ΚΑΜΠΟΥΛ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ.

«Τρέμει» η ηγεσία του υπουργείου Αμυνας μήπως σκοτωθεί κάποιος από τους 180 έλληνες στρατιώτες που υπηρετούν στο Αφγανιστάν. «Αν συμβεί κάτι τέτοιο, η κοινή γνώμη θα ξεσηκωθεί απαιτώντας να τους φέρουμε όλους πίσω» έλεγε τις προάλλες ανώτατη πηγή του υπουργείου. Οι έλληνες στρατιώτες είναι μοιρασμένοι στα τρία από τα έξι στρατόπεδα της Καμπούλ - στο αρχηγείο της ISAF έξι αξιωματικοί, στο αεροδρόμιο το ιατρικό προσωπικό και στο κατά βάση ιταλικό «Invictia» το 123μελές τάγμα μηχανικού. Συναντήσαμε έναν από τους πρώτους στην τραπεζαρία και έναν άλλον να ψωνίζει στο μαγαζί του στρατοπέδου όπου φιλοξενούνται 1.400 άτομα και εκπροσωπούνται και οι 37 χώρες που συνθέτουν την ISAF (οι νατοϊκές συν 11). Αμφότεροι παραξενεύτηκαν: το τελευταίο που περίμεναν ήταν μια ελληνίδα δημοσιογράφος στο αρχηγείο της ISAF. «Ελάτε το βράδυ στον "κήπο" να πιούμε καμιά μπίρα» είπαν αναφερόμενοι στον χώρο με το γρασίδι, τα τραπέζια και τα «μανιτάρια» (στην Καμπούλ κάνει κρύο το βράδυ λόγω υψομέτρου) στο κέντρο του στρατοπέδου.

Βρίσκουμε τους στρατιώτες σε ένα τραπέζι γύρω από τον συνταγματάρχη Γκαρτζονίκα. «Ερχόμαστε στην Καμπούλ για τέσσερις μήνες» λένε, στη διάρκεια των οποίων ορισμένοι από αυτούς επιστρέφουν μία φορά στην Ελλάδα για να δουν τις οικογένειές τους. «Τα τηλεφωνήματα όμως προς την πατρίδα είναι τζάμπα και τους μιλάμε τακτικά» συμπληρώνουν.

«Δεν βγαίνουμε καθόλου έξω. Ακόμη και τους υπόλοιπους έλληνες στρατιώτες που ζουν σε άλλα στρατόπεδα έχουμε μήνες να τους δούμε» προσθέτουν. Η κατάσταση αυτή του απόλυτου «εγκλεισμού» τους στο στρατόπεδο ίσχυε από την αρχή της συμμετοχής τους στην πολυεθνική δύναμη του Αφγανιστάν αλλά έχει γίνει ακόμη πιο επιτακτική τελευταίως λόγω της επιδείνωσης της ασφαλείας.

Κάθε χώρα που συμμετέχει στην ISAF θέτει τους δικούς της περιορισμούς. Οι έλληνες στρατιώτες για παράδειγμα παραμένουν μόνο στην Καμπούλ και η αποστολή τους επ' ουδενί περιλαμβάνει εμπλοκή σε μάχες με τους Ταλιμπάν στο Νότιο και Ανατολικό Αφγανιστάν. Αλλά και εντός της Καμπούλ τα μέτρα για την ασφάλειά τους κινούνται στα όρια του ασφυκτικού. Ούτε το τάγμα μηχανικού, που χρησιμοποιείται σε υποστηρικτικά έργα (π.χ. οδοποιίας), έχει τη δυνατότητα να ξεφύγει από τα στενά πλαίσια της αποστολής του - και, όπως μας λένε στο αρχηγείο, «τελευταίως απασχολείται ελάχιστα» καθώς πολλά έργα ανοικοδόμησης έχουν παγώσει. «Δεν έχει νόημα να χτίζεις τη μια μέρα για να σ' το ανατινάξουν την επομένη» λέει χαρακτηριστικά πηγή από την ISAF.

Μόνο οι ανώτεροι έλληνες αξιωματικοί έχουν την ευκαιρία να κυκλοφορήσουν στην πόλη καθώς συμμετέχουν σε συναντήσεις με την ηγεσία του αφγανικού υπουργείου Αμυνας. «Τυχαίνει να έχουμε ραντεβού με τον υπουργό Αμυνας, να πηγαίνουμε και να μην είναι εκεί. Χωρίς λόγο. Απλώς έχει συνηθίσει να λειτουργεί έτσι» μας λένε.

Ο κ. Γκαρτζονίκας, ο «παλαιότερος» στην Καμπούλ, θεωρεί ότι «οι Αφγανοί είναι περισσότερο απογοητευμένοι παρά δυσαρεστημένοι. Περιμένουν να υλοποιηθούν οι υποσχέσεις» που τους έδωσε η διεθνής κοινότητα και η κυβέρνησή τους.

Το αρχηγείο της ISAF βρίσκεται απέναντι από τον τηλεοπτικό σταθμό του Αφγανιστάν, με τη βομβαρδισμένη δορυφορική κεραία, και πολύ κοντά στην πλατεία Μασούντ - αγαπημένο σημείο τοποθέτησης αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών. Από εκεί ξεκινά ο δρόμος για το αεροδρόμιο και η οδός Τζαλαλαμπάντ, που οδηγεί στα σύνορα με το Πακιστάν - αμφότεροι προτιμώμενοι άξονες για επιθέσεις αυτοκτονίας. Οι έλληνες στρατιώτες όμως σπανίως περνούν από εκεί καθώς η αποστολή τους δεν περιλαμβάνει εξόδους, ούτε για τη μεταφορά τρίτων. Στο Αφγανιστάν πηγαίνουν εθελοντικά (υπάρχει άλλωστε μισθολογικό κίνητρο) «αλλά, αν δεν καλυφθούν οι θέσεις ή απαιτείται κάποια συγκεκριμένη ειδικότητα», τους υποχρεώνουν να πάνε. «Την Πέμπτη φεύγετε;» με ρωτούν. «Τι κρίμα! Το βράδυ οργανώνουμε ελληνική βραδιά».

Αγνωστο είναι το για πόσο θα συνεχιστεί απαράλλακτη η αποστολή της ελληνικής δύναμης στο Αφγανιστάν. Το ΝΑΤΟ πιέζει εδώ και μήνες να αρθούν οι περιορισμοί που θέτουν οι διάφορες χώρες στις δυνάμεις τους προκειμένου να ενισχύσουν τους Αμερικανούς, Βρετανούς, Καναδούς, Δανούς, Αυστραλούς, Ρουμάνους, Εσθονούς και Ολλανδούς που αποστέλλονται στον Νότο και εμπλέκονται σε μάχες με τους Ταλιμπάν. Η Αθήνα όμως είναι αποφασισμένη να αποφύγει αυτό το ενδεχόμενο πάση θυσία. Το επιχείρημά της είναι ότι η Ελλάδα επιβάλλει μόνο έναν εθνικό περιορισμό: οι έλληνες στρατιώτες θα παραμείνουν μόνο στην περιοχή της Καμπούλ με βάση απόφαση του ΚΥΣΕΑ το 2002.
* Η «ανοικοδόμηση» βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο Ο Μασούντ, ο Καρζάι και τα... κινητά

Δύο τεράστια πανό υποδέχονται τον επισκέπτη στο αεροδρόμιο της Καμπούλ: το ένα δείχνει τον πρόεδρο Χαμίντ Καρζάι και το άλλο τον Αχμαντ Σαχ Μασούντ, τον αρχηγό της Βόρειας Συμμαχίας που δολοφόνησε η Αλ Κάιντα δύο ημέρες πριν από την 11η Σεπτεμβρίου και ο οποίος έχει πλέον σχεδόν κύρος «θεού» στη χώρα. Στους Αφγανούς δεν λείπουν οι συμβολισμοί σήμερα. Αυτό που έχει αρχίσει να εξαντλείται είναι η υπομονή τους. «Μη μου δείχνεις τις φοινικιές, δείξε μου τους χουρμάδες» λέει ένα γνωμικό των Παστούν.

«Πρέπει να φέρουμε τα αγαθά στον λαό ώστε να μπορεί να τα δει, να τα φάει, να τα πιει, να τα ακούσει» μας λέει ο πρέσβης Νταν Εβερτς, πολιτικός εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν. Προς το παρόν τα αγαθά αυτά είναι ακριβοθώρητα. Μόνο τα κινητά μοιάζουν να υπάρχουν σε αφθονία στη μετά Ταλιμπάν Καμπούλ. Μάλιστα οι διαφημίσεις των τριών αφγανικών εταιρειών κινητής τηλεφωνίας είναι οι μόνες που ανταγωνίζονται σχεδόν στα ίσα τα πανό με τη φωτογραφία του Μασούντ.

«Τα κινητά είναι φθηνά στο Αφγανιστάν» εξηγεί ένας Αφγανός απαντώντας στην εύλογη απορία αν το παιδί που μας ζητάει «μπακσίς» με το ένα χέρι απλωμένο ενώ στο άλλο κρατάει το κινητό έχει όντως ανάγκη την οικονομική μας βοήθεια. Η μοναδική άλλη υπηρεσία που υπάρχει σε «αφθονία» είναι οι αερομεταφορές: το Αφγανιστάν διαθέτει σήμερα δύο αεροπορικές εταιρείες.

«Βρισκόμαστε σε κρίσιμο σημείο: είτε θα προχωρήσουμε είτε θα λιμνάσουμε και θα πάμε προς τα πίσω» συνεχίζει ο κ. Εβερτς, τον οποίο συναντήσαμε μαζί με άλλους ευρωπαίους δημοσιογράφους στην Καμπούλ. Η ISAF εγκαινίασε στα τέλη Οκτωβρίου, μετά το πέρας του Ραμαζανιού, την Επιχείρηση Οκάμπ (δηλαδή, Αετός). Είναι η πρώτη παναφγανική κοινή επιχείρηση της ISAF, της αφγανικής αστυνομίας και του αφγανικού στρατού. Ανάμεσα στους στόχους της είναι να καταστήσει ασφαλή τον περιφερειακό δρόμο που συνδέει την Κανταχάρ στα νότια με την Καμπούλ στα ανατολικά και τη Χεράτ στα δυτικά.

«Τα οφέλη της εξάπλωσης του ΝΑΤΟ σε ολόκληρο το Αφγανιστάν είναι ότι τώρα υπάρχει ένα αρχηγείο το οποίο μπορεί να σχεδιάζει και να εφαρμόζει τέτοιες επιχειρήσεις» μας λέει ο βρετανός στρατηγός Ντέιβιντ Ρίτσαρντς, αρχηγός των 31.000 στρατιωτών της ISAF στο Αφγανιστάν.

Πόσοι είναι οι Ταλιμπάν, ρωτάμε τον επικοινωνιακό σύμβουλο του στρατηγού και εκπρόσωπο Τύπου του ΝΑΤΟ Μαρκ Λέιτι. «Είναι δύσκολο να υπολογιστεί ο αριθμός τους. Υπάρχουν τριών ειδών Ταλιμπάν: οι σκληροπυρηνικοί που έχουν θρησκευτικό κίνητρο, όσοι ανήκουν σε φυλές που επέλεξαν να υποστηρίξουν τους Ταλιμπάν λόγω διαμάχης τους με ανταγωνιστική φυλή που υποστηρίζει την κυβέρνηση και τα "όπλα προς ενοικίαση"», που με 5-10 δολάρια την ημέρα (μισθό ανώτερο του κρατικού) πολεμούν στο πλευρό τους.

Χαρακτηριστικό της χαώδους κατάστασης, της έλλειψης πληροφόρησης και της άγνοιας που απορρέει από τον αναλφαβητισμό είναι ότι, όπως μας λένε, σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας χωρικοί βλέπουν νεοζηλανδούς στρατιώτες και τους περνούν για Σοβιετικούς.

Μεγάλο βάρος ρίχνεται τελευταίως στις Επαρχιακές Ομάδες Ανοικοδόμησης (PRT), οι οποίες στήνονται σε τοπικό επίπεδο από στρατιωτικούς και μη για να βοηθήσουν στην ανάπτυξη και στη σταθερότητα κάθε περιοχής, μας εξηγεί ο διπλωμάτης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Φλέτσερ Μπέρτον, που έχει αναλάβει την αμερικανική PRT στο Παντζίρ. Σημειωτέον ότι πιο επιτυχημένη θεωρείται η λιθουανική PRT. Οι ομάδες αυτές χαρίζουν «κύρος» στις χώρες που συμμετέχουν στην ISAF και σύντομα (ίσως εντός του Νοεμβρίου) ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιουλ θα μεταβεί στο Αφγανιστάν για να εγκαινιάσει την τουρκική PRT.