από metereologos.gr
Παρασκευή 20 Ιουλίου 2018
 
 

Eγερση ανύπαρκτων προβλημάτων

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Το θέμα που ηγέρθη με τα φωνήεντα (πόσα είναι τα φωνήεντα τής γλώσσας μας!) είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον όχι καθ' εαυτό (γιατί είναι γνωστό ακόμη και σε μικρούς μαθητές πόσα και ποια είναι τα φωνήεντα...), αλλά για το πώς ένα απλό θέμα όπως αυτό μπορεί να συλληφθεί στρεβλά ως θέμα, να προβληθεί διαδικτυακά ως πρόβλημα και να αναδειχθεί ευρύτερα ως μείζον γλωσσικό, παιδευτικό και εκπαιδευτικό, άρα και εθνικό ζήτημα! Τρίβει τα μάτια του κανείς για το πόσο εύκολα μια ανενημέρωτη στο αντικείμενό της δασκάλα μπορεί να εγείρει εκ τού μη όντος ένα θέμα, για το πώς ένας συνδικαλιστικός φορέας (με βαρύ εκπαιδευτικό όνομα) φιλοξενεί άκριτα στον διαδικτυακό του τόπο μια ανόητη παρατήρηση μέλους του και πώς εν συνεχεία ποικίλοι ανενημέρωτοι και «ανημέρωτοι» διαδικτυακοί φορείς αδράχνουν, διογκώνουν και δημοσιοποιούν το δήθεν πρόβλημα και, τελικά, πώς το υιοθετούν άτομα και εκπρόσωποι φορέων που δεν θα πίστευες ποτέ - σε παλαιότερα χρόνια - ότι αγνοούν στοιχειώδεις γραμματικές έννοιες και, κυρίως, ότι δεν ανοίγουν ένα βιβλίο να μάθουν πώς έχει πράγματι το θέμα, προτού εκτεθούν πανελληνίως. (Ας δουν λ.χ. τη Μεγάλη Γραμματική [1941] τού Μ. Τριανταφυλλίδη, σελ. 13, την αναλυτική Γραμματική [1994] τού Αγ. Τσοπανάκη, σελ. 82 και τη σύγχρονη Γραμματική [2004] των Κλαίρη - Μπαμπινιώτη, σελ. 1033-4).
Το ψευδοπρόβλημα που προέκυψε με τα φωνήεντα και η απίστευτη προέκταση που τού δόθηκε (ότι υπονομεύει την ελληνική γλώσσα, ότι αφαιρεί στοιχεία τής γλώσσας μας, ότι την αλλοιώνει, ότι την φτωχαίνει, ότι εισάγει το λατινικό αλφάβητο κ.λπ.) είναι προϊόντα πολλαπλής σύγχυσης: α) σύγχυσης φθόγγων και γραμμάτων άρα και σύγχυσης προφοράς και γραφής, β) σύγχυσης φθόγγων τής αρχαίας και τής νέας Ελληνικής και γ) σύγχυσης προφοράς (φωνητικής) με τη λοιπή δομή τής γλώσσας (γραμματική, σύνταξη και λεξιλόγιο).
Πρώτη σύγχυση. Η δασκάλα (!) συνέχυσε φθόγγους και γράμματα. Δεν γνωρίζει ότι οι φωνηεντικοί φθόγγοι, τα φωνήεντα τής Νέας Ελληνικής είναι πέντε (5) και ότι αυτά δεν πρέπει να συγχέονται με τα επτά (7) γράμματα και τα πέντε (5) διγράμματα που τα δηλώνουν στη γραφή. Τα φωνήεντα ως φθόγγοι, αν τα παραστήσουμε φωνητικά (δηλ. με λατινικά στοιχεία, όπως συνηθίζεται), είναι τα a, e, o, i, u. Στον γραπτό μας λόγο, οι 5 φωνηεντικοί φθόγγοι δηλώνονται με 7 (απλά) γράμματα, τα α, ε, η, ι, ο, υ, ω, και με 5 διγράμματα, τα αι, ει, οι, υι, ου. Επομένως, άλλο φθόγγοι και άλλο γράμματα∙ άλλο προφορά και άλλο γραφή. Αν πούμε ότι τα φωνήεντα είναι 7, τότε μιλάμε για τα γράμματα που δηλώνουν τα φωνήεντα (μιλάμε για γραφή και ορθογραφία) και όχι για τους φθόγγους που συνιστούν τα φωνήεντα στην Ελληνική (όχι για την προφορά). Αλλά υπάρχει μεγάλη αναντιστοιχία μεταξύ προφοράς και γραφής λόγω τής μακράς ιστορίας τής γλώσσας μας και τής ιστορικής ορθογραφίας που χρησιμοποιούμε. Eνας φθόγγος λ.χ., το i (φωνητική παράσταση) έχει 6 τρόπους γραπτής αντιπροσώπευσης: ι (τι), η (μη), υ (πύλη), ει (είναι), οι (νόμοι), υι (υιοθετώ). 1 φθόγγος = 3 γράμματα + 3 διγράμματα. Eνας φθόγγος, το e (φωνητική παράσταση) έχει 2 τρόπους γραπτής παράστασης: ε (εσένα) και αι (καίω). Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, τι παρανόηση είναι να συγχέουμε φθόγγους με γράμματα!
Δεύτερη σύγχυση. Συγχέονται οι φθόγγοι αρχαίας και νέας Ελληνικής. Για την αρχαία λέγαμε ότι τα φωνήεντα είναι 7 (δηλ. όσα και τα γράμματα), γιατί ακόμη δεν είχαν επέλθει οι μεγάλες μεταβολές που συντελέστηκαν στον φωνηεντισμό κατά τη μετάβαση από την αρχαία στη νέα μας γλώσσα. Eτσι τα 7 γράμματα αντιστοιχούν πάνω - κάτω στους φθόγγους τής αρχαίας: το δίχρονο γράμμα α δηλώνει τον μακρό και τον βραχύ φθόγγο a∙ το γράμμα ε δηλώνει τον βραχύ φθόγγο e και το γράμμα η δηλώνει τον μακρό φθόγγο e∙ το γράμμα ο δηλώνει τον βραχύ φθόγγο ο, ενώ το γράμμα ω δηλώνει τον μακρό φθόγγο ο κ.ο.κ. Παράλληλα, υπάρχουν και οι δίφθογγοι (συνδυασμός 2 φωνηεντικών φθόγγων): ai (δηλωνόταν με το δίγραμμα αι), ei (ει), oi (οι) κ.ά. Οι δίφθογγοι αυτές μονοφθογγίσθηκαν (έγιναν ένας φθόγγος) και τα ei και oi επιπλέον ιωτακίσθηκαν (έγιναν φθόγγοι όμοιοι με τον φθόγγο που δηλώνει το γράμμα ι). Aρα, όταν μιλάμε για 7 φωνήεντα, αυτό ισχύει γενικά για τη σχέση γραμμάτων και φθόγγων στην αρχαία και όχι στη Νέα Ελληνική!
Τρίτη σύγχυση. Η ταύτιση των φωνηέντων με όλη τη γλώσσα! Τα φωνήεντα είναι μόνο ένα (σημαντικό) τμήμα τής γλώσσας. Η γλώσσα είναι πάνω απ' όλα το λεξιλόγιο, με το οποίο εκφράζει τις έννοιές του ένας λαός, και οι δομές - γραμματικές και συντακτικές - με τις οποίες οι λέξεις οργανώνονται σε προτάσεις και κείμενο, σε λόγο.
Κατόπιν αυτών, αν έχει νόημα μια συζήτηση, αυτή πρέπει να στρέφεται στο πώς μπορούμε να διδάξουμε δημιουργικά τη γλώσσα και να οδηγήσουμε σε μια βαθύτερη ποιοτική γνώση και χρήση τής γλώσσας μας.

