από metereologos.gr
Τρίτη 17 Ιουλίου 2018
 
 

Ελευθερία, βλασφημία και βία

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Το Βήμα, The Project Syndicate

Οι βίαιες επιθέσεις κατά αμερικανικών διπλωματικών θέσεων στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή για ακόμη μία φορά εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το πως πρέπει να αντιδρούμε όταν Αμερικανοί και άλλοι Δυτικοί εκφράζονται με τρόπο που άλλοι εκλαμβάνουν ως βλασφημία. Αν και η επίθεση κατά της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στη Βεγγάζη, στη διάρκεια της οποίας δολοφονήθηκαν ο πρεσβευτής Κρίστοφερ Στίβενς και τρία μέλη του επιτελείου του, ήταν μάλλον προσχεδιασμένη - όπως υποστήριξε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ - οι δράστες εμφανώς εκμεταλλεύτηκαν την οργή για την αμερικανική αντι - μουσουλμανική ταινία.

Υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις τα τελευταία χρόνια στις οποίες οι αντιλήψεις για τη βλασφημία οδήγησαν σε βία ή πραγματικές δολοφονίες, ξεκινώντας με την έκδοση του βιβλίου Σατανικοί Στίχοι του Σάλμαν Ρούσντι πριν από δύο και πλέον δεκαετίες και περιλαμβάνοντας τη δημοσίευση των γελοιογραφιών του Μωάμεθ από τη δανέζικη εφημερίδα Jyllands - Posten. Στην Ολλανδία, ο Τέο Βαν Γκογκ δολοφονήθηκε στην άκρη ενός δρόμου στο Άμστερνταμ για τη ταινία του Υποταγή, που επικρίνει τη μεταχείριση των γυναικών στο Ισλάμ. Αυτή τη φορά, η ταινία που προκάλεσε αναταραχές στο Κάιρο, στη Βεγγάζη και αλλού είναι τόσο χονδροειδής και «εμπρηστική» που μοιάζει σαν να είχε σκοπό να προκαλέσει την οργή που τελικά προκάλεσε.

Ωστόσο, οι κρίσεις πνευματικού και λογοτεχνικού ενδιαφέροντος δεν θα πρέπει να αποτελούν τη βάση σε αποφάσεις για την ελευθερία της έκφρασης. Η επιρρέπεια κάποιων να αντιδρούν βίαια σε αυτό που εκλαμβάνουν ως βλασφημία δεν θα πρέπει να είναι το κριτήριο για την επιβολή περιορισμών στην ελευθερία της έκφρασης στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία, τη Δανία ή την Ολλανδία (ή οπουδήποτε αλλού). Είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε τη βλασφημία από τον λόγο μίσους.

Αυτό που είναι απαράδεκτο στον λόγο μίσους και τον καθιστά νομικά επιλήψιμο σε διάφορες χώρες στον κόσμο, είναι ότι έχει στόχο να παρακινήσει σε διακρίσεις ή βία κατά μελών μίας συγκεκριμένης εθνικής, φυλετικής, εθνοτικής ή θρησκευτικής ομάδας. Ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η ελευθερία της έκφρασης προστατεύεται σοβαρά, τέτοιες ενέργειες μπορεί να οδηγήσουν σε τιμωρία από τον νόμο αν υπάρχει άμεση απειλή για βία ή άνομη συμπεριφορά.

Αντίθετα, στις περιπτώσεις βλασφημίας, δεν είναι ο ομιλητής (ή ο σκηνοθέτης) που παρακινεί άμεσα σε διακρίσεις ή βία. Είναι εκείνοι που εξοργίζονται από τις εκπεφρασμένες απόψεις που απειλούν ή προχωρούν σε πράξεις βίας, είτε κατά του ομιλητή, είτε κατά όσων, όπως των αμερικανών κυβερνητικών αξιωματούχων, πιστεύουν ότι διευκόλυναν τις ενέργειες εκείνου που διέπραξε τη βλασφημία. Είναι, φυσικά, αδύνατο να είμαστε σίγουροι ως προς τί μπορεί να προκαλέσει τέτοιο θυμό.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως συνέβη με το βίντεο που προκάλεσε τις πρόσφατες αναταραχές στη Βόρειο Αφρική και στη Μέση Ανατολή, μπορεί να παρέλθει αρκετό διάστημα από την εμφάνιση του προσβλητικού υλικού και της έκρηξης της λαϊκής οργής. Αυτή η οργή, όπως φαίνεται, δεν είναι αυθόρμητη. Είναι μάλλον προϊόν τοπικής και περιφερειακής πολιτικής. Ακόμη και η δήλωση της αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών που χαρακτήρισε την ταινία «εξοργιστική και κατακριτέα» δεν θα ήταν αρκετή για να αποτρέψει τη επίθεση κατά του αμερικανικού προξενείου στη Βεγγάζη.

