Εν αρχή ην ο λόγος... Και ο λόγος της διοίκησης της Εκκλησίας της Ελλάδος άλλαξε. Από πολιτικός έγινε θεολογικός. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη ανατροπή των όσων ίσχυαν την τελευταία δεκαετία στην κεντρική διοίκηση της Εκκλησίας. Και έπονται και άλλες. Ανοίγματα στους δημιουργούς του πολιτισμού με ορισμένους εκ των οποίων την τελευταία δεκαετία η Ιεραρχία βρέθηκε σε σύγκρουση, κλείσιμο του ρήγματος που προκλήθηκε στις σχέσεις Οικουμενικού Πατριαρχείου και Εκκλησίας της Ελλάδος, χαμηλοί τόνοι και προσέγγιση των κομμάτων αυτών που βρίσκονται από το κέντρο και προς τα αριστερά είναι μερικά μόνα από τα όσα επιθυμεί να επιφέρει στη νέα εποχή της Εκκλησίας της Ελλάδος ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος Β´.

Εναν σχεδόν μήνα μετά την εκλογή του ο Αρχιεπίσκοπος προσπαθεί να επιβάλει τη νέα τάξη πραγμάτων που θέλει να δημιουργήσει προβάλλοντας κατ' αρχάς τη λιτή, όπως τη χαρακτήρισε ο ίδιος, «βιωτή του», χωρίς πολυτελή αυτοκίνητα, χρυσοποίκιλτα άμφια, βαρύτιμα εγκόλπια, σταυρούς και μανικετόκουμπα. «Η βιωτή μου είναι απλή και την ίδια στάση θέλω να ακολουθήσετε» είπε ο κ. Ιερώνυμος απευθυνόμενος στους 500 ιερείς που υπηρετούν στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών και τους οποίους συνάντησε στα μέσα της περασμένης εβδομάδας στον Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας.

«Εμείς δεν είμαστε πολιτικοί αλλά εκκλησιαστικοί άνδρες. Είμαστε κατά χάριν και καθ' υποχρέωσιν φορείς και εκφραστές του προφητικού χαρίσματος της Ιεροσύνης. Τούτο σημαίνει ότι η Εκκλησία έχει καθήκον να διατυπώνει τον λόγο της, όχι για να αμφισβητήσει τους θεσμούς ή να εμπλακεί σε πολιτικές και κομματικές αντιπαραθέσεις αλλά για να εκφράσει την αγωνία της όταν αισθάνεται ότι η έκπτωση των αρχών και των αξιών υποθηκεύει το μέλλον του λαού του Θεού και απαξιώνει τα ουσιώδη του βίου του» τόνισε ο κ. Ιερώνυμος παρουσία της πολιτικής ηγεσίας του τόπου πριν από έναν μήνα όταν ενθρονιζόταν στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Και όπως σημειώνουν κληρικοί του περιβάλλοντός του εφάρμοσε τις απόψεις τους σε δύο περιπτώσεις: Κατ' αρχάς στις θέσεις που εξέφρασε για το ζήτημα των Σκοπίων, για το οποίο δήλωσε μεν την ανησυχία του αλλά τήρησε σαφείς αποστάσεις από τις απόψεις του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Ανθιμου που επιζητούσε τη διοργάνωση λαοσυνάξεων.

* Η ελεύθερη συμβίωση

Αίσθηση προκάλεσε επίσης η τοποθέτησή του έναντι του συμφώνου ελεύθερης συμβίωσης κατά τη διάρκεια συνάντησης που είχε με τον υπουργό Δικαιοσύνης κ. Σ. Χατζηγάκη. «Τα μέλη της Εκκλησίας» είπε ο Αρχιεπίσκοπος «πορεύονται με βάση το Ευαγγέλιο, τους κανόνες της Εκκλησίας και την τάξη των Οικουμενικών Συνόδων, την αγιοπνευματική παράδοση». Επομένως πρόσθεσε ο κ. Ιερώνυμος, «τα όρια είναι περιορισμένα και στο θέμα αυτό η Εκκλησία δεν έχει τη δυνατότητα ούτε εκπτώσεων ούτε παρεκκλίσεων». Ωστόσο στη συνέχεια μίλησε για τους ανθρώπους που έχουν προβλήματα και επιθυμούν να ρυθμίσουν τη ζωή τους. «Αυτό», επισήμανε κατηγορηματικά ο Αρχιεπίσκοπος, «η Εκκλησία δεν μπορεί να το ελέγξει με αστυνομικά μέτρα».

