Ανδρέα Γανιάρη: Δώδεκα βιβλία δεμένα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Αθήνα 1996.

Ο Ανδρέας Γανιάρης είναι βιβλιοδέτης. Παίρνει στα χέρια του ένα βιβλίο και το μεταμορφώνει σε καλλιτέχνημα, διατηρώντας μια οικογενειακή παράδοση και εδραιώνοντας μια φήμη που ξεπερνά τα όρια της Ελλάδας. Δώδεκα βιβλία δεμένα τιτλοφόρησε το πρώτο βιβλίο που έγραψε ο ίδιος, για να καταθέσει την περιπέτεια μιας τέχνης και την περιπέτεια μιας ζωής διηθημένης μέσα από αυτήν. Παρ' ότι μας ξεναγεί στα καθέκαστα της καλλιτεχνικής βιβλιοδεσίας, εξαιρετικά ενδιαφέροντα για τους αδαείς, θα ήταν λάθος να χαρακτηρίσουμε το βιβλίο κείμενο ειδικού ενδιαφέροντος. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα αφήγημα που συναρπάζει από την πρώτη ως την τελευταία του σελίδα, κρατώντας το ενδιαφέρον αμείωτο, με στιγμές έντασης και με περιστάσεις που ανάγονται σε ψυχικά γεγονότα. Ζεστό και βαθύτατα ανθρώπινο, ξεδιπλώνει τη μακρόχρονη σχέση του συγγραφέα με την τέχνη του, δηλαδή ένα χρονικό προσφοράς και ανταμοιβής: ο Γανιάρης αφιέρωσε τον εαυτό του, τη διαρκή του διαθεσιμότητα, τον αφειδώλευτο μόχθο, την αγωνία μιας εξουθενωτικής, πολλές φορές, άσκησης προετοιμασίας μέχρι να αξιωθεί την ταύτιση με τον συγγραφέα και το περιεχόμενο του βιβλίου που θα ντύσει, την ταύτιση που θα γεννήσει τελικά ό,τι ο ίδιος αποκαλεί «βιβλιοδετική ερμηνεία».

Και η έντιμη, αίθρια, υποδειγματική σχέση τον αντάμειψε πλουσιοπάροχα. Διότι, πέρα από την επαγγελματική καταξίωση, του υπαγόρευσε την αβίαστη επικοινωνία με όσα τον περιβάλλουν, μεταμορφώνοντας σε σύμβολα τα φαινομενικά ασήμαντα μέλη ενός κόσμου μέσα στον οποίο ο Γανιάρης κινείται με γνώση και αγάπη· του δίδαξε τον τρόπο να ταξιδεύσει στον χρόνο και στις ψυχές των ανθρώπων και των πραγμάτων· του εξασφάλισε μια δύναμη έκφρασης ακατάλυτη· τον σμίλεψε έτσι ώστε να τολμά να εκθέσει τον διάλογο με την ψυχή του, να τολμά να είναι σεμνός, να τολμά να υποκλίνεται μπροστά στις ικανότητες και στην προσφορά άλλων, να τολμά να αγάλλεται γιατί το έργο του θα έχει κάποια συνέχεια, διαδόχους που μπορεί να τον αμφισβητήσουν ή να τον ξεπεράσουν, χωρίς να αγωνίζεται να διατηρήσει την αποκλειστικότητα και τον τίτλο της αυθεντίας· του χάρισε, τέλος, τη λύτρωση και τη γαλήνη της ολοκλήρωσης, που τον οδήγησε στη μέγιστη κατάκτηση με την οποία κλείνει το βιβλίο του: «Με τη χειροτεχνία που ασκώ κερδίζω τη ζωή μου, χτίζω την ελευθερία μου και νικώ τον θάνατο».

Το βιβλίο του Ανδρέα Γανιάρη αποτελεί, χωρίς να το επιδιώκει, μια γενναία πράξη αντίστασης, καθώς εκφράζει την άρνηση του συγγραφέα του να συμμορφωθεί στα σημεία των καιρών. Υπερασπίζεται περήφανα μια αξία δεινά αλλοτριωμένη, αμφισβητημένη και, όχι σπάνια, περιφρονημένη: αντιμετωπίζοντας την εργασία του με τον σεβασμό ­ ενίοτε και με το δέος ­ εκείνο που μεταστοιχειώνει τη δουλειά σε έργο, ο Γανιάρης την ταυτίζει τελικά με τον αυτοσεβασμό που αισθάνεται ότι οφείλει στον εαυτό του. Σε μια κοινωνία που παλεύει για το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος με τη μικρότερη δυνατή προσπάθεια, τα Δώδεκα βιβλία δεμένα ενός ψυχικά υγιούς και ρωμαλέου ανθρώπου έρχονται να βεβαιώσουν ότι το μεγαλύτερο κέρδος είναι αυτή η ίδια η προσπάθεια, αντιπροτείνοντας το μεράκι ως στάση ζωής. Και είναι αυτό μια παρηγοριά. Ισως και ένα καλό δίδαγμα.

Η κυρία Αννίτα Π. Παναρέτου είναι συγγραφέας, διδάκτωρ Φιλολογίας.