Ο κ. Γεώργιος Μπαμπινιώτης
είναι καθηγητής Γλωσσολογίας, τέως πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών.


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η συνωμοσία των φθόγγων 
Η Γλώσσα στις σκιές του Internet 
«Οι δάσκαλοι είμαστε πιο υπεύθυνοι» 
«Υπάρχουν επιστημονικά κριτήρια που δεν αλλάζουν» 
Εθνικοί ύμνοι και τσάμικοι 
Για ένα ελληνικό… Επινέ 
 
 
σχόλια (20)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
     
    Αχ, Γιωργάκη... (Μπαμπινιώτη) | 23/07/2012 19:41
    Ωραία τα λές. Πολύ ωραία. Αλλά σου έχω μια παρατήρηση. Καθαρά φαινομενολογικού χαρακτήρα (χεχε): Κάνεις τη διάκριση φωνητικού - φωνηεντικού τύπου, και παίρνεις αποτέλεσμα x (εκ πρώτης όψεως). Αλλά κάνεις και κάτι άλλο: Αβαντάρεις το λατινικό αλφάβητο (φωνητικό) έναντι του ελληνικού (φωνηεντικού), αφού λες, ότι τα 7 ελληνικά σύμβολα, αποδίδονται επαρκώς με 5 λατινικά σύμβολα. Καταργείς δηλαδή την φωνολογική πολυμορφία της ελληνικής γλώσσας, και την αντικαθιστάς με τα τσομπαναρέικα αγγλικά!!! Πολύ μεγάλη πατέντα! Ιδιοφυές! Απορώ που δεν το βλέπεις αυτό... Πίστεψέ με, αν και είσαι μεγαλοκαθηγητής, σου αφιερώνω το "πολυμαθίη νόον έχειν ού διδάσκει"... Α, κάτι ακόμη: Να μου φιλήσεις την Αννούλα
    Εγώ πάντως μαλάκας στον εγκέφαλο δεν θα γίνω
    απάντηση1331
    Απαντήσεις  2 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    επιτέλους να μιλήσει και κάποιος που καταλαβαίνει | 23/07/2012 17:12
    Είναι λυπηρό να βλέπεις μια δασκάλα να καταλαβαίνει τόσο λίγα πάνω στο αντικείμενο που καλείται να διδάξει κι ακόμα πιο λυπηρό να βλέπεις ένα ολόκληρο έθνος να ανακυκλώνει την στρεβλή πληροφόρηση. Όμως μήπως είναι ο πρώτος μύθος που δοξάζεται μέσω αλυσιδωτών μηνυμάτων; Κι αντί να ανοίξουν μια Γραμματικοί όλοι αυτοί που ωρύονται θα κάθονται τώρα να ζητούν και τα ρέστα από αυτούς που απλά ξέρουν πολύ περισσότερα για την γλώσσα. Και πόσο τραγελαφικό να βλέπεις ανθρώπους που φέραν την χώρα στην σημερινή κατάντια, όπως ο Πολύδωρας, εδώ να βρίσκουν άλλη μια ευκαιρία να το παίξουν εθνοπατέρες έτσι που αντί για υπόλογοι να βγαίνουν κι από πάνω. Πυκνό σκοτάδι κι έρεβος τυλίγει ένα έθνος που κάποτε
    Δημήτρης
    απάντηση207
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Ναι, λάθος ! | 23/07/2012 01:18
    vaszam λάθος τα μάθατε! Δεν το λέω υποτιμητικά! Δυστυχώς. Επειδή είμαι 40κάτι, το μόνο που δεν ξέρω είναι αν ήξεραν το θέμα οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σας,οπότε δείξτε κατανόηση. Καμιά κατανόηση δεν μπορώ να δείξω προσωπικά ούτε για τη δασκάλα ούτε για τους Ελληνάρες που έχουν γνώμη επί παντός επιστητού ούτε για τους πολύ αριστερούς ή δεξιούς εθναμύντορες που βλέπουν παντού συνομωσίες. Καθαρή ασχετοσύνη ντίαρ Γουότσον (που θα έλεγε και ο Σ.Χολμς)
    Φιλόλογος
    απάντηση163
     