Οι απόψεις του κ. Ιερώνυμου δείχνουν να αγκαλιάζονται από την πλειονότητα του πολιτικού κόσμου και ιδιαίτερα από όσους είχαν συγκρουστεί επανειλημμένως με τον Μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο. Συγκρούσεις οι οποίες είχαν λάβει τεράστιες διαστάσεις με αφορμή κυρίως την κατάργηση της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες και τις θέσεις που εξέφραζε ο μακαριστός Χριστόδουλος περί άθεης ιντελιγκέντσιας. Το κλίμα αντιπαράθεσης στις σχέσεις του Πρώτου της Εκκλησίας της Ελλάδος με τα στελέχη αυτών των κομμάτων αποτελεί παρελθόν και χαρακτηριστικά της νέας εποχής είναι τα όσα είπε ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ κ. Γ. Παπανδρέου στην εναρκτήρια ομιλία του στο συνέδριο του ΠαΣοΚ. «Θέλουμε να συναντηθούμε και με τις δυνάμεις της Εκκλησίας που πιστεύουν στο κοινωνικό έργο. Που δεν επιδιώκουν να υποκαταστήσουν την κοσμική εξουσία. Εκείνες οι οποίες επιθυμούν να αξιοποιήσουν τον ανθρώπινο και υλικό πλούτο. Τον ανθρώπινο και υλικό πλούτο της Εκκλησίας. Τον λόγο της για τους φτωχούς και καταφρονημένους. Οι τελευταίες δεσμεύσεις του Αρχιεπισκόπου δείχνουν έναν τέτοιο δρόμο» είπε ο κ. Παπανδρέου καταχειροκροτούμενος από τους συνέδρους. «Και θα χαιρετίσουμε», πρόσθεσε, «κάθε βήμα σε μια τέτοια κατεύθυνση. Σε μια κατεύθυνση αφενός πλήρους διαχωρισμού Εκκλησίας και κράτους και αφετέρου κοινής δράσης ενάντια στην κοινωνική φτώχεια, στην αδικία και στον αποκλεισμό».

* Διάλογος με την τέχνη

Ο κατά κόσμον αρχαιολόγος κ. Ιωάννης Λιάπης επιθυμεί σύμφωνα με τους στενούς του συνεργάτες να προχωρήσει σε έναν γόνιμο διάλογο με τους ανθρώπους της τέχνης και των γραμμάτων με τους οποίους πολλές φορές είτε στο άμεσο είτε στο μακρινό παρελθόν η Ιεραρχία βρέθηκε σε απόσταση εξαιτίας της πολιτικής τοποθέτησης μεγάλης μερίδας προς την Αριστερά.

«Εχουμε κοινή ευθύνη να συναντηθούμε ξανά, Εκκλησία και ανθρώπινη δημιουργικότητα, για να οικοδομήσουμε και πάλι πολιτισμό και να εγγράψουμε πολιτιστικές παρακαταθήκες για το αύριο των παιδιών μας και του τόπου μας» δηλώνει σε όλους τους τόνους ο κ. Ιερώνυμος, ο οποίος απευθύνθηκε από την πρώτη στιγμή «στους ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, της επιστήμης και της τεχνολογίας, προς όλα εκείνα τα ανήσυχα πνεύματα που επιμένουν να προβληματίζονται για τα κοινά και δεν αισθάνονται ικανοποιημένοι από την ακινησία, τη στασιμότητα και τη δουλεία του αυτονόητου». Οπως λένε οι συνεργάτες του Αρχιεπισκόπου «ο Μακαριότατος δεν καλεί τους ανθρώπους του πολιτισμού να κατασκευάσουν μια στρατευμένη χριστιανική τέχνη αλλά στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, της ψευδεπίπλαστης διανόησης, του ευτελισμού της καλλιτεχνικής και της πνευματικής δημιουργίας και της υποταγής τους στον αδηφάγο καταναλωτισμό αποτελεί βασικό μέλημα να συμβάλουν όλοι στην παραγωγή του πολιτισμού».

