Οταν τον Απρίλιο του 2008 ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι επέστρεφε μετά τις εκλογές πανηγυρικά στην εξουσία, η κοινή γνώμη εκτός Ιταλίας υπέστη ένα μικρό σοκ. Ακόμη και έντυπα εξόχως συντηρητικά, όπως οιFinancial Τimes και πιο εμφατικά, περισσότερο ο Εconomist,αποφάνθηκαν ότι η επανεκλογή αυτή θα σήμαινε καταστροφή για την Ιταλία. «Η επιστροφή του γελωτοποιού»ήταν ο τίτλος του σχετικού άρθρου στον Εconomist. Αλλά το βιτριολικό χιούμορ του βρετανικού περιοδικού και των άλλων εντύπων μπορεί μεν να εκνευρίζει όμως δεν απασχολεί όσο σοβαρά θα υπέθετε κανείς τον Μπερλουσκόνι που τα όσα δηλώνει κατά καιρούς προκαλώντας θυμηδία θυμίζουν το γνωστό: «Δεν πα να λέτε εσείς, το καραβάνι περνάει». Δεν παρέλειψε βεβαίως να υποβάλει μήνυση εναντίον τουΕconomist για συκοφαντική δυσφήμηση. Στη δίκη το περιοδικό αθωώθηκε και τα δικαστικά έξοδα επιδικάστηκαν στον Μπερλουσκόνι. Ψύλλοι στ΄ άχυρα φυσικά για τον Καβαλιέρε που με γνήσιο καρατζαφέρειο πνεύμα αποκαλεί Εcommunist τον Εconomist.

Πάμπλουτος και παντοδύναμος
Μπορεί οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι να κάγχασαν με την επιστροφή τού Μπερλουσκόνι, όχι όμως και οι Ιταλοί. Γι΄ αυτό και σήμερα, έναν χρόνο μετά την επιστροφή του στην εξουσία, η δημοτικότητά του βρίσκεται στο 56%. Κι έπειτα, πώς είναι δυνατόν να χαρακτηρίζει κανείς γελωτοποιό έναν άνθρωπο που ξεκινώντας από το μηδέν πέτυχε να εκμεταλλευθεί το σύστημα τόσο αποτελεσματικά ώστε να το βάλει να λειτουργεί με βάση τις επιθυμίες του ανεβαίνοντας στα ύπατα αξιώματα της εξουσίας και καταφέρνοντας μέσα σε τρεις δεκαετίες να δημιουργήσει μια περιουσία που υπερβαίνει τα οκτώ δισ. ευρώ; Ποιος μπορεί να γελάσει με τέτοια δεδομένα; Τον χαρακτηριστικότερο τίτλο μετά την επανεκλογή του ωστόσο τον έδωσε στο σχετικό άρθρο του το γερμανικό περιοδικόDer Spiegel- ιταλιστί: «Μάμα μία».

Πώς τα κατάφερε όμως ο γιος ενός μικροαστού τραπεζοϋπαλλήλου να δημιουργήσει αυτή την τεράστια περιουσία και να ανεβεί στα ύπατα αξιώματα της εξουσίας; Και μάλιστα ο βίος και η πολιτεία του να αποτελέσουν την αφορμή για τη δημιουργία του νεολογισμού μπερλουσκονισμός; Σε τούτα τα ερωτήματα θέλησε πρωτίστως να απαντήσει ο δημοσιογράφος Δημήτρης Α. Δεληολάνης, ανταποκριτής της ΕΡΤ και της εφημερίδας Εθνοςστην Ιταλία. Επειτα από επισταμένη έρευνα έγραψε μια βιογραφία του Μπερλουσκόνι που χαρακτηρίζεται από την αμεσότητα του πολιτικού ρεπορτάζ, τη συνθετική οργάνωση των ντοκουμέντων που συνέλεξε και την ωραία γλώσσα με την οποία είναι γραμμένη.

