από metereologos.gr
Τρίτη 22 Μαΐου 2018
 
 

Αυτό που χρειαζόμαστε είναι φιλοπατρία

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η Ελλάδα έχει ανάγκη σήμερα από τον πατριωτισμό των πολιτών της ή από τη φιλοπατρία τους; Θα πρέπει να κάνουμε σαφή διάκριση ανάμεσα στις δύο έννοιες γιατί με τη «φιλοπατρία» έχει συμβεί στη χώρα μας ό,τι και με τον όρο «Αριστερά»: όπως οι κομμουνιστές έχουν οικειοποιηθεί τον όρο και δεν αναγνωρίζουν ως αριστερούς παρά τους εαυτούς τους, το ίδιο και οι πατριώτες αναγνωρίζουν ως φιλοπάτριδες μόνο τους δικούς τους. Ομως η φιλοπατρία είναι αρχέγονη και ενστικτώδης κατάσταση - από την εποχή που οι αγέλες των ανθρώπων όριζαν την επικράτειά τους -, θετικό συναίσθημα σε σχέση με τον χώρο, την ιστορία, τους ανθρώπους, την πατρίδα δηλαδή, ενώ ο πατριωτισμός είναι πολιτική έννοια που εμφανίστηκε με τη Γαλλική Επανάσταση. Ο όρος είναι άλλωστε αντιδάνειο από τη γαλλική γλώσσα και μου φαίνεται πως πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον Ρήγα Φεραίο. Πατριωτισμός ήταν η ιδεολογία των πολιτών, αυτών που συναποτελούσαν το έθνος - πολιτική έννοια και αυτή, αφού δήλωνε το μέτωπο εναντίον των ευγενών και του κλήρου. Και για τον Ρήγα, το «πολιτικό έθνος» συναποτελούσαν μουσουλμάνοι και χριστιανοί, Ελληνες ή Ρουμάνοι ή Βούλγαροι που είχαν κοινό εχθρό την οθωμανική δεσποτεία. Αλλά άλλη ήταν η πορεία της Ιστορίας.
Ο πατριωτισμός είχε κατά τον 19ο αιώνα κοσμοϊστορικές συνέπειες: κατέλυσε τις αυτοκρατορίες, οργάνωσε στην Ευρώπη και την Αμερική τα έθνη-κράτη. Μετά την επανάσταση των μπολσεβίκων, ο πατριωτισμός θα συνδεθεί με τα κομμουνιστικά κινήματα και στη διάρκεια του 20ού αιώνα, με την κατάρρευση και των αποικιοκρατικών αυτοκρατοριών, θα οικοδομηθούν σε παγκόσμια κλίμακα έθνη-κράτη. Η Ιστορία των δύο τελευταίων αιώνων είναι Ιστορία σύγκρουσης πατριωτισμών - δηλαδή εθνικισμών, γιατί ενώ υποτίθεται ότι τα όρια είναι σαφή (πατριωτισμός είναι να αγαπάς τη χώρα σου, εθνικισμός είναι να μισείς τις άλλες χώρες) στην πολιτική πρακτική δεν ήσαν πάντα ορατές οι διαφορές ανάμεσα σε εθνικιστές και πατριώτες, ιδιαίτερα στους επιθετικούς, απελευθερωτικούς πολέμους, όπως αυτοί του 1912-13.
Δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι συνιστούν φιλοπατρία οι επιθετικοί-πατριωτικοί πόλεμοι, προφανώς όμως είναι φιλοπατρία ο αμυντικός πατριωτισμός, το «αμύνεσθαι περί πάτρης» απέναντι σε επιθέσεις ή η αντίσταση σε δυνάμεις κατοχής. Αλλά την ιστορία της χώρας μας, όπως και των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών, τη διαμόρφωσε ο επιθετικός πατριωτισμός, ο αλυτρωτισμός. Ως τη Μικρασιατική Καταστροφή ονομαζόταν «Μεγάλη Ιδέα», ως την Κυπριακή Καταστροφή ονομαζόταν «Ενωση», έκτοτε δεν τολμά να πει το όνομά του και κρύβεται πίσω από την «απειλή» που αποτελούν για τη χώρα διάφοροι γείτονες. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για να αλλάξουμε το γεγονός ότι οι πρόγονοί μας του 19ου και του 20ού αιώνα ήσαν εθνικιστές πατριώτες, όπως δεν μπορούμε να αλλάξουμε το γεγονός ότι ήσαν αναλφάβητοι, δεν είχαν δώσει δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες, είχαν την καθαρεύουσα ως επίσημη γλώσσα του κράτους και της εκπαίδευσης, έκαναν μπάνιο μόνο Χριστούγεννα και Πάσχα αλλά εκκλησιάζονταν πολύ συχνότερα από εμάς. Λίγο ως πολύ, αυτά συνέβαιναν σε όλες τις χώρες του κόσμου, εκείνες τις εποχές. Δεν έχουμε όμως και υποχρέωση να κάνουμε τα ίδια με αυτούς σε ό,τι αφορά τον πατριωτισμό, όπως δεν επιτρέπεται οι άνδρες να στερήσουμε το δικαίωμα ψήφου από τις γυναίκες, επειδή έτσι συνέβαινε ως το 1950.
Υπάρχουν όμως οι παραδοσιοκράτες συντηρητικοί που μας προτείνουν να υιοθετήσουμε όλο το σετάκι αυτών των παλαιών ιδεολογιών και νοοτροπιών - πρωτίστως τον επιθετικό πατριωτισμό αλλά ακόμα και τον εκκλησιασμό και την καθαρεύουσα, αν θυμηθούμε τις συνεχείς αναφορές του Αντώνη Σαμαρά στη «βοήθεια του Θεού» και την ανάγκη επιστροφής Παπαδιαμάντη - Βιζυηνού στα σχολεία.
Υπάρχουν όμως και οι οπαδοί του αμυντικού πατριωτισμού, αυτοί που θεωρούν ότι η χώρα είναι μονίμως υπό κατοχή, επειδή υπάρχουν βάσεις του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, όπως υποστηρίζει το ΚΚΕ, ή ότι υποδουλώθηκε πρόσφατα λόγω του μνημονίου, όπως υποστηρίζουν διάφορες ανασούμπαλες δυνάμεις, ανάμεσά τους και ο ΣΥΡΙΖΑ. Μας παροτρύνουν να αντισταθούμε στους «κατακτητές», όπως την εποχή του ΕΑΜ - αλλά αφού βρίσκονται εντός συνόρων, στην πραγματικότητα έχουμε παρότρυνση για εμφύλια σύγκρουση και όχι για αντίσταση σε ξένους.
Ο πατριωτισμός, επιθετικός ή αμυντικός, μας οδηγεί σε άσχημες εποχές. Στη Δυτική Ευρώπη έσβησε με τις μεγάλες σφαγές του Α' και του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Εκτοτε βρισκόμαστε σε διαδικασίες υπέρβασης των εθνικών κρατών, δύσκολες και με πισωγυρίσματα, όπως γνωρίζουμε. Αλλά άλλη λύση από το να υποκαταστήσουμε τον πατριωτισμό με τη φιλοπατρία δεν υπάρχει. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται υπό κατοχή και η μεγαλύτερη απειλή που αντιμετωπίζει προέρχεται από εσωτερικούς εχθρούς: θεσμική καθυστέρηση, πολιτική βία, ευτελισμένο πολιτικό σύστημα, ανεπαρκέστατο εκπαιδευτικό σύστημα, διαφθορά, οικογενειοκρατία, τοπικισμός, εγωιστικές ελίτ, διαλυμένο κράτος. Φιλοπατρία είναι να ανατρέψουμε όλα αυτά, να επιτρέψουμε να ανθήσουν οι ικανότητες των νεότερων γενεών, να αναγνωρίσουμε ότι οι διαδικασίες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης απαιτούν οικουμενικότητα και όχι πατριωτισμό.
Η φιλοπατρία είναι δυσκολότερη από τον πατριωτισμό, όπως και το «φιλόπατρις» κλίνεται πιο δύσκολα από το «πατριώτης». Αλλά αυτό χρειαζόμαστε σήμερα.
Psychoyos@tovima.gr



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΝΕΕΣ ΕΠΟΧΕΣ: Τι είναι ο πατριωτισμός σήμερα; 
 
 
σχόλια (9)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Πατριωτισμός, Φιλοπατρία..., 3ο | 06/04/2012 00:12
    6. Εθνολογική διάσταση : Στο επίκεντρο τίθεται η νοοτροπία του Νεοέλληνα ο οποίος σε γενικές γραμμές ειναι ένα κράμα από βαλκανική πονηριά και ανατολίτικου ραχατιού. Είναι πασίγνωστο, ότι η Ελλάδα δεν έζησε ούτε την Αναγέννηση, ούτε τον Διαφωτισμό, ούτε την αστική επανάσταση, Σε ότι αφορά την ιστορία της βρισκόταν κάτω από ξένη κατοχή ( έως τον 7ο αι., δηλαδή περίπου 800 έτη η ρωμαϊκή κατοχή συν 400 έτη ο τούρκικος ζυγός. Πρόκειται για 1200 απολεσθέντα έτη, ενώ οι Ευρωπαίοι ζούσαν από εθνική άποψη σχετικά ελέυθερα και προόδευαν πάνω από 1400 έτη. Το αποτέλεσμα είναι η διαμόρφωση μίας νοοτροπίας, οι οποία εμποδίζει την εφαρμογή ενός γνήσιου και. σύγχρονου Πατριωτισμού. Τα προτερήματα μας είναι γνωστότατα, αλλά δεν έχουν καμία σχέση με τις νέες Θερμοπύλες ( παραγωγή, ανταγωνιστικότητα καθήκοντα απέναντι στο σύνολο κλπ.). Λείπουν αξίες, όπως π.χ, η ιδέα του γενικόυ συμφέροντος, η αξιοπιστία , η αυτογνωσία, η αντοχή και η δυναμικότητα. Λείπουν οι περισσότερες προύποθέσεις για τον εκμοντερνισμό, τον εξευρωπαϊσμό και τον εξορθολογισμό. Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν για καθε Έλληνα πατριώτη. Ας θυμηθούμε από καμιά φορά του προγόνους μας. Ο Ησίοδος είπε προ 2.600 ετών κάτι το πολύ ενδιαφέρον και σωστό : "Οι αιώνιοι θεοί που Ολύμπου έθεσαν προ της επιτυχίας τον ιδρώτα". Ένας οκνηρός ή ένας διεφθαρμένος δεν δύναται ποτέ να είναι καλός πατριώτης. Ο άμεσος συνδιασμός της εθνικής συνείδησης με τις παραπάνω κατηγορίες της συνείδησης είναι τελείως απαραίτητος Πολλές φορές έχω διαπιστώσει, ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων συγχίζει τον Πατριωτισμό με άλλους όρους, οι οποίοι έχουν ένα καθορισμένο περιεχόμενο. Εθνικισμός : Υπερβολική και μη ανεκτική εθνική συνείδηση, η οποία θεωρεί την ισχύ και το μεγαλείο του έθνους του ως την υψίστη αξία (όχι το μίσος κατά άλλων εθνών !) . Σωβινισμός : Πολύ δυνατός εθνικισμός στρατιωτικού χαρακτήρα. Ρασσισμός : Ύπερβολική φυλετική συνείδηση συνδιασμένη με διακρίσεις κατα αλλων φυλών. Είμαι σύμφωνος με τον όρο ΦΙΛΟΠΑΤΡΙΑ !
    Παναγιώτης Δ. Τερζόπουλος ( Panos Terz )
    απάντηση00
     
     
    Πατριωτισμός, Φιλοπατρία..., 2ο | 05/04/2012 22:18
    (Συνέχεια του 2.) . Η αστική τάξη ήταν ηγεμών όλου του λαού εκτός από το Ancien Regime και εκπροσωπούσε την θέληση και τα συμφέροντα των citoyen (πολιτών). Στην Ελλάδα όμως επρόκειτο μόνον για έναν απελευθερωτικό αγώνα. 3. Εθνική διάσταση : Οι Γάλλοι επερασπίσθηκαν την Πατρίδα τους κατά ξένων εισβολέων Ο Πατριωτισμός τους ήταν στενά συνυφασμένος με το γαλλικό έθνος και αυτό πάλι ήταν συνδεδεμένο με την νέα κατάσταση πραγμάτων. Δημιουργήηκε μία δυνατή εθνική συνείδηση . Στην Ελλάδα υπήρχε επίσης μία ακραιφνής εθνική συνείδηση , δίχως σύνδεση όμως με τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα του λαού. 4. Πολιτική διάσταση : Η Γαλλική Επανάσταση δημιούργησε ένα τελείως καινούργιο πολιτικό και πολιτειακό σύστημα , το οποίο βασιζόταν στον πολίτη με τα δικαιώματα καθώς και με τα καθήκοντά του ως κάτι το αυτονόηπο. Η αστική τάξη ήταν και είναι η καθοριστική . Ο πολίτης έχει κρατική και νομική συνείδηση. Σε σύγκριση με την Γαλλία έπαιζαν στην Ελλάδα στην ουσία οι κοτζαμπάσηδες τον ποιό αποφασιστικό ρόλο. Ακόμη και σήμερα δεν έχει η ελληνική αστική τάξη ευρωπαϊκό επίπεδο ( Ιδού και Π. Κονδύλης, Οι αιτίες της Παρακμής της συγχρονής Ελλάδας, Θεμέλιο, 2011). Η πλειοψηφία των Ελλήνων δεν ανήκει στην κατηγορία του πολίτου. Δεν διαθέτει κρατική και νομική συνείδηση , δεν ανανωρίζει την αλληλουχία δικαιωμάτων και καθηκόντων. Η εθνική συνείδηση δεν κοστίζει απολύτως τίποτα. Δεν συμπίμπτουν το εθνικό και το πολιτικό στοιχείο του πατριωτισμού. Αυτό θα πεί, ότι ο ελληνικός Πατριωτισμός στηρίζεται μόνον στην εθνική συνείδηση, δηλαδή δεν είναι ευρωπαϊκος, αλλά βαλκανικός. 5. Κοινωνική διάσταση : Όταν λείπουν κρατική και νομική συνείδηση (όχι το γενικό αίσθημα δικαίου με πάμπολες ερμηνείες) , δεν δύναται να λειτουργήσει μία κοινωνία ανθρώπων. Το συμφέρον του συνόλου παραγκωνίζεται από ατομικιστικά συμφέροντα και επικρατεί αενάως ένα συγκρουσιακό κλίμα το οποίο αποκλείει τον γνήσιο πατριωτισμό ο οποίος προύποθέτει συναινετικό πνεύμα.
    Παναγιώτης Δ. Τερζόπουλος ( Panos Terz )
    απάντηση10
     