Απλά η καταδίκη μίας ταινίας δεν σημαίνει κάτι για όσους πιστεύουν - και μπορεί να ισχύει στις χώρες τους - ότι μία ισχυρή κυβέρνηση όπως εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών μπορεί απλά να ελέγξει το εάν μία ταινία θα γίνει ή θα μεταδοθεί. Αντίθετα από τις επικρίσεις που δέχθηκε, η καταδίκη της ταινίας δεν συνιστά λογοκρισία. Απορρίπτοντας τη λογοκρισία, η αμερικανική κυβέρνηση δεν θα πρέπει να απεμπολεί το δικαίωμά της να μιλάει λογικά και να καταδικάζει εμφανώς σκόπιμες ενέργειες που έχουν τέτοιες τραγικές συνέπειες.

* Ο Aryeh Neier, πρόεδρος του ινστιτούτου Open Society και ένας εκ των ιδρυτών της Human Rights Watch, είναι συγγραφέας του βιβλίου Talking of Liberties: Four Decades in the Struggle for Rights (Μιλώντας για Ελευθερίες: Τέσσερις δεκαετίες στον Αγώνα για τα Δικαιώματα)


Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (3)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Επικίνδυνες παρερμηνείες. | 19/09/2012 19:41
    Ανόητο άρθρο, διότι θεωρεί ως αιτία των ισλαμικών αντιδράσεων το θρησκευτικό ζήτημα. Αυτό είναι μόνον η αφορμή. Η αιτία είναι οι διαρκείς αιματηρές επιθέσεις των ΗΠΑ, του Ισραήλ και άλλων δυνάμεων της Δύσης εναντίον των λαών της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, των οποίων το ένστικτο αντιδρά επάνω σε μια βάση που τους ενώνει. Όσο δεν το αντιλαμβάνονται αυτό οι Δυτικοί, κακό του κεφαλιού τους, διότι οι λαοί αυτοί δεν έχουν και τίποτε σπουδαίο να χάσουν προκαλώντας το χάος.
    Φιλέας Φογκ
    απάντηση13
     
     
    talking of liberties | 19/09/2012 18:32
    dhladh an mas elegan oi mousoulmanoi na pame na aytoktonhsoume oloi mazoi oi xristianoi prepei na to kanoume gia na mhn exorgistoun? aytoi apistous mas anebazoun apistous mas katebazoun prepei na to eklaboume san prosbolh? afou sthn ousia exoume ton idio 8eo
    kostas
    απάντηση10
     
     
    ΠΟΛΙΤΙΚΩΣ ΟΡΘΗ ΠΑΡΑΝΟΙΑ ... | 19/09/2012 10:57
    Φανταστειτε λεει την εποχη της ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ Ενωσεως οι Δυτικοι να λεγαμε οτι δεν πρεπει να κανουμε κριτικη στον Κομμουνισμο για να μην ...προσβληθουν τα ιερα των κομμουνιστων ! Εχει βρε παιδι μου και η γελοιοτητα που λεγεται πολιτικη ορθοτητα τα ορια της ... Ειπαμε η Αριστερα {επιρρεπης ανεκαθεν στον ολοκληρωτισμο} αντικατεστησε το Κεφαλαιο του Μαρξ με την πολιτικη ορθοτητα εναντι του ισλαμ αλλα οχι κι ετσι.------ΑΠΟΡΙΑ ...αν καθημερινα δημοσιευονταν κριτικες για το ισλαμ και τη μουσουλμανικη κουλτουρα , βιντεακια και φιλμ , βιβλια , σκιτσα ...δεν θα καταλαβαιναν επιτελους οι σκοταδιστες μουσουλμανοι οτι η ελευθερια εκφρασεως ειναι για μας αδιαπραγματευτη?
    Νικηφορος Α.
    απάντηση71