International Edition
  
  • To vima.gr σας εύχεται χρόνια πολλά και καλό Πάσχα
Δευτέρα 21 Απριλίου 2014
 
 

Υπάρχει δικαίωμα στον «αξιοπρεπή θάνατο»;

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Αυτή την εποχή όλοι ασχολούνται με την οικονομική κατάρρευση της Ελλάδας . Και είναι απολύτως λογικό, γιατί η φτώχια και η ανεργία καλπάζουν . Υπάρχουν όμως και άλλα ζητήματα στη ζωή και στον κόσμο που προκαλούν τεράστια ηθική κρίση.

Ετσι, τον επόμενο μήνα στην Αμερική η πολιτεία της Μασαχουσέτης θα αποφασίσει εκλογικά για ένα σημαντικότατο ζήτημα . Για το εάν, δηλαδή, θα επιτραπεί σε ένα αμερικανό άρρωστο - που έχει έξι μήνες ζωή και υποφέρει απίστευτα - να πεθάνει πιο γρήγορα με τη βοήθεια του γιατρού του .

Και έτσι, για μια ακόμη φορά, επανέρχεται στην επιφάνεια το φοβερό ζήτημα της ευθανασίας (με τις ποικίλες εκφάνσεις της ), που προκαλεί παθιασμένες ( ή και παρανοϊκές) αντιδράσεις στον κόσμο της θρησκείας , της πολιτικής, αλλά και στους απλούς ανθρώπους!

Είναι άλλωστε γνωστή στην πρόσφατη ευρωπαϊκή ιστορία η υπόθεση της Ελουάνα Ενγκλάρο, της 37χρονης Ιταλίδας που διατρεφόταν με σωλήνα και ζούσε επί πολλά χρόνια σε κατάσταση φυτού ( λόγω ενός αυτοκινητιστικού ατυχήματος που της είχε συμβεί το 1992).

Ο δυστυχής πατέρας της προσπαθούσε ανεπιτυχώς να εξασφαλίσει νομικά για το παιδί του « το δικαίωμα σε έναν αξιοπρεπή θάνατο».  Με άλλα λόγια μια δικαστική απόφαση που θα επέτρεπε να αποσυνδεθούν από το σώμα της τα ιατρικά μηχανήματα που την κρατούσαν στη ζωή, γιατί αυτή ήταν η επιθυμία της πριν από το ατύχημα και γιατί ο ίδιος δεν άντεχε να ζει το κορίτσι του ένα τέτοιο φρικτό μαρτύριο.

Τελικά εν μέσω μιας σφοδρής και παράλογης αντίδρασης από την καθολική εκκλησία η οποία απέρριπτε κάθε μορφή ευθανασίας, οι δικαστικές αρχές της Ιταλίας επέτρεψαν την αποσύνδεση της Ελουάνα από τα μηχανήματα που την κρατούσαν στη ζωή, μετά την απόλυτη διαβεβαίωση των γιατρών ότι ή κατάσταση της νεαρής κοπελιάς ήταν «μη αναστρέψιμη».

Βεβαίως η τότε κυβερνητική πλειοψηφία υπό τον Μπερλουσκόνι προσπάθησε - περιφρονώντας πλήρως τη δικαστική εξουσία - κυνικά και βάρβαρα  να εκμεταλλευθεί αυτό το ανθρώπινο ζήτημα και κατέθεσε νομοσχέδιο στην ιταλική Βουλή ( με το οποίο  απαγορευόταν ολοκληρωτικά η διακοπή της σίτισης της ασθενούς). 

Ομως η ζωή  πρόλαβε τις μηχανορραφίες των πολιτικών και της εκκλησίας και η ατυχής κοπελιά πέθανε, χωρίς να είναι απόλυτα διευκρινισμένο αν ο θάνατός της οφειλόταν αποκλειστικά στη διακοπή της τροφής, που είχε ήδη αρχίσει με την έγκριση των δικαστικών αρχών.

Στο σημείο τούτο συμπληρώνω τις παραπάνω καταγραφές αναφέροντας ότι σήμερα πλέον πολλές ευρωπαικές νομοθεσίες (όπως της Ολλανδίας, του Βελγίου και του Λουξεμβούργου) επιτρέπουν υπό προϋποθέσεις την ευθανασία.

Η κυριότερη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη μιας πιστοποίησης από δύο γιατρούς ότι ο ασθενής βρίσκεται σε «καταληκτικό στάδιο» (γεγονός που αποκλείει απάνθρωπες ή «μακιαβελικές» πιέσεις από άπληστους συγγενείς , οι οποίοι απλώς προσβλέπουν στην περιουσία του ασθενούς). 

