Με σημαντικά αυξημένα επιτόκια σε σχέση με αυτά που ίσχυαν πριν από περίπου έναν χρόνο χορηγούνται σήμερα τα νέα στεγαστικά δάνεια. Η παράταση της χρηματοπιστωτικής κρίσης διατηρεί το κόστος του χρήματος σε υψηλά επίπεδα και οδηγεί τις τράπεζες στην αύξηση των περιθωρίων με τα οποία επιβαρύνεται το επιτόκιο αναφοράς. Επιπλέον, η άνοδος του επιτοκίου αναφοράς Euribor έχει κάνει τα στεγαστικά ως και 1,5 μονάδα ακριβότερα από πέρυσι. Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να πλήξουν τη ζήτηση στην αγορά κατοικίας.

Τα περιθώρια με τα οποία επιβαρύνονται τα επιτόκια αναφοράς (ΕΚΤ ή Euribor) στα στεγαστικά έχουν ήδη αρχίσει να αυξάνονται κατά μέσο όρο κατά 0,5%. Ενώ μέχρι πρότινος ξεκινούσαν από 0,80% για μεγάλα δάνεια και έφθαναν ως 1,50%, σήμερα ξεκινούν από 1,20% και φθάνουν ως και 2,00%. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι υψηλότερα. Προσαυξάνονται δε κατά 0,10%-0,20% για τα επισκευαστικά δάνεια.

Εκτός όμως από την αύξηση των περιθωρίων, οι τράπεζες έχουν αλλάξει και τα επιτόκια αναφοράς. Ενώ αρχικά τα στεγαστικά ήταν συνδεδεμένα με το βασικό επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), στη συνέχεια συνδέθηκαν με το διατραπεζικό επιτόκιο Euribor 1 μηνός και τώρα συνδέονται με το Euribor 3 μηνών που είναι υψηλότερο. Σήμερα το Euribor 1 μηνός διαμορφώνεται περί 4,3%-4,4%, ενώ το Euribor 3 μηνών περί το 4,6%-4,7%. Και τα δύο αυτά επιτόκια είναι υψηλότερα από το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ που σήμερα ανέρχεται σε 4% και είναι αμετάβλητο τον τελευταίο χρόνο.

Ετσι, ενώ πριν από έναν χρόνο ένας καλός πελάτης μπορούσε να δανειστεί με ΕΚΤ συν περιθώριο 0,8%, δηλαδή 4,8%, σήμερα ο αντίστοιχος πελάτης δανείζεται με Euribor 3 μηνών συν περιθώριο 1,2%, δηλαδή 5,9%. Αυτό σημαίνει ότι για ένα 20ετές δάνειο 200.000 ευρώ, η διαφορά στη δόση ανέρχεται σε 125 ευρώ τον μήνα (9,5% αύξηση) και 1.500 ευρώ τον χρόνο. Με άλλα λόγια, με τη δόση που πέρυσι αγόραζε κάποιος δάνειο 200.000 ευρώ, εφέτος παίρνει 180.000 ευρώ.

Οι τράπεζες επίσης αρχίζουν να εγκαταλείπουν την επιθετική τιμολογιακή πολιτική και να στρέφονται σε τομείς με υψηλότερα περιθώρια κέρδους. Την περασμένη εβδομάδα η Citibank ανακοίνωσε ότι «δεν ισχύουν πλέον οι ειδικές προσφορές επιτοκίων και εξόδων των στεγαστικών δανείων λόγω της δυσανάλογης αύξησης του κόστους χρήματος», ενώ η Εθνική απέστειλε στο δίκτυό της τους νέους τιμοκαταλόγους με αυξημένα περιθώρια. Την τάση αυτή αναμένεται να ακολουθήσουν και οι υπόλοιπες τράπεζες. Αν η κατάσταση στη χονδρική αγορά χρήματος δεν ομαλοποιηθεί σύντομα, τότε οι επιπτώσεις θα γίνουν έντονα αισθητές στην αγορά κατοικίας, στην οικοδομή και στην οικονομία εν γένει.

Η αλλαγή πορείας στην τιμολογιακή πολιτική των τραπεζών υπαγορεύεται από τη συγκυρία στις διεθνείς χονδρικές αγορές χρήματος με βάση την οποία η ελληνική αγορά στεγαστικής πίστης θεωρείται ότι βρίσκεται εκτός επιχειρηματικής λογικής. Τη στιγμή που οι τράπεζες αντλούν κεφάλαια με επιτόκιο πάνω από 4% (που μπορεί να ξεπεράσει και το 5%), χορηγούν στεγαστικά με προνομιακό επιτόκιο της τάξεως του 3,25%-3,50% τα πρώτα ένα ή δύο χρόνια για να προσελκύσουν πελατεία. Οι τράπεζες προσδοκούν να βγάλουν κέρδη σε βάθος χρόνου εξαιτίας της πολυετούς διάρκειας των στεγαστικών. Ωστόσο στη σημερινή συγκυρία η πρακτική αυτή θεωρείται πολυτέλεια, ειδικότερα για τις μικρότερες τράπεζες.

Οι μεγαλύτερες τράπεζες, αν και θα ήθελαν να εγκαταλείψουν την επιθετική πολιτική στα στεγαστικά δάνεια, αποφεύγουν να δώσουν ανάλογη εντολή στα δίκτυα. Και τούτο διότι θεωρούν ότι αν χαλαρώσουν, δύσκολα θα επανακτήσουν τη δυναμική τους. Πάντως οι εξελίξεις αυτές στον τομέα στεγαστικών δανείων δεν επηρεάζουν τους υπάρχοντες πελάτες.