίκος Ρωμανός, Μάκης Μπαλαούρας

Athens Voice, 6/2/13

 

Διαιωνίζοντας την κουλτούρα της βίας

Περιοδικό «Οροπέδιο», αφιέρωμα στον Σάκη Καράγιωργα, Δεκέμβριος 2008

 

Θύματα της κυρίαρχης ιδεολογίας

Βήμα, 7/11/10

 

Οδοφράγματα στην προκοπή και στην πρόοδο

Βήμα, 9/10/11

 

Το δικαίωμα λόγου των καλάσνικοφ

Βήμα, 15/1/13

 

Παχυδερμία, το καλύτερο αλεξίσφαιρο γιλέκο

Βήμα, 25/7/2010

 

Το όριο βρίσκεται στη Μάχη του Μαραθώνα

Βήμα, 6/6/10

 

 

 




ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (23)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    ο ψυχογιος Θύμα της ανθελληνικης ιδεολογίας | 12/02/2013 04:01
    "Είμαστε χώρα που τιμά τον πόλεμο, τον πολεμικό ηρωισμό, τους αγώνες- εθνικούς, κοινωνικούς, ταξικούς. Οι νεαροί τρομοκράτες κάνουν πράξη την ηλίθια εθνική ρητορική που διδάχθηκαν στο σχολείο, που διαδίδουν τα μέντια, που καλλιεργείται στα καφενεία και στα γήπεδα." Απόσπασμα από το άρθρο του απιστευτου ανθελληνα αρθρογράφου με τίτλο "Θύματα της κυρίαρχης ιδεολογίας" στις 7/11/2010. Η ιστορία της Ελλάδας και των αγώνων του λαού για δημοκρατία και ισότητα δεν λιδορουνται επειδή κάποιοι ανεγκέφαλοι νέοι παρασύρονται στη βία και στην τρομοκρατία. Αλλωστε, αυτοί είναι σχεδόν πάντα η δικαιολογία για ολα τα ολοκληρωτικά και δικτατορικα καθεστώτα ώστε να επιβάλουν τάξη και ασφάλεια...
    Κωνσταντίνος Νισυριος
    απάντηση12
     
     
    λατρεία της βίαιης πλευράς της Ιστορίας από την Κοινωνία | 12/02/2013 01:14
    Παρόμοια ιδεολογήματα επικράτησαν στην προπολεμική (προ 1992) επικράτησαν και στη Σερβία μέχρι που διαλύθηκε·εννοώ μονομερή ανάπτυξη (στρατιωτική-πολιτική) της Ιστορίας και λατρεία της.
    ΔΜ
    απάντηση20
     
     
    Σιγά το μυστήριο!!!! | 11/02/2013 21:35
    Τι φταίει: απλό,το ότι εδώ και τριάντα χρόνια δεν τιμωρήθηκε κανείς και για τίποτε. Ας πήγαιναν μια πενταετία φυλακή οι τρομοκράτες,οι επίορκοι δημόσιοι, ο γιατροί με τα φακελάκια, οι αλήτες των γηπέδων, τα λαμόγια της πολιτικής και της αυτοδιοίκησης, οι φοροφυγάδες, οι εκβιαστές, οι τοκογλύφοι, τα κλεφτρόνια, οι προστάτες, οι...Ενας ρε. Ας γινόταν αυτό για τρεις, τέσερις από κάθε κατηγορία και μετά από δω πάνε και οι άλλοι. Αλλά όταν το πεθαμένιο λαμόγιο είπε το περίφημο για το δωράκι των 500 εκατομμυρίων και δεν άνοιξε η γη να τονκαταπιεί, ΚΑΛΑ ΝΑ ΠΑΘΟΥΜΕ. Το έγραφα και το γράφω: λαός που έβγαλε πρωθυπουργό τον ετοιμοθάνατο γιαγκούλα το 93 με την χοντρή παρέα, ΟΤΙ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΘΕΙ ΤΟΥ ΑΞΙΖΕΙ.
    Αχιλλέας
    απάντηση22
     
