Δυναμική είσοδο στο λιανεμπόριο έχουν κάνει τα τελευταία δύο χρόνια οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, δημιουργώντας δίκτυα πωλήσεων τα οποία αναπτύσσονται με γρήγορους ρυθμούς ακόμη και εκτός των ελληνικών συνόρων. Παράλληλα εδραιώνεται σταδιακά μια τάση συγκέντρωσης, η οποία υλοποιείται μέσω της συνεργασίας όλων των συνεταιρισμών μιας ευρύτερης περιοχής, με στόχο την αύξηση των περιθωρίων κέρδους και την αποτελεσματικότερη διαχείριση της παραγωγής τους. Παράγοντες της συγκεκριμένης αγοράς σημειώνουν ότι οι τοπικές κοινωνίες έχουν αντιληφθεί ότι είναι προς το συμφέρον τους να εργαστούν συλλογικά με στόχο τη διείσδυσή τους σε αγορές της Ελλάδας και του εξωτερικού, εκμεταλλευόμενοι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ελληνικής γης και των προϊόντων της.

H επιτυχία του εγχειρήματος επιβεβαιώνεται από την ταχεία επέκταση ορισμένων δικτύων που έχουν δημιουργηθεί από συνεταιριστικές ενώσεις μέσω ανωνύμων εταιρειών, αλλά και από ιδιωτικές επιχειρήσεις, οι οποίες, χρησιμοποιώντας την πρώτη ύλη που παράγεται από τους αγρότες, παρασκευάζουν προϊόντα ανταγωνιστικά ακόμη και στις διεθνείς αγορές. Με αυτόν τον τρόπο παρακάμπτονται οι μεσάζοντες και οι αγρότες καρπούνται το εμπορικό κέρδος. Εξάλλου τα περιθώρια αύξησης των εισοδημάτων των αγροτών φαίνονται και από το γεγονός ότι ακόμη και αυτόνομα λειτουργούντες συνεταιρισμοί προσφέρουν ένα ικανοποιητικό μηνιαίο εισόδημα στα μέλη τους, το οποίο μπορεί να ξεπερνά σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και τα 700 ευρώ.

* Επιτυχημένες πρωτοβουλίες

Δύο πρωτοβουλίες που έχουν στεφθεί με επιτυχία έγιναν από συνεταιρισμούς νησιών του Βορείου Αιγαίου. H πρώτη αφορά τα καταστήματα MastihaShop, τα οποία ανήκουν στην εταιρεία Mediterra, βασικός μέτοχος της οποίας είναι η Ενωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου. Μέσα σε δύο χρόνια, από το 2003 ως σήμερα, το δίκτυο της εταιρείας έχει φτάσει τα δέκα καταστήματα, ενώ με τη μέθοδο του franchising θα ανοίξει σε λίγες ημέρες ένα ακόμη στη Λευκωσία. Τα καταστήματα προμηθεύονται τα προϊόντα, όπως η παραδοσιακή μαστίχα αλλά και άλλα που έχουν ως βάση αυτή, από τους μαστιχοπαραγωγούς του νησιού. Ταυτόχρονα έχουν δημιουργηθεί σημεία πώλησης εντός πολυκαταστημάτων, τα ονομαζόμενα «mastihashop corner», που αποτελούν μια μικρογραφία των μεγαλύτερων καταστημάτων του δικτύου.

H δεύτερη πρωτοβουλία έγινε πριν από περίπου δύο χρόνια από την Αναπτυξιακή Εταιρεία Λέσβου, η οποία δημιούργησε δύο καταστήματα με την επωνυμία LesvoShop. Προμηθευτές των δύο σημείων πώλησης των παραδοσιακών προϊόντων του νησιού είναι το σύνολο των γυναικείων αγροτικών συνεταιρισμών του Νομού Λέσβου, η Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Λέσβου, καθώς και ιδιώτες που παράγουν επώνυμα παραδοσιακά προϊόντα. Υπολογίζεται ότι κατά μέσον όρο 200 άτομα επισκέπτονται ημερησίως τα δύο καταστήματα, ενώ οι ημερήσιες πωλήσεις τους φθάνουν ως και τις 2.000 ευρώ.

Τα κυριότερα είδη που εμπορεύεται το Lesvos Shop είναι ούζο, κρασί, τυροκομικά, παστά, μέλι, παραδοσιακά γλυκά, ζυμαρικά, είδη λαϊκής τέχνης, κεραμικά, φυτικά καλλυντικά και δημιουργήματα με ανακυκλώσιμα υλικά. Εξάλλου, μέσω των LesvoShop πραγματοποιούνται και εξαγωγές σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως η Γερμανία και η Φινλανδία.