Γιατί ωστόσο να ενδιαφέρει το ελληνικό αναγνωστικό κοινό μια βιογραφία του Μπερλουσκόνι, όταν μάλιστα από τη σχετική βιβλιογραφία λείπουν αντίστοιχα έργα για σημαντικές προσωπικότητες της νεότερης Ελλάδας; Πρώτον γιατί η Ιταλία παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με τη χώρα μας και δεύτερον γιατί το φαινόμενο Μπερλουσκόνι διόλου απίθανο να μεταφερθεί και στα καθ΄ ημάς, αν κρίνει κανείς από το πώς έφτασε να λειτουργεί στον τόπο μας το πολιτικό σύστημα. Πέραν δηλαδή του φαινομένου, ο μπερλουσκονισμός συνιστά πραγματικό κίνδυνο. Ως εκ τούτου η βιογραφία αυτή αξίζει να προσεχθεί ιδιαίτερα. Γιατί μπορεί μεν, σύμφωνα με το στερεότυπα επαναλαμβανόμενο, οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες να είναι εκείνες που φέρνουν στο προσκήνιο τα πρόσωπα τα οποία αναρριχώνται στα ανώτερα επίπεδα της εξουσίας αλλά όσα δημιουργούν προηγούμενο είναι αυτά που εκμεταλλευόμενα τις συνθήκες στον ύψιστο βαθμό καταφέρνουν στη συνέχεια να τις διαμορφώνουν με τέτοιον τρόπο ώστε να ευνοούν τα σχέδιά τους. Επομένως ο Μπερλουσκόνι δεν είναι μόνον ο γελωτοποιός, ο αδίστακτος, ο ανήθικος και ο καπάτσος. Είναι επιπλέον κάτι ακόμη χειρότερο: εκείνος που δεν έχει πρόβλημα να πει: είμαι ό,τι θέλετε, αρκεί αυτό να εξυπηρετεί τα σχέδιά μου.

Συναρπαστικό πολιτικό θρίλερ
Η βιογραφία του Καβαλιέρε από τον Δημήτρη Α. Δεληολάνη είναι ένα από τα πλέον συναρπαστικά πολιτικά θρίλερ που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια. Αδύνατον να συλλάβει κανείς πώς ο Μπερλουσκόνι έχοντας παραπεμφθεί τόσες φορές κι αυτός και οι συνεργάτες του για διαφθορά, για μίζες και για ξέπλυμα χρήματος κατάφεραν όχι μόνο να βγουν «καθαροί» αλλά και να καταλάβουν την εξουσία τρεις φορές κουρελιάζοντας στην ουσία το πολιτικό σύστημα. Πώς είναι δυνατόν ένας άνθρωπος που ελέγχει το 50% των ΜΜΕ στην Ιταλία να είναι πρωθυπουργός της σήμερα και αύριο να αναδειχθεί σε πρόεδρο της δημοκρατίας όπως εξελίσσονται τα πράγματα; Ο Μπερλουσκόνι εκμεταλλεύθηκε τις ορατές και αόρατες αδυναμίες του πολιτικού συστήματος με τόσους τρόπους που θα περάσουν χρόνια ώσπου να αποκαλυφθούν- και αν- και κυρίως να εκτιμηθούν στις σωστές τους διαστάσεις. Ολες οι κατηγορίες εναντίον του έπεσαν στο κενό, οι περισσότερες διά της μεθόδου της παραγραφής, όπως οι σχέσεις του με τη σικελική μαφία, με τη μασονική στοά Π2 και με τους άγνωστους χρηματοδότες του από την Ελβετία ή τους γνωστούς από τις αραβικές χώρες.

Στην πλέον πολιτικοποιημένη χώρα της Ευρώπης την εξουσία κατέλαβε ένα κόμμα που ονομαζόταν ως πρόσφατα σχετικά Forza Ιtalia (είναι το σύνθημα που απευθύνουν οι φίλαθλοι στην εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της χώρας για να ενισχύσουν την ηθική των παικτών). Υπουργοί έγιναν οι νομικοί σύμβουλοι του πρωθυπουργού και βουλευτές φίλοι και ερωμένες του, τηλεπαρουσιάστριες των καναλιών του, ακόμη και ο σοφέρ του. Πολιτική σχιζοφρένεια ή υπερρεαλιστικό αστείο είναι άραγε η κοτσάνα που είπε σχολιάζοντας την εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα, ότι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ είναι «νέος, λεπτός και μαυρισμένος;».Κι όταν ξέσπασε σάλος, ο Καβαλιέρε παρέμεινε ατάραχος.«Δεν έχετε αίσθηση του χιούμορ»είπε.

Αν όμως διαβάσει κανείς προσεκτικά το βιβλίο του Δεληολάνη αντιλαμβάνεται ότι τίποτε από αυτά που μοιάζουν ακατανόητα δεν είναι ανεξήγητο. Παρακολουθώντας την πορεία του Μπερλουσκόνι βήμα βήμα και αποτυπώνοντας πρωτίστως τις συνέπειές της στο πολιτικό τοπίο της Ιταλίας και τις μεταλλάξεις που επέφερε στην ιταλική κοινωνία η πορεία αυτή ο συγγραφέας οδηγείται στο συμπέρασμα πως ο μπερλουσκονισμός είναι μια «soft» δικτατορία λαϊκιστικού τύπου η οποία ενώ δείχνει να στηρίζεται στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς, στην πραγματικότητα χειραγωγώντας την πληροφόρηση δημιουργεί μια άλλου τύπου, τηλεοπτική θα λέγαμε, λαϊκή συναίνεση.

Γνωρίζει άριστα τους συμπατριώτες του
Πολλοί αποπειράθηκαν να εξηγήσουν το φαινόμενο Μπερλουσκόνι.Τις σημαντικότερες από τις απόψεις τους εκθέτει ο Δεληολάνης στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου του. «Οι εκλογές του 2008 επιβεβαίωσαν ένα σημαντικό στοιχείο...Η Ιταλία είναι κάθετα διαιρεμένη,με τον Μπερλουσκόνι και την Κεντροδεξιά να κυριαρχούν στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα,στους μικρούς επιχειρηματίες του Βορρά,τους επαγγελματίες και τους καταστηματάρχες» γράφει και συνεχίζει: «Σε αυτό,σύμφωνα με τον καθηγητή Τζιανκάρλο Μποζέτι,προστίθεται και η αταβιστική αναζήτηση ασφάλειας εκ μέρους των κατώτερων στρωμάτων της ιταλικής κοινωνίας». Δεν μπορεί βέβαια να αφήσει κανείς κατά μέρος τις παλινωδίες, τις σκληρύνσεις,την έλλειψη διορατικότητας και την αδυναμία ανάγνωσης του φαινομένου Μπερλουσκόνι εκ μέρους της κάποτε πανίσχυρης ιταλικής Αριστεράς. Και όσο κι αν έχουν βάση αληθείας οι ισχυρισμοί κάποιων επιφανών ιταλών δημοσιογράφων ότι ο Μπερλουσκόνι μπήκε στην πολιτική προκειμένου να σώσει τις επιχειρήσεις του από τη χρεοκοπία και τον εαυτό του από τις κατηγορίες που θα τον οδηγούσαν στη φυλακή,δεν φτάνουν για να εξηγήσουν το φαινόμενο και κυρίως τις τεράστιες πολιτικές του επιπτώσεις.Γι΄ αυτό και εύλογα ο Δημήτρης Δεληολάνης καταλήγει: «Η αλήθεια είναι ότι οι αντίπαλοι του Μπερλουσκόνι άργησαν πολύ να καταλάβουν τις βαθιές αλλαγές στην ιταλική κοινωνία.Ο ίδιος όμως ο Μπερλουσκόνι απέδειξε για ακόμα μια φορά ότι γνωρίζει πολύ καλά τους συμπατριώτες του.Γιατί,αν μη τι άλλο,ο “Καβαλιέρε” κατάφερε με την τηλεοπτική κουλτούρα του να τους διαμορφώσει “κατ΄ εικόνα και καθ΄ ομοίωσιν”».