από metereologos.gr
Δευτέρα 21 Μαΐου 2018
 
 

Η συνωμοσία των φθόγγων

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Πολλά «φωνήεντα» ακούω τελευταία. Οι άνθρωποι έχουν γίνει πιο ευερέθιστοι. Υπάρχουν λόγοι πραγματικοί. Αλλά η οργή κινδυνεύει να γίνει συνήθεια. Και προτού φτάσουμε εκεί, ο ανορθολογισμός και η συνωμοσιολογία όδευαν ήδη να γίνουν μανιέρα στο δημόσιο λόγο. Σήμερα, αν υπάρχει ένα ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού που πιστεύει ότι οι τροϊκανοί μάς ψεκάζουν με χημικά από τον ουρανό για να υποκύψουμε στις απαιτήσεις του μνημονίου, είναι αναμενόμενο ότι θα βρεθεί ένα πολλαπλάσιο ποσοστό να πιστέψει ότι οι ίδιοι μεθοδεύουν τον ακρωτηριασμό της ωραίας μας γλώσσας ώστε να απολέσουμε δια παντός την εθνική μας ταυτότητα.
Βρέθηκε όμως μια δασκάλα να αποκαλύψει την υπόθεση. Η νέα γραμματική των δύο τελευταίων τάξεων του Δημοτικού μειώνει τα φωνήεντα της Νέας Ελληνικής σε πέντε. Η δημόσια καταγγελία της καταλήγει: «Δεν μας φτάνει η οικονομική κατακρήμνιση της πατρίδος μας, πρέπει να υποστούμε και την εθνική μας εξολόθρευση». Γιατί πώς μπορεί να υπάρξει εθνικός βίος με πέντε φωνήεντα; Τόσα, όμως, είναι τα φωνήεντα του νεοελληνικού μας βίου. Με αυτά πορευτήκαμε στους τελευταίους δέκα αιώνες.
Η δασκάλα συγχέει την προφορά με τη γραφή. Οι γλώσσες αλλάζουν μέσα στο χρόνο. Η αλλαγή είναι στη φύση τους. Και η φύση τους βρίσκεται στην προφορικότητα. Η γραφή τελεί περισσότερο υπό τον έλεγχο των λίγων που γράφουν, στην αρχή, και του κράτους που ελέγχει την εκπαίδευση, στην προχωρημένη Νεωτερικότητα. Είναι επόμενο η γραφή να είναι κατά κανόνα πιο συντηρητική. Ιδιαίτερα σε γλώσσες με μεγάλη γραπτή παράδοση, εμφανίζονται σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στην προφορά και τη γραφή. Ενα φωνήεν μπορεί να αποδίδεται με συνδυασμό δύο γραμμάτων (π.χ. το «ου»). Δύο διαφορετικά γράμματα (π.χ. το «ο» και το «ω») μπορεί να αποδίδουν τον ίδιο φωνηεντικό φθόγγο.
Κανείς δε χρειάζεται να μας διδάξει τα φωνήεντα της Νέας Ελληνικής. Τα γνωρίζουμε πολύ πριν πάμε στο σχολείο. Τα έχουμε ήδη στο στόμα και στο αυτί μας, σε ηλικία μηνών, στα χέρια της μητέρας μας. Από τότε, έχουν εγκατασταθεί στον εγκέφαλό μας ως άτομα της γλώσσας μας. Αλλά όταν πάμε στο σχολείο και τελειώνουμε το Δημοτικό μπορεί να έρθει πια ο δάσκαλος και να μας λύσει μια καταπιεσμένη και σχεδόν πάντα ανέκφραστη απορία που σχηματίστηκε στην παιδική μας νόηση όταν αρχίσαμε να μαθαίνουμε τη γραφή: οι φθόγγοι δεν ταυτίζονται με τα γράμματα.