     
     
    καταργηση ή οχι γραμματων | 22/07/2012 20:43
    Κύριε Μπαμπινιώτη είμαι δικηγόρος Παρατηρώ ότι στο σχόλιό σας χαθήκαμε- εμείς οι αναγνώστες -, μέσα σε φράσεις και ρήματα εξειδικευμένα όπως μονοφθογγίζομαι -ιωτακίζομαι καθώς και σε ένα ειρωνικό θαυμαστικό (!) (με εμφανή την διάθεση υποτίμησης εκ μέρους σας) εκεί δίπλα στην λέξη "δασκάλα".Επί της ουσίας λοιπόν, Καταργούνται ή όχι τα συγκεκριμένα γράμματα, και αν ναι γιατί? Η γλώσσα βεβαίως είναι λεξιλόγιο .Το λεξιλόγιο όμως αποτελείται από λέξεις και οι λέξεις από γράμματα, πια είναι λοιπόν τα γράμματα της ελληνικής που διδάσκονται σήμερα? Η δασκαλίτσα που διαμαρτυρήθηκε , μήπως ειδε την ουσία του προβλήματος? Ο Ελύτης ,ο Σεφέρης ο Καζαντζάκης θα συμφωνούσαν? Απαιτώ λόγο ανθρώπινο
    Κουτσούγερα Κατερίνα
    απάντηση819
    Απαντήσεις  2 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Ερωτηση χαζού | 22/07/2012 20:09
    Λέτε οτι οι φθόγγοι ειναι 5 οι a, e, o, i, u και είναι φωνητικοί και εκφράζουν φωνητικά τα 7 φωνήεντα της γλώσσας μας α, ε, η, ι, ο, υ, ω. Ο φθόγγος u,ποιο φωνήεν υποτίθεται οτι εκφράζει; Γιατι το υ(υψιλον) εκφράζεται απο το i.
    Ερωτηση χαζού
    απάντηση510
    Απαντήσεις  2 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Αποφυγή χαρακτηρισμού | 22/07/2012 18:19
    Κ. Μπαμπινιώτη δεν είμαι φιλόλογος αλλά φοίτησα δεκαέξη χρόνια στα ελληνικά σχολεία και σε ελληνικό πανεπιστήμιο όπως και τα παιδιά μου.Θα ήθελα παρακαλώ να μου απαντήσετε, αν ασφαλώς μπορείτε, γιατί και εσείς (οι 140 γράφουν στο κείμενό τους, "πολύ ορθά") αποφεύγεται να χαρακτηρίσεται τα φωνηεντικά γράμματα ως φωνήεντα της νεολληνικής γλώσσας τι στιγμή που έτσι τα μάθαμε εμείς που έχουμε περάσει τα εξήντα, και έτσι τα έμαθαν και τα παιδιά μας.Σας αντιγράφω τρεις στίχους από την γραμματική του Τριανταφυλλίδη που διδάχθηκε ο μικρος μου γυιός. (σελίδα 13 στίχοι 4,5,6) 7. Φωνήεντα είναι τα γράμματα α,ε,ι,ο,υ,ω Σύμωνα είναι τα γραμματα κ,λ,π Εμείς και παιδιά μας τα διδαχθήκαμε λάθος;
    vaszam
    απάντηση824
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    ανύπαρκτων προβλημάτων | 22/07/2012 11:33
    Δεν είναι μόνο η δασκαλίστα είναι και λεγόμενοι γλωσσομαθείς πολιτικοί οπως ο κ. Πολύδωρας που ορμισαν να υπερασπίσουν την εθνική μας υπόσταση. Έτσι έδωσε και τα χρήματα στους υπαλληλους της Βουλής που ευτυχώς ανακάλεσε ο Πρωθυπουργός. Σκέψου τέτοιοι πολιτικοί να μας κυβερνήσουν ξανα!
    Αρίστος
    απάντηση246
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων