από metereologos.gr
Σάββατο 27 Μαΐου 2017
 
 

Η Χρυσή Παγίδα του Ευρώ και η Εσωτερική Ανατίμηση

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Η υιοθέτηση του ευρώ ως κοινού νομίσματος για τις συμμετέχουσες στην ευρωζώνη χώρες χαιρετίστηκε από πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και ανθρώπους των επιχειρήσεων ως ένα πολύ σημαντικό βήμα προς το ιδανικό της ευρωπαϊκής οικονομικής ολοκλήρωσης μέσω δημιουργίας μιας Άριστης Νομισματικής Περιοχής όπως την οραματίστηκε Robert A. Mundell. Το νέο νόμισμα ήταν πολύ πιο επιτυχημένο από ότι περίμεναν πολλοί οικονομολόγοι. Στην διεθνή οικονομική πραγματικότητα έχει καταφέρει να γίνει το δεύτερο, μετά το δολάριο, αποθεματικό νόμισμα για τις κεντρικές τράπεζες και περίπου τριάντα χώρες τον κόσμο επέλεξαν να συνδέσουν το νόμισμά τους με το ευρώ. Το νέο νόμισμα έχει εξαλείψει τον συναλλαγματικό κίνδυνο και ελαχιστοποίησε τα συναλλακτικά κόστη μέσα στην ευρωζώνη, ενισχύοντας το ενδοευρωπαϊκό εμπόριο και την αποτελεσματική κατανομή κεφαλαίων.

Οι επιπτώσεις από την χρήση του νέου νομίσματος δεν ήταν ομοιόμορφη στις χώρες μέλη. Ένα σημαντικό τέτοιο παράδειγμα ήταν η Ελλάδα όπου η υιοθέτηση του ευρώ οδήγησε σε σημαντικές αυξήσεις τιμών καθώς οι καταναλωτές δεν είχαν καμία σχετική εμπειρία και ελάχιστη πληροφόρηση για την μετάβαση από την δραχμή. Αγαθά τα οποία κόστιζαν 100 δραχμές (ή €0.29) με το ευρώ πλέον «στρογγυλοποιήθηκαν» στο €1. Έτσι ουσιαστικά, παρά το ότι η επίσημη ισοτιμία είχε κλειδώσει στις 340,75 δραχμές ανά ευρώ, η μετατροπή στην ελληνική εσωτερική αγορά έγινε με 100 δραχμές στο ευρώ. Αυτό ήταν ισοδύναμο με μια de facto ανεπίσημη ανατίμηση της δραχμής κατά 240%. Σε διαφορετικούς βαθμούς συνέβη το ίδιο και σε άλλες χώρες της ευρωζώνης. Στην Ελλάδα, αυτή η απότομη αύξηση των τιμών αντιμετωπίστηκε από τους καταναλωτές ως αυτό που ονομάζουν οι οικονομολόγοι ένα «προσωρινό σοκ» ή μια «παροδική επίδραση στο εισόδημα». Έτσι, αντιμετωπίστηκε –λανθασμένα- ως μια προσωρινή μείωση στο πραγματικό τους εισόδημα. Σύμφωνα με την «υπόθεση του μονίμου εισοδήματος» του Milton Friedman, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις αντιδρούν σε ένα τέτοιο προσωρινό σοκ προσπαθώντας να αφομοιώσουν την επίδρασή του μέσω του δανεισμού. Σύμφωνα με την θεωρία αυτή, στους καταναλωτές δεν αρέσουν απότομες βραχυπρόθεσμες αλλαγές (και προς τα κάτω αλλά και προς τα πάνω) στην κατανάλωσή τους και προσπαθούν να την αντισταθμίσουν διασπείροντας το αποτέλεσμα της προσωρινής μεταβολής σε πολλές περιόδους στο μέλλον έτσι ώστε να υπάρχει μικρή μεταβολή στην καταναλωτική συμπεριφορά. Αυτό ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα. Τα νοικοκυριά άρχισαν αν συσσωρεύουν χρέος ελπίζοντας να το αποπληρώσουν όταν οι οικονομικές συνθήκες βελτιωθούν. Η αισιοδοξία από την συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωζώνη, η σταθερή ανάπτυξη και άλλοι καθαρά συναισθηματικοί και ψυχολογικοί παράγοντες όπως η ανάληψη από την Αθήνα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, δημιούργησαν ένα διάχυτο αίσθημα σιγουριάς ότι τα πράγματα θα πάνε καλύτερα. Αυτή η κατάσταση τροφοδοτήθηκε περισσότερο από την άνευ προηγουμένου πιστωτική επέκταση στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Αυτή η πιστωτική ανάπτυξη υποστηρίχθηκε από την ευκολία με την οποία τα ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε κεφάλαια από την ευρύτερη και πλέον ενοποιημένη ευρωπαϊκή αγορά κεφαλαίου. Τα πιστωτικά ιδρύματα έτσι μεγέθυναν τους ισολογισμούς τους μέσω της χρηματοοικονομικής μόχλευσης (leveraging).

