ΛΩΖΑΝΝΗ Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στους ειδικούς του κλίματος η συνεχής επιτάχυνση της τήξης πανάρχαιων παγετώνων στα Ιμαλάια, στις Ανδεις, στις Αλπεις, στο Κιλιμάντζαρο, στη Σιέρα Νεβάδα των ΗΠΑ και σε άλλες ονομαστές οροσειρές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στον παγετώνα Ρον των ελβετικών Αλπεων, η ταχύτητα εξαφάνισης των πάγων ξεπερνά πλέον τα τρία μέτρα τον μήνα- γεγονός που κάνει τους αρμοδίους του υπουργείου Ενέργειας της χώρας να τρίβουν τα χέρια τους, και τους επιστήμονες των περιβαλλοντικών οργανώσεων να ανησυχούν σοβαρά.

Η τήξη των παγετώνων έχει βραχυπρόθεσμα ευεργετικά αποτελέσματα για την παραγωγή ηλεκτρισμού από τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια: ταχύτερη τήξη σημαίνει περισσότερο νερό, ταχύτερη ροή και, τελικά, περισσότερο ρεύμα για τα ελβετικά νοικοκυριά.

Για την ακρίβεια, το ταχύτερο λιώσιμο έχει ήδη αυξήσει άνω του 60% το ποσοστό συμβολής τής περιβαλλοντικά «πεντακάθαρης» υδροηλεκτρικής ενέργειας στο συνολικό ενεργειακό «ισοζύγιο» της Ελβετίας. Αυτό το ενεργειακό «πάρτι» δεν θα κρατήσει πολύ: καθώς τα καλοκαίρια θα γίνονται πιο ζεστά και ξηρά και οι παγετώνες όλο και μικρότεροι, η συμμετοχή αυτή θα μειωθεί στο 45% ως το 2035.

Στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου το 20% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από το λιώσιμο των πάγων, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ως το 2070 το ποσοστό αυτό θα παρουσιάσει μεγάλη πτώση- ιδίως στις χώρες της Μεσογείου, όπως η Ελλάδα. Λένε ότι δεν αποκλείεται ακόμη και να εγκαταλειφθούν υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις ελλείψει νερού. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν ελβετοί επιστήμονες του Πολυτεχνείου της Λωζάννης (ΕΡFL), οι οποίοι κρούουν εδώ και χρόνια τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνέπειες της εξαφάνισης των παγετώνων. Οπως ο Αντρέας Μπάουντερ , ο οποίος περνάει τουλάχιστον ένα μήνα κάθε χρόνο στον παγετώνα Ρον.

«Οταν ήμουν παιδί, ο παγετώνας ήταν πολύ μεγαλύτερος. Ο,τι και αν γίνει, η φύση θα προσαρμοστεί στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Οι άνθρωποι είναι πολύ πιο ευάλωτοι» λέει.

Στην πραγματικότητα, οι προσωρινές αυξομειώσεις στην παραγωγή ρεύματος είναι η μικρότερη ανησυχία των ειδικών- παρά το γεγονός ότι σε ορισμένες περιοχές των Ανδεων τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα λόγω της σταδιακής εξαφάνισης των παγετώνων. Αυτό που φοβίζει πολύ περισσότερο τους ειδικούς είναι η πιθανότητα- για κάποιους, η βεβαιότητατης σταδιακής εξαφάνισης των μεγάλων ποταμών, που παραδοσιακά συντηρούν την ανθρωπότητα εδώ και χιλιάδες χρόνια: οι παγετώνες των οροσειρών είναι το «υδραγωγείο» όπου γεννιούνται εκπληκτικού μήκους ποτάμια όπως ο Μεκόνγκ και ο Γιανγκτσέ στην Ασία και ο Νείλος στην Αφρική. Στις όχθες τους ζουν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι.

Ειδικά σε πολυάνθρωπες χώρες, όπως η Κίνα και η Ινδία, που έχουν ανάγκη από συνεχή άρδευση των καλλιεργειών ρυζιού τους θερινούς μήνες ώστε να θρέψουν τα εκατομμύρια των κατοίκων τους, η προοπτική μείωσης και σταδιακής εξαφάνισης των παγετώνων ακούγεται ιδιαίτερα τρομακτική.

Οι ειδικοί λένε ότι ο μόνος τρόπος να αντικαταστήσει κανείς αυτόν τον φυσικό τρόπο «παγίδευσης» του νερού τον χειμώνα και απελευθέρωσής του το καλοκαίρι είναι η δημιουργία ακόμη μεγαλύτερων ταμιευτήρων-τεχνητών λιμνών, που θα επιτρέπουν στους ανθρώπους να διαχειρίζονται καλύτερα τον σπουδαιότερο ίσως φυσικό πόρο του πλανήτη.

Το σίγουρο είναι ότι η Ελβετία, η κατ΄ εξοχήν αλπική χώρα της Ευρώπης, είναι το πρώτο κράτος στον πλανήτη που ασχολείται σοβαρά με τον σχεδιασμό ενός μέλλοντος χωρίς παγετώνες: ενός μέλλοντος που θα απαιτήσει την κατασκευή νέων, τεράστιων έργων υποδομής όχι πλέον σε εθνικό, αλλά σε υπερεθνικό επίπεδο, αφού ό,τι συμβαίνει στους παγετώνες των Αλπεων ενδιαφέρει όλη την Ευρώπη.