Το πράγμα είναι απλό. Το σχολικό βιβλίο δεν προτείνει καμιά αλλαγή της ορθογραφίας. Προάγει απροκατάληπτα τη γνώση, με τον παιδαγωγικό τρόπο που είναι κατάλληλος για την ηλικία των χρηστών του. Κανείς τους δε θα υποστεί γλωσσικό τραύμα ανακαλύπτοντας τις ποικίλες όψεις της γλώσσας του.
Είναι αλήθεια ότι τα γλωσσικά ζητήματα φορτίζονται συχνά και έντονα από ιδεολογία. Η ιδεολογία της γλώσσας συνδέεται πράγματι με τις εθνικές συνειδήσεις. Δεν πρόκειται για ελληνική ιδιαιτερότητα. Η σύγχρονη νεοελληνική ιδιαιτερότητα έγκειται σε μια επίμονη αίσθηση εθνικής μειονεξίας. Η αντίστιξη ενός μίζερου παρόντος με ένα εξιδανικευμένο ένδοξο παρελθόν προβάλλεται άδικα στη γλωσσική αλλαγή. Υπό την πίεση επιτήδειων διανοουμένων που συνήθως βρίσκουν πρόσβαση στους μηχανισμούς της (εκπαιδευτικής και μιντιακής) εξουσίας, πολλοί άνθρωποι καταλήγουν να έχουν ενοχές για τη μητρική τους γλώσσα. Είναι δύσκολο να τους πείσεις ότι η νεοελληνική γλώσσα δε χρειάζεται αρχαίο δεκανίκι για να τους υποστηρίξει στη σύνθετη σκέψη τους, στην έκφραση και στη μεταξύ τους επικοινωνία, εφόσον, βέβαια, τολμήσουν να σκεφτούν, να εκφραστούν και να επικοινωνήσουν. Η νεοελληνική γλώσσα δεν είναι ανάπηρη, όπως πιστεύουν όσοι κατηγορούν τους αμερόληπτους επιστήμονες για το δήθεν ακρωτηριασμό της.
Οι συζητήσεις αυτές έχουν ένα μακρύ παρελθόν. Εκείνο που ξεχωρίζει το χθεσινό «περιστατικό των φωνηέντων» είναι ο πρόσθετα οπισθοδρομικός του χαρακτήρας: αμφισβητείται μια γλωσσική πραγματικότητα που αποτυπώνεται στα γλωσσικά εγχειρίδια εδώ και πολλές δεκαετίες. Παρά το γεγονός αυτό, το κείμενο διαδίδεται στον κυβερνοχώρο με την ταχύτητα του φωτός, παραλαμβάνεται άκριτα από μέσα ενημέρωσης με μεγάλη απήχηση και μετατρέπεται σε σύνθημα από αλαλάζοντες πολιτικούς. Μέρος της κοινής γνώμης υποδέχεται το μήνυμα με βίαια αισθήματα.
Από παλιά, τα γλωσσικά ζητήματα πρόσθεταν σύγχυση σε ήδη συγκεχυμένα ζητήματα συλλογικής ταυτότητας. Τώρα, τα μυαλά είναι ακόμα πιο θολά και στις ψυχές μαζεύεται ακόμα περισσότερη χολή. Οι «ανθέλληνες» επελαύνουν στα μυαλά που δε θέλουν να σκεφτούν και στις ψυχές που επαναπαύονται στην ταραχή τους. Οι τροϊκανοί πρόσθεσαν στα χημικά με τα οποία μας ψεκάζουν για να δεχθούμε το Μνημόνιο μια λεπτή χειρουργική επέμβαση στο φυλετικό γενετικό μας κώδικα. «Σκέφτεστε τι θα συμβεί με την απουσία των φωνηέντων τα οποία ενυπάρχουν στο DNA μας από την αρχή της υπάρξεώς μας στον πλανήτη;;;» ρωτά (sic) η καλή δασκάλα. Αν πρόκειται για την αποκατάσταση της φυλετικής μας ανωτερότητας, ας προσθέσουμε μερικά ανύπαρκτα φωνήεντα στη γραμματική του Δημοτικού. Με τέτοια παιδεία, θα εφοδιάσουμε τα παιδιά μας για ένα προδιαγεγραμμένο μέλλον.

Ο κ. Αλέξης Καλοκαιρινός είναι γλωσσολόγος, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Eγερση ανύπαρκτων προβλημάτων 
 
 
σχόλια (5)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
     
    κ Καλοκαιρινέ, συμφωνώ με τον κ Μπαμπινιώτη αλλά ... (1) | 24/07/2012 02:12
    ...έχω κάποιες επιφυλάξεις για το πόσο οι ιδιαίτερες δυσκολίες μιας γλώσσας βοηθούν την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης σε νεαρά ηλικία. Οι Βρετανοί, εξ όσον γνωρίζω, γι’ αυτό και ξαναφέρνουν την διδαχή των αρχαίων Ελληνικών στα σχολεία τους. Θα ήθελα κατ’ αρχή να σχολιάσω τον ειρωνικό τόνο στο άρθρο σας και να σημειώσω την αδυναμία του νεοΈλληνα να ξεχωρίσει τη σάτιρα, την φτηνή σάτιρα και τη δημοσιογραφία. Ίσως όμως, η μέθοδος του κ Λαζόπουλου να έχει αποδειχτεί πιο πειστική στις μάζες! Παρουσιάζετε τον Έλληνα σαν ένα παρανοϊκό με σύνδρομο καταδίωξης άσχετα ότι τα τελευταία 35 χρόνια είναι και τα πρώτα συνεχόμενης ειρήνης από το 1200. Άσε τις πικρές εμπειρίες των πάμπολλων ξένων επεμβάσεων.
    Φώτης
    απάντηση33
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    κ Καλοκαιρινέ, συμφωνώ με τον κ Μπαμπινιώτη αλλά... (2) | 24/07/2012 02:11
    Θυμηθείτε τα νέα βιβλία ιστορίας με τους Έλληνες να ποδοπατούνται μονάχοι στη Σμύρνη το ’22 (σαν στο στάδιο Καραϊσκάκη), ιστορικές τηλενουβέλες για καλοπέραση επί τουρκοκρατίας, απαγορεύσεις χριστιανικών συμβόλων σε χριστουγεννιάτικες διακοσμήσεις πόλεων, απαγορεύσεις μετάδοσης λειτουργίας της Ανάστασης, Παρίσι, Λονδίνο, Νεα Υόρκη κατακλύζουν έκθεση για τον Μεγαλέξανδρο και εμείς πλασάρουμε νέο Οθωμανικό πολυπολιτισμικό πρόσωπο της Θεσσαλονίκη, ή ακόμα, πρόταση από υπουργό παιδείας για αντικατάσταση από την Αγγλική της επίσημης μας γλώσσας. Αυτά πλασάρουν οι επιτυχημένες διακυβερνήσεις της μεταπολίτευσης και τα ΜΜΕ τους και βάση αυτών, δεν αδικώ τον Έλληνα αν έχει γίνει και λίγο παρανοϊκός.
    Φώτης
    απάντηση42
     
     
    απορώ | 23/07/2012 18:01
    Το άρθρο του κ. Καλοκαιρινού υπενθυμίζει πράγματα τόσο γνωστά και αυτονόητα για οποιονδήποτε έχει την παραμικρή σχέση με την Ελληνική γλώσσα και την ιστορία της ώστε πραγματικά απορώ που διαβάζω το "άλλα λόγια να αγαπιόμαστε" από έναν φοιτητή της Φιλοσοφικής σχολής. Ή μήπως διάβασα λάθος; Όσο για τα παιδιά του Δημοτικού, μην τα υποτιμάτε. Το πρόβλημα είναι μάλλον οι μεγάλοι. Σε λίγο θα αρχίσουν να κάνουν και μαθήματα Ιατρικής και Φυσικής στο διαδίκτυο. Και κάτι ακόμη: η ιστορία έχει δείξει πως μόνο οι πολιτικοί παραλληλισμοί μπορούν να εξηγήσουν τα βλαβερά και ψεύτικα πάθη που ξεσηκώνει η γλώσσα.
    Άννα
    απάντηση131
     
     
    Άλλα λόγια να αγαπιόμαστε | 22/07/2012 22:50
    Θεωρώ πως το άρθρο είναι άλλα λόγια ν'αγαπιόμαστε, καθώς δεν μπορώ να δεχτώ πως το παιδάκι στο Δημοτικό δύναται να καταλάβει πως μιλάμε για φθογγικά σύμβολα που δηλώνουν προφορά και όχι γράμματα. Αυτό μόνο σύγχυση δημιουργεί. Επίσης ο αξιότιμος κος Καλοκαιρινός με τις τόσο ενδιαφέρουσες απόψεις και επί άλλων ζητημάτων θα ήταν πολύ ωφελιμότερο να σχολιάζει γλωσσολογικά ζητήματα χωρίς να κάνει παράλληλα και πολιτικούς παραλληλισμούς. Θεωρώ πως η πολιτική τοποθέτηση από τους Πανεπιστημιακούς πρέπει να είναι ανοιχτή και όχι δια της υψηλής κριτικής. Το λέω αυτό καθώς ως φοιτητής της Φιλοσοφικής Αθηνών, αντιλαμβάνομαι πως στην τελική η κουβέντα επί τούτου κάθε άλλο στόχο έχει την πόλωση βλ.Τονικό
    ΞεκούρδιστοΛεμόνι
    απάντηση713