* Το Συνοδικό Μέγαρο

Αλλωστε η νέα τάξη πραγμάτων που θέλει να εφαρμόσει ο κ. Ιερώνυμος φάνηκε από την πρώτη στιγμή όταν σταμάτησε την εμφάνιση της αστυνομικής φρουράς που είχε πάντα σε απόσταση αναπνοής ο μακαριστός Χριστόδουλος στον Μητροπολιτικό Ναό την ώρα της κυριακάτικης λειτουργίας. Συνεχίστηκε με την απόφασή του να μην ανεγερθεί το νέο Συνοδικό Μέγαρο στις δασικές εκτάσεις που διαθέτει η Εκκλησία της Ελλάδος στον Καρέα και επεκτάθηκε στα πρόσωπα που ανέλαβαν τη διοίκηση της Αρχιεπισκοπής όπου προσπάθησε να δημιουργήσει μια ομάδα αποτελούμενη από συνεργάτες των Αρχιεπισκόπων Χριστόδουλου και Σεραφείμ αλλά και δικούς του ανθρώπους από τη Μητρόπολη Θηβών.

Χαρακτηριστικές του κλίματος της νέας εποχής αναμένεται να είναι και οι τοποθετήσεις στελεχών στον Ραδιοφωνικό Σταθμό και στην επιτροπή που χειρίζεται τα μέσα μαζικής ενημέρωσης της Εκκλησίας, τα μέλη της οποίας αναμένεται να οριστούν τις επόμενες ημέρες κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Ιεράς Συνόδου. Σε αυτές τις συνεδριάσεις θα δείξει και τις προθέσεις του έναντι του Πατριαρχείου Ρωσίας, αφού θα πρέπει να δώσει απάντηση στην επιστολή του Πατριάρχη Μόσχας κ. Αλεξίου, ο οποίος διαμαρτύρεται για τις αποφάσεις του Πατριάρχη Ρουμανίας κ. Δανιήλ να ορίσει βοηθούς Επισκόπους σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στη δική του εκκλησιαστική κυριαρχία.
Ταξίδι ειρήνης στην Πόλη

Το επόμενο δεκαήμερο ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος θα βρεθεί στο Φανάρι όπου θα έχει συνάντηση με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο. Η επίσκεψη εντάσσεται στο πλαίσιο των ειρηνικών ταξιδιών - όπως λέγονται στη διοίκηση της Εκκλησίας - που πραγματοποιούν όλοι οι νεοεκλεγέντες Προκαθήμενοι των Αυτοκέφαλων Ορθοδόξων Εκκλησιών. Το ταξίδι όμως του κ. Ιερώνυμου αποκτά εξαιρετική σημασία καθώς θα επιχειρήσει να γεφυρώσει το χάσμα που υπήρχε στις σχέσεις των δύο Εκκλησιών. Οι συγκρούσεις με αφορμή το ζήτημα των λεγομένων Νέων Χωρών αποτελούν παρελθόν. Και σύμφωνα με ορισμένους συνεργάτες του νέου Αρχιεπισκόπου θα πρέπει η Εκκλησία της Ελλάδος να ανατρέψει ακόμη και την πολιτική που εφάρμοζε επί πολλές δεκαετίες και η οποία δεν επέτρεπε τη λειτουργία Εξαρχίας και Ναού του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Αθήνα. Και εκτιμάται ότι θα προχωρήσει ακόμη και στην τροποποίηση του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος που αποτελεί από το 1977 νόμο του ελληνικού κράτους στην προσπάθειά του να προστατεύσει την Πατριαρχική Πράξη του 1928 για τις «Νέες Χώρες». Ακόμη αναμένεται να δηλώσει τη στήριξή του στον Οικουμενικό Πατριάρχη και να επισημάνει για μία ακόμη φορά ότι η «Ελλαδική Εκκλησία, έχουσα επίγνωση της Ιστορίας του γένους των Ελλήνων, της εκκλησιαστικής μας Ιστορίας και της ορθόδοξης εκκλησιολογίας φέρει βαριά την ευθύνη επί των ώμων της για τον τρόπο που θα διαφυλάξει τα παραδεδομένα όσον αφορά τη σχέση της και τη συνεργασία της με το Οικουμενικό Πατριαρχείο».