από metereologos.gr
Παρασκευή 20 Ιουλίου 2018
 
 
Μασσαλάς Χρήστος Β. Καθηγητής, π. Πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 

Τιμολογώντας τις πράξεις μας…

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Το θεμέλιο κάθε ηθικής είναι η άνευ όρων ευθύνη για τον Άλλο. Ένα τέτοιο αίτημα είναι κομμένο στα μέτρα των αγίων και όχι των συνηθισμένων ανθρώπων. Η κοινωνία ανάγοντας την άπειρη ευθύνη στην τήρηση ενός πεπερασμένου συνόλου κανόνων κάνει την κοινή ζωή δυνατή, παρά το ανεπίλυτο των συγκρούσεων. Η λύση όμως της κωδικοποίησης των ηθικών κανόνων δεν μπορεί να απαλλάξει το άτομο από την ηθική ενοχή, δεν εξευμενίζει την ένοχη συνείδηση.

Ο άνθρωπος μπορεί να συμπληρώσει τους κανόνες της κοινωνίας με τη στάση του που μπορεί να εκδηλωθεί με κατανόηση, συμπάθεια, συμπόνια, προσφορά χρόνου, αγάπη.

Στην εποχή μας, εποχή που κυριαρχεί η αγορά, οι άνθρωποι προσφέρουν υλικά δείγματα στοργής, φιλίας και αγάπης, τιμολογώντας τις πράξεις καλοσύνης. Έχουμε όλοι ή σχεδόν όλοι «εκπαιδευτεί»  στο να θεωρούμε ότι τα υλικά αγαθά, ως δώρα στους συνανθρώπους μας, μπορούν να αντισταθμίσουν την προσφορά μας στον Άλλο, ενώ η προσφορά μπορεί να εκδηλωθεί με απλές ενέργειες: να τον κοιτάζουμε  στα μάτια, να του κρατάμε το χέρι, να του ανοίγουμε την καρδιά μας, να του απευθύνουμε ένα γλυκό λόγο… Το να ξοδεύουμε χρήματα για δώρα δεν αντικαθιστά την ηθική μας ευθύνη για τον Άλλο. Αντίθετα, το γεγονός αυτό, ίσως, συμβάλλει στην εξασθένηση, το μαρασμό και την κατάρρευση των διανθρώπινων σχέσεων. Το χαρακτηριστικό της εποχής μας είναι η εμπορευματοποίηση των προθέσεών μας να κάνουμε καλό στους άλλους, με συνεργούς τις καταναλωτικές αγορές.

Την αστάθεια και ανασφάλεια της θέσης των ανθρώπων μέσα στην κοινωνία εκμεταλλεύεται η αγορά. Το μήνυμα που προωθεί η αγορά είναι πως για να γίνει κάποιος ικανός για προσφορά στο συνάνθρωπο και διάκριση στη δημόσια σφαίρα, πρέπει να είναι οικονομικά ισχυρός και να μπορεί να διατηρεί την ισχύ του αυτή.  Στο πνεύμα αυτό η Μ. Θάτσερ «προσπάθησε να ξαναγράψει το Ευαγγέλιο», δηλώνοντας ότι ο καλός Σαμαρείτης δεν θα ήταν καλός αν δεν είχε χρήματα! Με άλλα λόγια, για να είσαι ηθικός, πρέπει να αγοράζεις αγαθά, για να αγοράζεις αγαθά πρέπει να έχεις χρήματα, για να αποκτήσεις χρήματα πρέπει να πουλήσεις τον εαυτό σου σε καλή τιμή! Η πεποίθηση αυτή ενθαρρύνει την ταχύτερη διακίνηση των εμπορευμάτων, ενώ υπονομεύει τις ανθρώπινες σχέσεις.

Η κατανάλωση, αν και έχει αρνητικό αντίκτυπο στη βιώσιμη ανάπτυξη του πλανήτη, συνεχώς αυξάνεται. Η προοπτική υιοθέτησης ορίου στην ανάπτυξη της κατανάλωσης, (το πιο λογικό θα ήταν μείωσης), δεν φαίνεται στον ορίζοντα, αν και η σημερινή παγκόσμια κρίση πρέπει να προβληματίσει.

Η κατανάλωση, στην οποία έχει εκχωρηθεί το έργο ανακούφισης και ικανοποίησης των ηθικών παρορμήσεων, αντιστέκεται σε οποιοδήποτε είδος περιορισμού επιβάλλεται στην επέκτασή της. Η οικονομία της κατανάλωσης, άπαξ και τεθεί σε κίνηση, ωθούμενη και συντηρούμενη από την ηθική ενέργεια, δεν έχει όρια.

Η κρίση είναι η ευκαιρία να επικεντρωθεί ξανά η ηθική στην αρχική της αποστολή, δηλαδή της αμοιβαίας διαβεβαίωσης για επιβίωση με βάση τα ανθρώπινα μέτρα.  Η από-εμπορευματοποίηση  της ηθικής αποτελεί αναγκαιότητα.

 

* O καθηγητής Χρήστος Β. Μασσαλάς (cmasalas@cc.uoi.gr) είναι πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων



Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (8)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
     
    απάντηση σε Απόστρατο | 07/01/2013 20:47
    Αν Απόστρατε σε είχε αγγίξει η κρίση θα είχες εξηγήσει την πασιφανή αντίφασή μου με την απογοήτευση που θα βίωνες και εσύ. Αλλά βλέπεις κάποιες γενιές, κάποιους πληθυσμούς τους πήρε και τους σήκωσε. Μακάρι να έμπαινε στη κατσαρόλα ο ορθός λόγος. Ας κρατηθούμε ζωντανοί με κραυγές αντιφατικότητας φίλτατε. Καλό Χειμώνα δεν χρειάζεται να σου ευχηθώ. Έχεις καλή θερμοκρασία για να σου επιτρέπει να προσηλώνεσαι στο γράμμα του ... λόγου. Καλό Πάσχα και καλό καλοκαίρι.
    Ου παντός πλειν ες Κόρινθον.
    απάντηση25
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Αυτός ο Πρύτανης ... | 06/01/2013 14:12
    ένα τέτοιο κείμενο δεν συνιστά από μόνο του ένα σχολικό μάθημα πρώτης γραμμής απαραίτητο υπομόχλιο για εξαίρετες συζητήσεις αναλύσεις επισημάνσεις ή πάνω από όλα Παιδεία ? Πως και ποιος τολμά να συζητήσει για αγάπη, κατανόηση, αλληλεγγύη, ανθρωπιά με ελπιδοφόρο κατάληξη χωρίς να έχει πρώτα διαβάσει και προβληματιστεί με ένα τέτοιο κείμενο ? Καλά κρασιά. Ο δημόσιος λόγος θα έπρεπε να απαγορευτεί συνταγματικά στην Ελλάδα. Δεν φέρνει ποτέ κανένα αποτέλεσμα άρα συνιστά άσκοπη εθνική κατανάλωση χρόνου. Να'χαμε να λέγαμε δηλαδή. Ποιο άλλο έθνος έχει καταξεφτυλλίσει περισσότερο την διασύνδεση λόγου και πράξης ? Η αρχαιοχτυπημένη χώρα που μοναδικά εκφύλισε το λόγο από μέρος του γίγνεσθαι σε consume.
    Ου παντός πλειν ες Κόρινθον.
    απάντηση05
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    100/100 | 04/01/2013 15:46
    το πιο ουσιαστικό και ωραιο κείμενο που έχω διαβάσει πολύ καιρο τώρα ισάξιο με τη συνέντευξη του Ράμφου στο Χασαποπολου. Το θεωρώ δε πολιτικο όχι αισθητικό ηθικό η θρησκευτικό.
    ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ
    απάντηση121
     
     
     
    Και η ηθικη αλλα και το χρημα στα ανθρωπινα μετρα. | 04/01/2013 08:34
    Ομως απο την αλλη υπαρχουν περιπτωσεις που η "εμπορευματοποιηση της ηθικησ" αποτελει αναγκη, μιλω για την βοηθεια που οφειλουμε ως συνανθρωποι να παρασχουμε στους θεονηστικους αστεγους και ανεργους, κατι πρεπει να φανε, πρεπει να ντυθουν, και αυτο αγοραζεται με χρημα δυστυχως. Νομιζω οτι εδω το χρημα βρισκει ενα ρολο να παιξει στην ηθικη της κοινωνιας και ειναι ασχετο με τον καταναλωτισμο, δεν δινουμε ενα υλικο δωρο σε καποιον που δεν εχει αναγκη αλλα το υλικο δωρο ως υποχρεωση μας σε καποιον για να επιβιωσει. Ειναι επομενως στο χερι μας να ξεφυγουμε απο τον καταναλωτισμο μειωνοντας τις αναγκες μας και προσφεροντας υλικα αγαθα στους εχοντες την απολυτη αναγκη τους.
    Petros A Lenas
    απάντηση113
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων