από metereologos.gr
Τρίτη 17 Ιουλίου 2018
 
 

Θα πέσει ο καπιταλισμός θύμα της επιτυχίας του στην παραγωγή πλούτου;

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

ΤΟ ΒΗΜΑ - PROJECT SYNDICATE
Συχνά με ρωτούν αν η παρούσα οικονομική κρίση σηματοδοτεί την αρχή του τέλους του σύγχρονου καπιταλισμού. Το ερώτημα είναι περίεργο, διότι μοιάζει να παίρνει ως δεδομένο ότι υπάρχει μια βιώσιμη εναλλακτική που περιμένει στα μετόπισθεν. Η αλήθεια είναι ότι οι μόνες σοβαρές εναλλακτικές προς τον σημερινό κυρίαρχο αγγλο-αμερικανικό καπιταλισμό είναι άλλες μορφές καπιταλισμού.

Ειδικά ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός, που συνδυάζει γενναία κοινωνικά επιδόματα με λογικό ωράριο εργασίας, μακροχρόνιες διακοπές, πρόωρη σύνταξη και σχετικά δίκαιη κατανομή εισοδήματος μεταξύ των εργαζομένων μοιάζει να διαθέτει όλα τα θετικά _ εκτός από βιωσιμότητα.

Ο σύγχρονος καπιταλισμός, από την αρχή της Βιομηχανικής Επανάστασης πριν από 200 χρόνια, έχει απαλλάξει δισεκατομμύρια απλό κόσμο από την ένδεια. Αλλά καθώς η βιομηχανοποίηση και η τεχνολογική πρόοδος εξαπλώνονται στην Ασία (και πλέον στην Αφρική), θα έρθει η μέρα που ο αγώνας για επιβίωση δεν θα είναι πια το κυρίαρχο ζητούμενο και θα γίνουν πιο εμφανή τα πολλά σφάλματα του σύγχρονου καπιταλισμού.

Πρώτον, ακόμη και οι κορυφαίες καπιταλιστικές οικονομίες δεν έχουν καταφέρει να βάλουν μια αποτελεσματική τιμή σε δημόσια αγαθά όπως ο καθαρός αέρας και το νερό.

Δεύτερον, εκτός από μεγάλο πλούτο ο καπιταλισμός παράγει τεράστιες ανισότητες. Το χάσμα αυξάνεται. Ο μεγάλος πλούτος δίνει την δυνατότητα σε άτομα και ομάδες να αγοράζουν πολιτική ισχύ και επιρροή το οποίο με την σειρά του τους βοηθά να παράγουν ακόμη μεγαλύτερο πλούτο. Μόνο ελάχιστες χώρες, μεταξύ των οποίων η Σουηδία, έχουν κατορθώσει να σπάσουν αυτό τον φαύλο κύκλο χωρίς να καταρρεύσει η ανάπτυξη.

Ενα τρίτο πρόβλημα είναι η παροχή και η κατανομή της ιατρικής περίθαλψης. Θα οξυνθεί με τον καιρό: το κόστος της περίθαλψης θα αυξηθεί ίσως και παραπάνω από 30% του ΑΕΠ μέσα σε λίγες δεκαετίες καθώς οι κοινωνίες θα γίνονται πλουσιότερες και γηραιότερες. Αποτελεί ειρωνεία το ότι οι σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες πραγματοποιούν εκστρατείες προτροπής του κοινού να προσέχει την υγεία του ενώ περιθάλπουν ένα οικονομικό οικοσύστημα που παρασύρει πολλούς καταναλωτές σε μια ιδιαιτέρως ανθυγιεινή διατροφή. Το 34% των Αμερικανών είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.

Τέταρτον, τα σημερινά καπιταλιστικά συστήματα υποτιμούν σε μεγάλο βαθμό την ευημερία των αγέννητων γενεών. Από τη Βιομηχανική Επανάσταση και μετά, αυτό δεν είχε σημασία καθώς κάθε γενιά βρισκόταν σε σημαντικά καλύτερη θέση από την προηγούμενη. Αλλά με τον παγκόσμιο πληθυσμό να έχει ξεπεράσει τα επτά δισ., γίνεται όλο και πιο εμφανές ότι οι πόροι είναι περιορισμένοι και δεν υπάρχει εγγύηση ότι η πορεία αυτή μπορεί να διατηρηθεί.

Οι οικονομικές κρίσεις αποτελούν βεβαίως ένα πέμπτο πρόβλημα, εκείνο που προκάλεσε τις περισσότερες επικρίσεις για τον καπιταλισμό τελευταίως. Στον τομέα της οικονομίας, οι συνεχόμενες τεχνολογικές καινοτομίες όχι μόνο δεν περιόρισαν το ρίσκο αλλά ενδεχομένως και να το αύξησαν.

Κατ' αρχήν κανένα από τα προβλήματα του καπιταλισμού δεν είναι αξεπέραστο και οι οικονομολόγοι έχουν προσφέρει διάφορες λύσεις βασισμένες στην αγορά. Μια υψηλή παγκόσμια τιμή για τον άνθρακα θα ανάγκαζε τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες να αναλάβουν το κόστος της μόλυνσης του προκαλούν. Τα φορολογικά συστήματα μπορούν να σχεδιαστούν με τρόπο ώστε να εξασφαλίζουν καλύτερη κατανομή του πλούτου. Η αποτελεσματική αποτίμηση της ιατρικής περίθαλψης, περιλαμβανομένης της αποτίμησης του χρόνου αναμονής, θα ενθάρρυνε καλύτερη ισορροπία μεταξύ ισότητας και αποτελεσματικότητας. Τα οικονομικά συστήματα μπορούν να υπόκεινται σε κανονισμούς κατά της υπερβολικής συγκέντρωσης πλούτου.

Θα αποδειχθεί άραγε ο καπιταλισμός θύμα της ίδιας του της επιτυχίας στην παραγωγή τεράστιου πλούτου; Προς το παρόν, όσο της μόδας και αν είναι το θέμα της πτώσης του καπιταλισμού, η πιθανότητα φαντάζει μικρή. Οσο όμως συνεχίζουν να αυξάνονται η ρύπανση, η οικονομική αστάθεια, τα προβλήματα υγείας και η ανισότητα και όσο τα πολιτικά συστήματα παραμένουν παράλυτα, το μέλλον του καπιταλισμού σε μερικές δεκαετίες δεν θα φαντάζει τόσο ασφαλές όσο φαντάζει σήμερα.

*Ο κ. Kenneth Rogoff είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ


Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (3)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    γιατί ο Ευρωπαικός καπιταλισμός δεν είναι βιώσιμος? | 31/12/2011 01:21
    Η ανάλυση είναι πολύ ενδιαφέρουσα αν και- όπως επισημαίνουν και άλλοι, δεν μας εξηγεί ιδιαίτερα γιατί ο Ευρωπαικός καπιταλισμός δεν είναι βιώσιμος. Το ότι αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω του ευρώ δεν νομίζω ότι είναι συνώνυμο του ότι δεν είναι βιώσιμος. Εκτός και αν θεωρήσουμε ότι το κοινωνικό κράτος είναι αυτό που οδήγησε στα προβλήματα του ευρώ- το οποίο ειναι μόνο εν μέρη σωστό. Είνια σωστό για την Ισπανία και την Ελλάδα- αλλά όχι για τις βόρειες χώρες του ευρώ. Αποψή μου είναι, επειδή έχω ζήσει και στις ΗΠΑ και στη βόρεια Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα φυσικά, ότι οι διαφορές στα συστήματα είνια πιο πολύπλοκες από το να λέμε ότι η Ευρώπη έχει κοινωνικό κράτος και η Αμερική όχι. Πιστεύω ότι αυτό που λείπει στην Ευρώπη δεν είναι βιωσιμώτητα λόγω των παροχών, αλλά πολύ απλά συνοχή. Ας ήταν και η Αμερική ένα συμβούλιο 50 διαφορετικών κρατών και να δούμε πως θα πήγαινε η δική της οικονομία. Ενώ σα σύνολο η Ευρώπη είναι πιο πλούσια και πιο δίκαιη από την Αμερική, την κατατρώει η αιώνια κατάρα του να τρώγεται με τα ρούχα της. Και όσο και αν λέμε ότι η Γερμανία και η Σουηδία κατανέμουν ίσα τον πλούτο τους- δεν ισχύει το ίδιο με τον διακρατικό πλούτο- και δυστυχώς μάλλον ουτε πρόκειτε να ισχύσει.
    Ανώνυμος / η
    απάντηση20
     
     
    Όχι αλλά, | 30/12/2011 21:59
    ... η "δίκαιη" διανομή του πλούτου είναι σημαντική τουλάχιστον όσο η παραγωγή του. Ο σημερινός καπιταλισμός έκανε τους υπηρέτες του μανιώδεις κυνηγούς του πλούτου σε σημείο να εκβαρβαριστούν. Ο καπιταλισμός, παράγει μεν νέο πλούτο αλλά, σε σημαντικό βαθμό επίσης, αναδιανέμει τον υπάρχοντα πλούτο υπέρ των πλουσίων. Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί.
    Κοκκινοχωμίτης
    απάντηση20
     
     
    Τετέλεσται | 30/12/2011 09:13
    Ο χρηματιστηριακός καπιταλισμός, ο καπιταλισμός του "αέρα" και της φούσκας είναι κύριε καθηγητά αυτός για τον οποίο μιλάτε. Ε, αυτός ο καπιταλισμός έχει πεθάνει και κάνει πως δεν το ξέρει. Διότι εσείς και πάμπολλοι άλλοι κρατάτε το κουφάρι του όρθιο, σαν έναν Ελ Σιντ. Η εναλλακτική δεν είναι βεβαίως συτήματα που κατέρρευσαν προ 20ετίας, όπως διατείνονται κάποιοι ηλίθιοι. Εϊναι αυτό ακριβώς που περιγράφετε ως ευρωπαϊκός καπιταλισμός, που έχει όλα τα καλά αλλά δεν είναι βιώσιμος. Γιατί είναι τότε βιώσιμος ο σουηδικός καπιταλισμός, όπως παραδέχεστε; Σωστή η δημογραφική σας ανάλυση, αλλά πώς η Σουηδία (εν πολλοίς και μεγαλύτερες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία ή και η Γαλλία, που δεν αντιμετωπίζει δημογραφικό πρόβλημα χάρη ακριβώς σ' αυτή την πολιτική προστασίας της μητρότητας) αντέχει ανταγωνιστικά σαν γαλατικό χωριό μέσα στο χάος που έχει δημιουργήσει η κατάρρευσης του χρηματιστηριακού καπιταλισμού; Δεν είναι μέρος της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας; Η απάντηση είναι ότι αντέχει χάρη στην καινοτόμα οικονομία της και στη μεγάλη κοινωνική συνοχή της, στην προσήλωσή της στο κράτος πρόνοιας που χρηματοδοτείται από τους υψηλούς φόρους που όλοι αγόγγυστα πληρώνουν, διότι γνωρίζουν ότι τα χρήματα επιστρέφουν σ' αυτούς. Ακόμη και οι εταιρικοί φόροι μπορούν να είναι υψηλοί χωρίς να πλήττεται η ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης. Αυτή είναι η καπιταλιστική πρόκληση κύριε Ρογκόφ. Κι αυτό το στοίχημα του 21ου αιώνα. Ο καπιταλισμός που ξέραμε και ο νεοφιλελευθερισμός και οι περίφημες "αγορούλες" πέθαναν στις 15 Σεπτεμβρίου 2008 κάτω από τα ερείπια της Lehman Brothers. Κι ας καμώνεται το Σίτι και ο Κάμερον και ο μπούλης ο δήμαρχος του Λονδίνου και η Γουόλ Στριτ κι εσείς ακόμη ότι... δεν έγινε και τίποτε, που λέει και το γνωστό ανέκδοτο (καλά που δεν πάθαμε και τίποτε)!
    Ζωή σε λόγου μας
    απάντηση196