Δεινοπαθεί από τις παρανομίες. Τα πολυδάπανα έργα που εκτελέστηκαν εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων και όσα πολύ σημαντικά βρίσκονται σε εξέλιξη ακυρώνονται καθημερινώς υπό το βάρος των αυθαιρεσιών, της έλλειψης φύλαξης και της ανεπάρκειας ή της αδιαφορίας των κρατικών φορέων. Η εικόνα που παρουσιάζει η περιοχή κάτω από την Ακρόπολη, ένας αρχαιολογικός χώρος στον οποίο συνυπάρχουν αναγκαστικά τα μνημεία με τη σύγχρονη ζωή, δεν τιμά κανέναν. Κυρίως το υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο, αδυνατεί να βάλει τάξη σε μια περιοχή που ανήκει στη δικαιοδοσία του.

Την ημέρα τα πούλμαν συνωστίζονται το ένα πίσω από το άλλο προκειμένου να αποβιβάσουν τους τουρίστες. Οι παρκαδόροι ρυθμίζουν με αυστηρότητα την «κυκλοφορία» των αυτοκινήτων. Η εικόνα είναι από το πάρκινγκ του Διονύσου. Με την Ακρόπολη απέναντι απλώς να παρατηρεί από την ασφαλή απόσταση αιώνων. Το βράδυ αυτοκίνητα στολισμένα με άνθη επιμένουν να πατούν τον πεζόδρομο του Πικιώνη προκειμένου οι επιβάτες τους - η νύφη, ο γαμπρός, οι λοιποί συγγενείς - να φθάσουν εποχούμενοι ως την είσοδο της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου Λουμπαρδιάρη. Γάμος γαρ. Η Ακρόπολη αποτελεί την ιδανική νότα για το «ντεκόρ» του.

Κατά τα άλλα τις νύχτες κάποιοι βανδαλίζουν φυλάκια και κάγκελα της περίφραξης του αρχαιολογικού χώρου, ο οποίος περιλαμβάνει τους λόφους του Φιλοπάππου, της Πνύκας και των Νυμφών. Κάποιες ημέρες μάλιστα διοργανώνονται και εκδηλώσεις αντίδρασης από «αγανακτισμένους» κατοίκους της γύρω περιοχής εναντίον ακριβώς αυτής της περίφραξης, την οποία έχει τοποθετήσει η Αρχαιολογική Υπηρεσία. Πάντα όμως ύστερα από προσκλήσεις στα ΜΜΕ και κάτω από τις τηλεοπτικές κάμερες και τις φωτογραφικές μηχανές. Η Ακρόπολη απέχει. Το υπουργείο Πολιτισμού όμως δικαιούται;

Τα έργα αναστήλωσης των μνημείων της Ακρόπολης, τα οποία θεωρούνται και διεθνώς ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στον τομέα της προστασίας των αρχαιοτήτων, το Νέο Μουσείο Ακροπόλεως που ολοκληρώνεται στο ορατό μέλλον και, τέλος, η ανάπλαση και πεζοδρόμηση της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου, καθώς και οι επεμβάσεις στους λόφους, παρά τις δυσκολίες και κάποιες διαφωνίες που έχουν εκφρασθεί, αποτελούν την κατάθεση της σύγχρονης Ελλάδας στην αρχαία κληρονομιά της. Το τεράστιο κόστος επιπλέον αυτών των δράσεων επιβάλλει τη διατήρηση και προστασία τους και λειτουργεί απαγορευτικά στην καθ' οιονδήποτε τρόπο απαξίωσή τους. Πολύ μακράν όλων αυτών, ωστόσο, όσα συμβαίνουν στην περιοχή αυτή.

Το αναψυκτήριο «Διόνυσος» λειτουργεί εντός του αρχαιολογικού χώρου. Το κτίσμα αλλά και το πάρκινγκ κατασκευάστηκαν από τον ΕΟΤ το 1961 κατόπιν «άνωθεν» αδείας, δεδομένου ότι περιελήφθη στο πρόγραμμα των διαμορφώσεων γύρω από την Ακρόπολη που έγινε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ετσι, διαμαρτυρίες δεν υπήρξαν για την καταστροφή αρχαιοτήτων, ενώ μόνοι αψευδείς μάρτυρες είναι οι παναθηναϊκοί αμφορείς που ήρθαν στο φως. Η μίσθωση του εστιατορίου στη Zonar's ΑΒΕΕ το 1995 από τον ΕΟΤ επιβάρυνε εκ νέου την κατάσταση λόγω επεκτάσεων του υπάρχοντος κτίσματος, παράνομων φυσικά. Οσο για τον χώρο στάθμευσης των αυτοκινήτων αποτελεί πραγματική προσβολή για τον ιστορικό χώρο.

«Η Αρχαιολογική Υπηρεσία μέσω της Α΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων έχει καταγγείλει τις αυθαιρεσίες στα αρμόδια όργανα του κράτους, την Πολεοδομία και την Αστυνομία, αλλά δεν υπήρξε επέμβαση για την αποκατάσταση της νομιμότητας» επισημαίνει η αρχαιολόγος της Α´ Εφορείας κυρία Ολγα Βογιατζόγλου. Εκκρεμεί εξάλλου και το θέμα της διάρκειας του μισθωτηρίου του «Διονύσου» καθώς το ΥΠΠΟ έχει εισηγηθεί την απελευθέρωση του χώρου με την απομάκρυνση κάθε εγκατάστασης. Το επιχείρημα της θέας στην Ακρόπολη και της φιλοξενίας υψηλών επισκεπτών της χώρας, που χρησιμοποιήθηκε κατά την τελευταία εξέταση του θέματος παραμονές του 2004, άραγε ισχύει ακόμη;
ΦΙΛΟΠΑΠΠΟΥ Συνεχιζόμενη καταστροφή

Η συγκρότηση και η οργάνωση των τριών λόφων έναντι της Ακρόπολης σε μια ενότητα με διπλό χαρακτήρα - αρχαιολογικό, χώρο πρασίνου και αναψυχής - υπήρξε στόχος της Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων. Οι λεγόμενοι δυτικοί λόφοι της Αθήνας, έκτασης 700 στρεμμάτων, σηματοδοτούνται άλλωστε από γνωστά μνημεία και κυρίως τους τρεις αρχαίους δήμους: της Μελίτης, της Κοίλης και του Κολυττού. Είναι αυτονόητο επομένως ότι η σημερινή «πράσινη» εικόνα των λόφων είναι μεταγενέστερη και κατασκευασμένη με φύτευση επάνω στις αρχαιότητες.

Οι διαμορφώσεις του σπουδαίου αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη, αποενοχοποιημένες πλέον - έγιναν και αυτές επί αρχαίων -, με ιδιαίτερη αισθητική εξάλλου ώστε να έχουν αναχθεί σε νεότερα μνημεία, υπόκεινται σε διαρκή ταλαιπωρία από τη σύγχρονη χρήση τους. Τα περίφημα λιθόστρωτα, προοριζόμενα αυστηρώς για πεζούς, καταστρέφονται από τα αυτοκίνητα, το ταπεινό εκκλησάκι υφίσταται τα «μεγαλεία» των κοινωνικών εκδηλώσεων και το κατά Πικιώνη «Αναπαυτήριο» είναι κλειστό μέχρι νεωτέρας, με κάποιους άστεγους μόνον να καταφεύγουν ενίοτε σε αυτό. Το θετικό είναι ότι στο άμεσο μέλλον πρόκειται να τοποθετηθεί απαγορευτική μπάρα στην αρχή του λιθόστρωτου, όπως λέει η κυρία Βογιατζόγλου. Αλλά δεν αρκεί αυτό.

Διαρκές τα τελευταία χρόνια εξάλλου σημείο σύγκρουσης των κατοίκων της περιοχής με το υπουργείο Πολιτισμού αποτελεί η περίφραξη του Φιλοπάππου, η οποία τοποθετήθηκε στο πλαίσιο των έργων της ενοποίησης. Οι μεν κατηγορούν το δε για απαγόρευση της ελεύθερης εισόδου στον χώρο, αρνούμενοι να αποδεχθούν ότι ο αρχαιολογικός χαρακτήρας του επιβάλλει περιορισμούς. Το ΥΠΠΟ, από την πλευρά του, θεωρεί απαραίτητη τη φύλαξη για την προστασία των αρχαίων - ανασκαφές ουδέποτε έχουν γίνει στην περιοχή -, διαβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται να υπάρξει εισιτήριο εισόδου, ενώ οι πύλες κλείνουν μόνον το βράδυ. Είναι παράλογο όμως να μην έχει βρεθεί ακόμη πεδίο συνεννόησης και μοιάζει σαν κάποιοι να επιθυμούν τη διατήρηση της έντασης.

Αλλά το θέμα είναι ότι η Ακρόπολη και η γύρω από αυτήν περιοχή αποτελούν τη βιτρίνα της Αθήνας. Ενδιαφέρεται άραγε κανείς για αυτό;