Ωστόσο, όλες αυτές οι θλιβερές ιστορίες επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα τεράστιο ζήτημα: υπάρχει ένα στοιχειώδες ανθρώπινο δικαίωμα τον «αξιοπρεπή θάνατο»;

Και η σύντομη αυτή προσέγγιση δεν θα γίνει μόνο με νομικούς όρους, αφού κάτω από το πρίσμα της δικιάς μας (αναχρονιστικής ίσως;) ποινικής νομοθεσίας τιμωρείται ακόμη και η διακοπή της τροφοδοσίας ή η «θανάτωση» (με ένεση) που γίνεται έπειτα από επίμονη απαίτηση του ίδιου του ασθενούς, ο οποίος θέλει να απαλλαγεί από το μαρτύριό του!

Ετσι, λοιπόν, θα αναφέρω τα εξής πράγματα: Το 1920 ένας φημισμένος καθηγητής του Ποινικού Δικαίου στη Γερμανία, ο Καρλ Μπίντινγκ, λίγο πριν πεθάνει υποστήριξε ότι υπάρχουν «απολεσθέντα άτομα» τα οποία,  είτε λόγω ασθένειας είτε λόγω ενός τρομακτικού τραυματισμού, ζουν μια ανάξια να βιωθεί ζωή, με απλά λόγια μια ζωή που δεν αξίζει να τη ζει κανείς. Υπό αυτή την έννοια έλεγε , η πράξη της θανάτωσης ή της «ηθικής λύτρωσης» αυτών των ατόμων δεν μπορεί να αποτελεί έγκλημα.

Γιατί τα αναφέρω αυτά; Γιατί, ανεξάρτητα από το πώς διέστρεψαν χυδαία αυτή την αντίληψη οι ναζιστές, κατ’ ουσία το ίδιο πράγμα δεν έλεγε και ο συντετριμμένος πατέρας της νεαρής Ιταλίδας (στη θλιβερή ιστορία που αναφέραμε παραπάνω); Δηλαδή, ότι το παιδί του ζούσε μια βασανιστική ζωή χωρίς αξία (και νόημα);

Μήπως, λοιπόν, υπάρχει πράγματι ένα ανθρώπινο δικαίωμα στον αξιοπρεπή θάνατο και μήπως πρέπει να «ξαναδούμε» και εμείς τη δική μας ποινική νομοθεσία για να μην καταφεύγουν πολλοί στην Ελβετία (η οποία επιτρέπει και την ενεργητική ευθανασία);

Βεβαίως, σε αυτό το θέμα δεν μπορούν να υπάρχουν απόλυτες απόψεις και οι θρησκευτικές οργανώσεις αντιδρούν σφοδρά - και μερικές φορές μισαλλόδοξα και φανατικά - απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, γιατί λένε ότι μόνο ο Θεός, ως δωρεοδότης της ζωής, μπορεί να αποφασίζει για το τέλος κάθε ανθρώπου.

Ομως στην ευρωπαική κοινή γνώμη κερδίζουν έδαφος οι αντιλήψεις που μιλούν για το δικαίωμα «αυτοκαθορισμού του ατόμου» στη ζωή και στον θάνατο («Economist», Easing death, 20/10/2012)

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Μήπως υπάρχει αληθινά ένα τέτοιο δικαίωμα στον αξιοπρεπή θάνατο; Και μήπως ο ασθενής που υποφέρει φρικτά από το μαρτύριό του θα νιώσει την «εξωτερική επέμβαση» ως ευλογία (όπως λένε κάποιοι Αγγλοι);

 

Ο κ. Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ

kalfelis@law.auth.gr

                                                           



Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (7)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Ευθανασία: πολιτισμένη λύση, ή νομότυπος Καιάδας? | 21/10/2012 21:00
    Εν μέσω της παγκόσμιας οικονομικής δυσπραγίας έρχεται στην επιφάνεια το ζήτημα της ευθανασίας. Ωστόσο δεν έχει προβληθεί ανάλογα μια διαφορετική πρόταση για ένα σύγχρονο και πολιτισμένο τρόπο αξιοπρεπούς αντιμετώπισης του βέβαιου επερχόμενου θανάτου. Πρόκειται για τα Hospice και την παρηγορική φροντίδα ασθενών με μη αναστρέψιμη πορεία. Η λύση αυτή κοστίζει ακριβά στον δημόσιο προϋπολογισμό και φυσικά απορρίπτεται. Έτσι σύγχρονες κυβερνήσεις, με σύγχρονους και πολιτισμένους τρόπους, προτείνουν έναν σύγχρονο Καιάδα στον οποίο, νόμιμα και πολιτισμένα, θα ρίπτονται οι ασθενείς σε μη αναστρέψιμη κατάσταση.
    Aristea
    απάντηση21
     
     
    civilized barbarians! | 21/10/2012 04:54
    welcome to Europe /Greece where they legally kill unborn babies and now they want to legalize the killings of the terminally ill but they opposed the death penalty for terrorists and child molesters,and murderess, freaky dickies.. As for you professor stick with the global warming myth.!
    drudge peon
    απάντηση23
     
     
    για τον άλλον θάνατο, δεν ενδιαφερόσαστε;; | 20/10/2012 22:21
    γράφετε για αξιοπρεπή θάνατο. Όσο ζεί ο άνθρωπος, ακόμα και αν βασανίζεται, έχει πιθανότητα να μετανοήσει και να σωθεί. Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ, ΕΙΝΑΙ Η ΑΙΩΝΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Για αυτόν τον ΄θανατο, δεν λέτε τίποτα; Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να κρίνει ποιός πρέπει να ζεί και ποιός πρέπει να πεθάνει. Ο ΚΥΡΙΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ, ΕΙΝΑΙ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ. Αν ο Χριστός, κρατεί έναν άνθρωπο στην ζωή, τον κρατεί για να μετανοήσει, και να μη απωλέσει την ψυχή του. ΑΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΘΕΙ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ, ΚΑΙ ΑΣ ΠΡΟΣΕΛΘΗ ΕΝ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ. ΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΗ, ΕΙΝΑΙ Ο ΑΙΦΝΙΔΙΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ, ΔΕΝ ΠΡΟΛΑΒΑΙΝΕΙΣ ΝΑ ΠΕΙΣ, ΟΥΤΕ ΕΝΑ ΚΥΡΙΕ ΕΛΕΗΣΟΝ. Και η Αιωνιότης, δεν είναι παιχνίδι.
    Θουκυδίδογλου
    απάντηση47
     
     
    Το αγκάθι στην επιχειρηματολογία... | 20/10/2012 21:24
    ... του αμφιλεγόμενου θέματος είναι το εξής: "ζουν μια ανάξια να βιωθεί ζωή, με απλά λόγια μια ζωή που δεν αξίζει να τη ζει κανείς". Ποιος μπορεί να το κρίνει αυτό;;; (Δεν έχω απάντηση).
    ΜΠΣ
    απάντηση42
     
     
    Όαση! | 20/10/2012 17:33
    Κύριε Καλφέλη το κείμενό σας είναι μια όαση πολιτισμού την περίοδο αυτή. Η ανέχεια και ο φόβος βγάζουν τη χειρότερη πλευρά μας και η βαρβαρότητα κάνει όλο και πιο ασφυκτική την παρουσία της. Κανείς δεν γνωρίζει τι μπορεί να αντιμετωπίσει. Πρέπει να υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας. Και πάντα με εντυπωσίαζε η σκληρότητα και η απανθρωπιά της εκκλησίας. Πρέπει να αντιδράσουμε και η Ελλάδα να γίνει μια πολιτισμένη χώρα προστατεύοντας μας στις πιο δύσκολες ώρες.
    Αθηνά
    απάντηση63
     
     
    Ποιό θάνατο ονομάζετε αξιοπρεπή? | 20/10/2012 17:04
    Έκτός των κλασικών Ελλήνων (Σωκράτης) των Ρωμαίων ευγενών (Νέρων) του Τσε Γκεβάρα και μερικών ακόμα, δεν ξ'ερω άλλους που να πεθαίνουν με αξιοπρέπεια. Ο Χριστιανισμός μετέτρεψε τους ανθρώπους σε τρομαγμένους μελλοθάνατους. Δεν μπορείς να πεθάνεις αξιοπρεπώς αν δεν ζήσεις αξιοπρεπώς.Η απαγόρευση της ευθανασίας είναι τυπικό παράδειγμα που οι Δυτικές Δημοκρατίες αντιφάσκουν με τις αξίες τους, ύποχωρώντας στους μαυροφόρους διαχειριστές του θανάτου.Εφ' όσον συνεχίσουν έτσι το μόνο τους μέλλον είναι ενας καινούργιος μεγάλος ολοκληρωτισμός ( Οποιος περνάει στο ντούκου τις αγκαλιές του Τσάβες με τον Αχμαντινετζάτ, δεν καταλαβαίνει τίποτε από Ιστορία)
    Πάνος
    απάντηση34
     
     
    και αποτέφρωση | 20/10/2012 14:58
    πέρα από το απόλυτα σωστό δικαίωμα στην ευθανασία, με όλες τις απαραίτητες διασφαλίσεις για να αποτρέπεται η κατάχρηση, θα πρέπει στη χώρα μας να τεθεί επιτέλους σε εφαρμογή η νομοθεσία που προβλέπει τη δημιουργία χώρων αποτέφρωσης ώστε εκτός από τον "τουρισμό για ευθανασία" να σταματήσει και ο μακάβριος "τουρισμός για αποτέφρωση".
    ΕΘΠ
    απάντηση113