Ως αποτέλεσμα όλοι στην Ελλάδα ζούσαν μια αδικαιολόγητη ευφορία. Οι καταναλωτές δεν μείωσαν ποτέ την κατανάλωσή τους: μπορούσαν μάλιστα τώρα να καταναλώνουν ακόμη περισσότερο χρησιμοποιώντας την ατελείωτη λίστα καταναλωτικών προϊόντων με ποικίλα ονόματα κοινού συνθετικού το «–δάνειο» (διακοποδάνειο, εορτοδάνειο, κλπ). Αυτή η κατάσταση αποδείχθηκε όπως είδαμε πρόσφατα καταστροφική. Η Ελλάδα όπως και άλλες περιφερειακές οικονομίες της ευρωζώνης αντιμετώπισαν ένα χάσμα παραγωγικότητας σε σχέση με τις κεντρικές οικονομίες. Για να είναι επιτυχημένη η νομισματική ένωση στο σύνολό της, η οικονομική σύγκλιση ήταν απαραίτητη τόσο στα κρατικά οικονομικά (έλλειμμα, χρέος) όσο και στην οικονομική απόδοση του ιδιωτικού τομέα (παραγωγικότητα, καινοτομία). Η αδικαιολόγητη ευφορία που ακολούθησε την εισαγωγή του ευρώ με το «εύκολο χρήμα» (εύκολο αλλά δανεικό) δημιούργησε μια ψευδαίσθηση πλούτου που αποπροσανατόλισε τόσο τον ιδιωτικό τομέα όσο και τις κυβερνήσεις από το να εστιάσουν στην ανάπτυξη και την μείωση του χάσματος παραγωγικότητας από τους ευρωπαϊκούς μας εταίρους. Ακόμα χειρότερα, οι διαφορές στην παραγωγικότητα και οι ασύμμετροι επιχειρηματικοί κύκλοι αντιμετωπίστηκαν όχι δομικά και ουσιαστικά αλλά με νέο δανεισμό.

Σε μια ενιαία νομισματική περιοχή, όπως η Ε.Ε., το εργαλείο της νομισματικής πολιτικής έχει χαθεί από τις χώρες μέλη. Η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ είναι αναγκαστικά σχεδιασμένη να εξυπηρετεί τις μεγάλες χώρες της ΕΕ καθώς αυτές παράγουν συντριπτικά το μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Στον βαθμό που κάποιες από τις μικρότερες οικονομίες όπως αυτή της Ελλάδας αντιμετωπίζουν δυσμενείς μεταβολές στο ΑΕΠ τους που δεν είναι συγχρονισμένες με τις λεγόμενες «μεγάλες» χώρες για τις οποίες και σχεδιάζεται η νομισματική πολιτική από την ΕΚΤ, το μόνο εργαλείο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν είναι η δημοσιονομική πολική. Η Ελλάδα όπως και άλλες μικρές περιφερειακές οικονομίες στην ΕΕ προσπάθησε να αντιμετωπίσει αυτές τις ασυμμετρίες δημιουργώντας ελλείμματα και αυξάνοντας το δημόσιο χρέος.

Τα τρέχοντα προβλήματα της χώρας μας με το χρέος αλλά κυρίως την παραγωγικότητα έχουν να κάνουν κατά μεγάλο μέρος με το ό,τι ακολούθησε την εισαγωγή του ευρώ. Οι απότομες εγχώριες αυξήσεις τιμών ήταν ισοδύναμες με μια σημαντική ανατίμηση του εγχώριου νομίσματος όπως είδαμε παραπάνω και αυτό δημιούργησε δύο προβλήματα: πρώτα, οι καταναλωτές βασισμένοι την χαλαρή πιστωτική πολιτική δεν μείωσαν την κατανάλωσή τους αλλά απορρόφησαν τις ανατιμήσεις μέσω δανεισμού (ο οποίος ουσιαστικά έγινε από το εξωτερικό) και έπειτα, η ήδη χαμηλή παραγωγικότητα συνδυάστηκε με μια πολύ μεγάλη de facto ανατίμηση του εγχώριου νομίσματος (τιμών) που έκανε το ελληνικά αγαθά πολύ ακριβά οδηγώντας σε μείωση των εξαγωγών. Τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών που δημιουργήθηκαν, χρηματοδοτήθηκαν περαιτέρω με περισσότερο εξωτερικό δανεισμό.

Ο Περικλής Γκόγκας είναι Επίκουρος Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης και Διεθνών Οικονομικών στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης


Γνώμες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (8)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Πού είναι οι αιτίες της ελληνικής κρίσης; | 14/08/2011 23:20
    Πού είναι σε αυτήν την ανάλυση η τρομακτική σπατάλη πόρων από τον δημόσιο τομέα και το crowding out effect; ο δημόσιος τομέας φουσκώνει τα στοιχεία κόστους του ιδιωτικού μέσα από δεκάδες κανάλια! ο δημόσιος τομέας που έχει κάτσει στο σβέρκο του ιδιωτικού συνεχίζει να τον στραγγαλίζει ανενόχλητος για να χρηματοδοτεί τη σπατάλη χιλιάδων άχρηστων οργανισμων, υπερχρεωμένων κομμάτων, αργόσχολων και υπουργείων που δεν νοιάζονται για τον ιδρώτα των εργαζομένων και επιχειρηματιών του ιδιωτικού τομέα.
    Αναγνώστης
    απάντηση32
     
     
    Antikimenikos Orthologismos | 14/08/2011 10:40
    O kyrios Gongas echi apolita dikeo. Olles autes tis katastassis emis i legomeni Ellinogermanoi pou edo ke 45 Chronia zume stin nea mas pleon patrida, parakolouthousame me apo to 2002 ke meta me magali aporia, me agonia alla ke me aganaktissi tin strawi auti poria tis ellinikis oikonomikis politikis. Den mporousame othologistika na pistepsome auta pou wlepame. Ine alithia oti i allagi euro me drachmi eginan 1:100 anti 1:340 auto to diapistoni kanis statistika. Te perissotera scholia ton scholiaston ine peritta. Ine allithia oti emis edo stin Germania ta teleftea 15 Chronia echome pari 4% auxissis misthon ke stin Ellada pano apo 50%. Pios ftechi gia tis mirees aftes apofassis? Pos potes o ftochos ellinas den mporesse na katalawi oti to euro prepi prota na to peragi ston topo tou opos oi Germani ke ochi na to danizete apo xenous, ke meta na to katalanossi? Tora prepi ta pragmata na topothetithoun stin sossti roi, an den theli o Ellinas na ton pari to potami ke na ton trawixi sta wathi tou okeanou. Dr.Pantelis Giakoumis Managmen of Europaen Movement of Germany NRW
    Pantelis
    απάντηση31
     
     
    Xartonomisma to 1 euro | 14/08/2011 05:15
    To provlima, kata ti gnwmi mou, einai pio aplo kai ksekinise apo ti stigmi pou to 1 euro, poso mallon ta 2 euro, den vgike se xartonomisma. Gia tous ellines kai isws kai gia allous laous, ta kermata simainoun ...psila. Ayto se syndyasmo me tin eleipsi enimerwsis kai tin syntomi xronika, kykloforia kai twn dyo nomismatwn sygxronws, dimiourgise ayti tin ekriksi stis times, sxedon 300% ayksisi sta proionta.... tha ithela episis na prosthesw oti kata ti gnwmi mou to kako ksekinise apo xamila, kai otan ennow xamila ennow ta periptera, tis laikes, ta psilikatzidika tis geitonias klp....oi megales alysides akolouthisan kai syntoma esyran to xoro s'ayto to panygiri.
    chris
    απάντηση01
     
     
    Ελληνες αδιόρθωτοι | 13/08/2011 18:19
    Πολυ μου αρέσει η ειρωνεία και παντοξεροσύνη των Ελλήνων... αυτού του λαού που έφτασε την χώρα του σε αυτό το χάλι...όταν όμως επανεκλέγατε όσους σας φέρανε σε αυτό το χάλι δεν το παίζατε έξυπνοι να αρνηθείτε τις προσλήψεις στο δημόσιο, την κατασπατάληση χρήματος... απλά βολευόσασταν γιατί είναι ποιο cool (και εύκολο) να ειρωνεύεσαι ο,τιδήποτε ανώνυμα πίσω από το κομπιουτεράκι σου... Διαβάζετε μια γνώμη. Αν τα γνωρίζετε αφήστε το άρα είναι για τους άλλους... από ειρωνεία πρώτοι οι πτωχευμένοι Έλληνες...
    John Nash
    απάντηση20
     
     
    καθαρός λόγος | 12/08/2011 12:29
    επιτέλους διάβασα από κάποιον τεκμηριωμένα την κυριότερη πηγή πολλών σημερινών κακών. ένα παράδειγμα με μια τυρόπιτα ή μια τσίχλα ίσως φαινόταν αστείο αλλά θα έκρυβε όλη αυτή τη μαύρη αλήθεια που βιώνουμε χρόνια τώρα από την έλευση του ευρώ. κανένας μηχανισμός δεν μπόρεσε να κουμαντάρει αυτή την αισχροκέρδεια που έσπρωξε ( και σπρώχνει) την οικογενειακή οικονομία στο γκρεμό με το ρέμα από πίσω. ευχαριστούμε για τη δημοσίευση.
    απ. χατζηδήμου
    απάντηση64
     
     
     
    Είναι απίστευτο ότι καθηγητής πανεπιστημίου είναι δυνατό να κάνει τέτοια ανάλυση | 12/08/2011 12:28
    Το πρώτο μισό του άρθρου είναι κυριολεκτικά για κλάματα! Η μετατροπή στην ελληνική εσωτερική αγορά έγινε με 100 δραχμές στο ευρώ και αυτό ήταν ισοδύναμο με μια de facto ανεπίσημη ανατίμηση της δραχμής κατά 240%;; Για τσίχλες και καραμέλες ίσως! Εσωτερική ανατίμηση πράγματι υπήρξε αλλά όχι για αυτό το λόγο. Ένα από τα αίτια ήταν τα χαμηλά επιτόκια του ευρώ. Ένα εξίσου σημαντικό αίτιο ήταν η κουλτούρα πληθωρισμού που δεν μπορεί να ξεριζωθεί από τη μία μέρα στην άλλη. Ο Γερμανός είναι ευχαριστημένος αν πάρει 2% αύξηση το χρόνο ενώ ο Έλληνας ήταν συνηθισμένος σε αυξήσεις της τάξης του 10-20%. Μοιραία συνέχισε να απαιτεί τέτοιες αυξήσεις, κυρίως μάλιστο στο δημόσιο, που ήταν πια πολύ πάνω από της δυνατότητες της οικονομίας. Η φούσκα που ακολούθησε εκτόξευσε τις τιμές ακινήτων, ενοικίων κτλ. και δημιούργησε μία τεχνητή ευφορία. Τώρα πληρώνουμε το τίμημα!
    Vas
    απάντηση119
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Μεγάλο πράμα η επιστήμη... | 12/08/2011 12:00
    Φοβερό κ. καθηγητά, πως δεν το είχα αντιληφθεί. Για δες ρε!
    μονεταριστίξ ο απατεών
    απάντηση32