     
    Πατριωτισμός, Φιλοπατρία...., 1ο | 05/04/2012 19:40
    Πατριωτισμός, Φιλοπατρία, Εθνικισμός, Σωβινισμός, Ρατσισμός. Το λίαν ανδιαφέρον πολυσύνθετο θέμα ήταν πολλάκις αντικείμενο πανεπιστημιακών διαλέξεων, πτυχιακών καθώς και διδακτορικών δατριβών υπό την επιστημονική εποπτεία μου. Αυτός είναι ο λόγος να εμβαθύνω στο πρόβλημα προς όφελος των αναγνωστών του Βήματος. Το θέμα εμπεριέχει τις εξείς διαστάσεις : γλωσσολογική, ιστορική, εθνική, πολιτική, κοινωνική και εθνολογική. 1. Γλωσσολογική διάσταση (ετυμολογία, σημασιολογία): Αφετηρία δεν είναι η λατινική λέξη Pater , Patris (γενική, εξ ου και Patria, γαλλικά Patrie), αλλά η ελληνική λέξη Πατήρ, Πατρός και εξ αυτού Πατρίς. Κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα δημιουργήθηκε η λέξη πατριώτης (καταγωγή από το ίδιο γένος) μετατράπηκε στα "απλά λατινικά" σε patriota (συμπατριώτης) και βραδύτερα στα γαλλικά patriote ( ΦΙΛΟΠΑΤΡΗΣ ). Κάτι το παρόμοιο συνέβη και με το επίθετο πατριωτικός, μετατροπή σε patrioticus και σε patriotique. Σε αυτήν την βάση εμφανίσθηκε στα γαλλικά η έννοια patriotisme η οποία επέστρεψε στην πατρίδα της ως Πατριωτισμός. Πατριωτισμός, σημασιολογικώς : πολιτική τοποθέτηση επί της βάσης μίας συναισθηματικής δέσμευσης στις αξίες, στην γλώσσα, στην παράδοση, στην θρησκεία και στον πολιτισμό ( τρόπος ζωής, λογοτεχνία, μουσική κλπ.) . Πολλές φορές είναι αυτή η τοποθέτηση συνδεδεμένη με υπερβολική υπερηφάνεια και αλαζονεία. 2.Ιστορική διάσταση : Δεν είναι τυχαίο, που η έννιοα Πατριωτισμός είναι στενά συνδεδεμένη με την Γαλλική Επανάσταση το 1789 , η οποία είχε πολιτικό χαρακτήρα, γιατί η αστική τάξη είχε το κεφάλαιο , αλλά ουδεμία πολιτική επιρροή. Δηλαδή ο Πατριωτισμός είναι ένα επίτευγμα της αστικής τάξης και γενικά του καπιταλισμού. Και όμως, η Marseillaise καλεί όλα τα παιδιά της Πατρίδας , να την υπερασπισθούν ( "Allons enfants de la Patrie...,"). Πρότυπο ήταν , όπως φαίνεται, ο παιάνας στην ναυμαχία της Σαλαμίνας ( " Ίτε παίδες Ελλήνων...," ). Αν υπήρχε τότε η λέξη Ελλάς, οπωσδήποτε θα την χρησιμοποιούσαν. Πανεπιστημιακός ε.τ. , www.panosterz.de
    Παναγιώτης Δ. Τερζόπουλος ( Panos Terz )
    απάντηση10
     
     
    Γιατί κε Ψυχογιέ, μπερδεύετε περισσότερο τον Έλληνα ; | 27/03/2012 01:27
    Χαίρομαι που χρησιμοποιείτε την επεξήγησή μου για τη διαφορά πατριωτισμού – εθνικισμού (πατριωτισμός είναι να αγαπάς τη χώρα σου, εθνικισμός είναι να μισείς τις χώρες των άλλων). Για τουλάχιστον 3 χρόνια τώρα την χρησιμοποιώ κι ας αποκαλούμαι Ελληναράς από τους προοδευτικούς αναγνώστες του Βήματος. Έντεχνα η προοδευτική αριστερά έκανε ένα τις 2 αυτές διαφορετικές έννοιες επιτυγχάνοντας τα μέγιστα στη μηδαμινή αίσθηση του ανήκειν στον Έλληνα και στην απουσία συλλογικότητας. Τα αποτελέσματα της πολιτικής αυτής, δυστυχώς, τα βλέπουμε και τα ζούμε. Το αν οι πρόσφατοι πρόγονοί μας σπάνια έκαναν μπάνιο δεν είναι λόγος να αποκλείω τα λεγόμενά ή τις πράξεις τους. Ούτε και στην αρχαία Ελλάδα ψήφιζαν οι γυναίκες ενώ και σκλάβους είχανε και άσε τα περί μπάνιου, αλλά αλλάξανε τον κόσμο ολόκληρο ενώ οι πεντακάθαροι αριστερό και προοδευτικοί γενειοφόροι του σήμερα μόνο βόμβες και καταστροφές μας δώσανε. Το πρόβλημα μας δεν είναι ο πατριωτισμός ή η φιλοπατρία αλλά το ότι ο Έλληνας εκλαμβάνει και τα 2 σαν εθνικισμό. Και εντέλει έχει καταλήξει να μισεί τη χώρα του και να είναι ρατσιστής εναντίων των συμπατριωτών του. Οι Ευρωπαίοι, ειδικά οι βόρειοι κι οι αγγλοσάξονες, δεν έπαψαν ποτέ τους να είναι, βασικά εθνικιστές. Το βλέπεις στο τύπο τους, στα τραγούδια τους, στην tv τους, στις ταινίες τους, στην καθημερινότητα τους. Το βλέπεις στην αγοραστική τους συμπεριφορά, στις σημαίες στα φανελάκια ή στην κάθε βεράντα στις ΗΠΑ. Το βλέπουμε στην ευκολία δαιμονοπόιησης ότι του ξένου. Έχουν κάνει ταινία τον κάθε καημένο δικό τους, ήρωες
    Φώτης
    απάντηση32
     
     
    Μεγαλόστομες αρλούμπες για απλά πράγματα! | 26/03/2012 17:25
    Ο έλληνας οφείλε να κατανοήσει το ακόλουθο: Εάν δεν παράγεις δεν θα τρώς... Εάν δεν καταναλώνεις τα δικά σου προϊόντα δεν θα τρως... Πρακτικά, κάθε προϊόν φέρει ως σήμανση παραγωγής έναν πολυφήφιο αριθμό, (άνω του ραβδοκώδικα). Τα ελληνικά προϊόντα ξεχωρίζουν από όλα τα άλλα, από το αρχικό τριψήφιο τμήμα του πολυψήφιου αυτού αριθμού, δηλαδή το 520 ή το 521. Προτιμήστε τα και το δίλημμα πατριωτισμός ή φιλοπατρία έχει άμεσα απαντηθεί... Κατά τα άλλα το άρθρο αποτελείται από μεγαλόστομες αρλούμπες για απλά πράγματα!!!
    α
    απάντηση23
     
     
    Άχ, μνήμη. Πώς ξεθωριάζεις τόσο εύκολα; | 25/03/2012 19:26
    Καλά τα γενικά και αυτονόητα. Ποιος θα διαφωνήσει; Όμως ... Εκείνο το παράδειγμα για τις Βάσεις, τι τό 'θελες; Η Πατρίδα (για να χρησιμοποιήσω τις έννοιες, που προβάλλει το άρθρο) τις αποφάσισε; Τόσο κοντά είναι τα πόδια της μνήμης μας;
    Αισιόδοξος ...
    απάντηση41
     
     
    Εξαιρετικο... | 25/03/2012 12:28
    Μονο μια διορθωση, ο βιζυηνος και ο παπαδιαμαντης δεν εφυγαν ποτε απο το προγραμμα διδασκαλιας...
    Dinos
    απάντηση21
     
     
    Merci | 25/03/2012 00:57
    Merci; je vais qpprendre ca par coeur
    Anna
    απάντηση10
     
     
    Η λέξη ή το περιεχόμενο; | 24/03/2012 22:04
    Δεν ξέρω αν το πρόβλημά μας είναι ο όρος με τον οποίο θα προσδιορίσουμε τα αισθήματά μας προς τη χώρα στην οποία γεννηθήκαμε και ζούμε. Μεγαλύτερη σημασία έχει το περιεχόμενο: πατρίδα μας είναι μόνο "οι κάμποι και τ' άπαρτα ψηλά βουνά" κατά τον ποιητή ή και οι άνθρωποί της, που άλλοτε μας κάνουνε περήφανους κι άλλοτε μας ντροπιάζουν με τις κάθε είδους συμπεριφορές τους (είτε λέγονται πολιτικοί άνδρες είτε "μπαχαλάκηδες" δι' ασήμαντον αφορμήν); Αν δεν μπορούμε να υιοθετήσουμε όλα τα χαρακτηριστικά των προγόνων μας, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα απορρίψουμε και όλα. Ίσως θα ήμασταν καλύτεροι έλληνες αν κρατούσαμε κάποιες από τις καλές τους συνήθειες. Μπορεί σ' αυτές να μη περιλαμβάνεται η χρήση της καθαρεύουσας, αλλά η αξία του εκκλησιασμού δεν καταργήθηκε (όχι όμως μόνο για ψηφοθηρία).
    Κεντυρίων
    απάντηση70