     
    Γλώσσα ξύλινη, αγεφυρωτες αποστάσεις ... | 11/02/2013 21:19
    Η Ιταλία ξεπέρασε την βία χαρις στην πολιτιστική επανάσταση της δεκαετίας του 80 που την καταδικαζε με τον πλέον κατηγορηματικό τροπο στην συνείδηση της αριστεράς όπως και της δεξιάς. Εμείς, ακόμα και ο main stream τύπος δεν βρήκαμε την δύναμη να καταδικάσουμε χωρις μισόλογα και ενδοιασμούς τα γεγονότα του 2008. Πολλάκις τα δικαιολογήσαμε με επιχειρήματα γελοια όπως η νεολαία των 700 ευρω, η προδομένη γενιά και αλλα τέτοια. Στατιστικά και μέχρι τουλάχιστον τα τέλη του 90 η Ελλάδα είναι τελευταία σε όλα συμπεριλαμβανομένης και της βίας. Η Ελλάδα του ευρω πολλαπλασιάζει ανεπανάληπτα τις προσδοκίες χωρις ωστόσο να έχει καταδικάσει την βία ως μέσο ικανοποίησης τους. Η συνέχεια επι της οθόνης σας
    Χαραλαμπος
    απάντηση12
     
     
    γιατι διαφωνω-αλλο το ενα αλλο το αλλο | 11/02/2013 19:54
    στην Ελλαδα η βια ειναι ανεξοδη.Η βια δεν εχει ρισκο, ειναι εκ του ασφαλους απο ανθρωπους που ξερουν καλα τα ορια αντιδρασης της εξουσιας.Αυτα τα συγκεκριμενα παιδια ειναι πλουσιοπαιδα κατα κανονα και ειναι μια μεγαλη παρε της εποχης που ο Καραμανλης αφησε να καει η Αθηνα που επιδιδονται σε μια "ευγενη αμιλα" μεταξυ τους .Τα ιδια δεν εχουν καποιοα επεναστικη φιλοσοφια στις προκυρηξεις τους αλλα μια "ΕΜΟ" προσεγγιση της καθημερινοτητας.
    ss
    απάντηση12
     
     
    Κύριε ψυχογιε... | 11/02/2013 17:51
    χρειάζεστε επειγόντως ψυχολογική στήριξη για να αποβάλλεται τον απίστευτο και εξευτελιστικό ανθελληνισμο σας. Βεβαίως, μπροστά στους σχολιογραφους σας είσαστε σχεδόν φιλέλληνας! Η βία και η τρομοκρατία, σε αριθμούς, ειναι πολύ μεγαλύτερη σε κάποιες ανεπτυγμένες χώρες των οποίων όλοι εσείς, προφανώς, είσαστε λάτρεις...
    Κωνσταντίνος Νισυριος
    απάντηση320
     
     
    Εύγε! | 11/02/2013 16:13
    Πολύ καλή ανάλυση! Μπράβο.
    Νηφάλιος
    απάντηση243
     
     
    η δίωξη των πολιτών | 11/02/2013 14:54
    Η δίωξη των πολιτών στο κρατίδιο μας έχει τη αφετηρία στη ίδρυση του.Οι πολίτες στη Ελλάδα είναι χωρισμένοι στους βολεμένους και στους υπόλοιπους.Στους κολλημένους οπαδούς των κομμάτων οι οποίοι ήταν πάντα βολεμένοι στο ευρύτερο Δημόσιο εις βάρος όλων των υπολοίπων.Οι βολεμένοι του Δημοσίου είναι εχθρικοί και έχουν το τουπέ του τσιφλικά με αποτέλεσμα οι πολίτες να είναι εναντίον του οθωμανικού κράτους .Εάν δεν αλλάξει εδώ και τώρα η Οθωμανία του Δημοσίου τέρας δεν πρόκειται ποτέ να δημιουργηθούν πολίτες φιλικοί προς το κράτος .Θα υπάρχουν πάντα οι τρομοκράτες εναντίον του συστήματος της φαύλης δημοκρατίας των βολεμένων και των θεσμικών χαμηλού επιπέδου όσο να μας φαίνεται περίεργο.
    panagiotis kumas
    απάντηση136
     
     
     
    ιστορίες για αγρίους | 11/02/2013 14:33
    καταλάβαμε..ο Κολοκοτρώνης, ο Καραϊσκάκης, ο Παύλος Μελάς, ο Παύλος Κουντουριώτης, ο Νικόλαος Πλαστήρας, ο Άρης Βελουχιώτης και ο Ναπολέων Ζέρβας φταίνε για όλα..
    Ανώνυμος / η
    απάντηση732
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Υπάρχει πολεμοχαρή τάση | 11/02/2013 13:07
    Θέλω να προσθέσω στην κουβέντα ότι πολύ συνάνθρωποι μας έχουν μια εσωτερική τάση για μια άμεση βία που αποκαθιστά την δικαιοσύνη. Φαίνεται ότι αυτοί οι άνθρωποι θυμικά ενεργοποιούνται όταν οι θεσμικοί νόμοι υπολειτουργούν. Επίσης φράσεις του τύπου "Οι Έλληνες είναι ένας περήφανος λαός !" είναι θεολογίες που εκτρέφουν αυτήν τη κατάσταση, την χαρά για πόλεμο.
    Ανώνυμος / η
    απάντηση251
     
     
    Πολιτική βια? Ή βία της κοινωνίας? | 11/02/2013 02:29
    Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ΜΟΝΟ πολιτική βία. Άπειρα τα παραδείγματα της ψυχολογικής, λεκτικής και φυσικής βίας στην Ελληνική κοινωνία - σπρωξίματα στις ουρές, "τσαμπουκάς" στην οδήγηση, "πείραγμα" σε γυναίκες, επεισόδια στα γήπεδα, ξυλοδαρμοί με την παραμικρή αφορμή, ύβρεις στον προφορικό και γραπτό λόγο. Δεν πρόκειται λοιπόν για "πολιτικό φαινόμενο που εντάσσεται στη γενικότερη βιαιότητα των πολιτικών αντιπαραθέσεων στη χώρα μας" ούτε "διαιωνίζεται στην ελληνική κοινωνία επειδή αποθεώνεται η πολεμική βία των πραγματικών ή φανταστικών προγόνων μας". Η πολιτικη βία ειναι απλώς μια έκφανση της βίας που βγάζει ο πρωτόγονος συναισθηματισμός του Νεοέλληνα - μην κολακεύουμε τους εαυτους μας.
    Θεμιστοκλής
    απάντηση610
     
     
    Μπραβο | 11/02/2013 00:49
    Αυτή είναι ανάλυση, σωστή, επισημαίνει ότι "όποιος σπέρνει θύελλες θερίζει θύματα"
    Λιλή Καψοκεφάλου
    απάντηση261
     
     
    Ελλειψη σεβασμου στους θεσμους ισως; | 10/02/2013 20:05
    Στις χωρες που τους επιβληθηκε ο υπαρκτος Σοσιαλισμος, μπορει να μην υπαρχουν οργανωμενες ενοπλες ομαδες ανταρτικου πολης, υπαρχουν ομως απειρα κυκλωματα-συμμοριες νεαρων παιδιων που δρουν μαφιοζικα. Πουλανε οπλα, ναρκωτικα, ποτα, προσφερουν προστασια, αναλαμβανουν ξεκαθαρισματα λογαριασμων κλπ, χωρις κανενα ιδεολογικο υποβαθρο..Στην Βουλγαρια, αφου φας ενα καλο, φθηνο γευμα στο ξενοδοχειο σου και αν εισαι αυτο που λεμε κοινωνικος τυπος, ανετα σε πλησιαζει καποιος σερβιτορος η ρεσεψιονιστ και σε ρωτα αν χρειαζεσαι κανενα Καλαζνικοφ η αλλο τυπο οπλου.
    Ε.Στ.
    απάντηση141
     
     
    Μπράβο | 10/02/2013 15:16
    Οι σκέψεις αυτές έχουν μεγάλη αξία γιατί προέρχονται απο κάποιον που έβαζε βόμβες επι χούντας. Μακάρι να σας διαβάζουν και να σας ακούνε, έχετε μεγάλη τόλμη. Και καμιά φορά χρειάζεται μεγαλύτερη τόλμη για να κάνεις αυτοκριτική στα γηρατειά σου από όση για να κάνεις επικίνδυνα πράγματα στα νιάτα σου.
    Λυγερή
    απάντηση382
     
     
     
    Telos me ta psemata | 10/02/2013 12:58
    Apo to dimotiko mas mathenoun mises alithies mporei oi epanastates to 1821 na eixan kapoies epitixies ta prota 2 xronia alla h alitheia einai oti oi Agloi mas apeleutherosane. Mporei oi Bauaroi na min itan "ellines" alla itan h kaliteri kybernisi pou eixe autos o topos. Mporei na antistathikame stous Italous kapoious mines alla to 5% tou Germanikou startou mesa se 2 ebdomades itan stin Athina. Stin maxi tis Kritis den polemisane maxerobgaltes xasiklides apo ton Mylopotamo alla Agloi kai Australoi. Telos auto pou onazoume "Antistasi" den itan para symorites tou aplou poinikou dikaiou. Otan to katalaboume ola auta tha lythoun polla apo ta complex tou "Ellina"
    Jannis
    απάντηση5010
    Απαντήσεις  3 | Εμφάνιση όλων