* Οι ξένες αγορές

Οι δυνατότητες διείσδυσης των ελληνικών προϊόντων ακόμη και στις ξένες αγορές αποτυπώνεται και από επιτυχημένες ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η αλυσίδα Mastic Spa, η οποία διαθέτει 200 προϊόντα ομορφιάς, τα οποία έχουν όλα ως βάση τη μαστίχα. Αυτή τη στιγμή η εταιρεία διαθέτει 20 καταστήματα στην Ελλάδα και ένα στη Νέα Υόρκη, ενώ τους επόμενους μήνες με τη μέθοδο του franchising θα ανοίξουν άλλα δύο καταστήματα, το ένα στις ΗΠΑ και το άλλο στον Καναδά.

H εν λόγω προσπάθεια ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια, διάστημα κατά το οποίο η εταιρεία τριπλασίασε τους τζίρους της, καθώς το 2005 οι πωλήσεις της αναμένεται να φθάσουν τα 2 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τον κ. M. Σόδη, διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας, η προμήθεια της πρώτης ύλης γίνεται από την Ενωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου, ενώ η επεξεργασία και η παρασκευή των προϊόντων γίνονται στα δικά της παρασκευαστήρια. Ο ίδιος σημείωσε χαρακτηριστικά ότι ενώ οι μαστιχοπαραγωγοί επιδοτούνται με 75 ευρώ το κιλό τη μαστίχα, η εταιρεία του αγοράζει τις απαραίτητες ποσότητες στην τιμή των 95 ευρώ το κιλό.

* H αγρότισσα μπιζνεσγούμαν

Εκτός από τις παραπάνω οργανωμένες προσπάθειες, λειτουργούν σήμερα με μεγάλη επιτυχία σε πολλά μέρη της χώρας μικρότεροι, κυρίως γυναικείοι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι προσφέρουν ένα επιπλέον μηνιάτικο στα μέλη τους. Για παράδειγμα, ο Αγροτικός Οικοτεχνικός Συνεταιρισμός Κρουσώνα «Κρουσανιώτισσα», που λειτουργεί από το 1999 στον Νομό Ηρακλείου Κρήτης, έχει αναπτύξει σημαντικές δραστηριότητες στην παραγωγή και συσκευασία παραδοσιακών γλυκών και αρτοσκευασμάτων. Ο τζίρος εφέτος αναμένεται να ξεπεράσει τα 300.000 ευρώ, ενώ το πρόσθετο εισόδημα για τα μέλη του φτάνει κατά μέσον όρο σε 700 ευρώ μηνιαίως.

Στον Νομό Ιωαννίνων λειτουργεί ο Γυναικείος Ηπειρωτικός Συνεταιρισμός, ο οποίος ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Οκτώβριο του 1998. Παράγει γλυκά κουταλιού και μαρμελάδες, πίτες γιαννιώτικες, τραχανά, ενώ ο συνεταιρισμός αναλαμβάνει μπουφέδες (catering) για 15 ως 500 άτομα. Το μηνιαίο εισόδημα που εξασφαλίζουν τα μέλη του συνεταιρισμού φτάνει συνήθως τα 500 ευρώ.

Ενας ακόμη επιτυχημένος συνεταιρισμός είναι ο Γυναικείος Συνεταιρισμός Λαϊκής Τέχνης «H Ευρυτανία», που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1992. Εχει 10 μέλη ηλικίας 35 ως 55 ετών και παράγει παραδοσιακά προϊόντα, όπως τραχανά, χυλοπίτες και γλυκά του κουταλιού. Το μηνιαίο εισόδημα των γυναικών που εργάζονται στον συνεταιρισμό ανέρχεται σε 300 ευρώ.

Στην Κοινότητα Αγίου Γεωργίου στα Γρεβενά λειτουργεί από το 1992 ο ομώνυμος Αγροτικός Συνεταιρισμός Γυναικών. Αποτελείται από 18 μέλη που παρασκευάζουν χυλοπίτες, ευριστόν, τραχανάδες και πέτουρα. Τα προϊόντα διατίθενται μέσω αντιπροσώπων σε αρτοποιεία και σουπερμάρκετ της Δυτικής Μακεδονίας, της Θεσσαλονίκης, της Χαλκιδικής, της Χαλκίδας και της Σαντορίνης, ενώ ο μέσος μισθός των μελών του φτάνει τα 350 ευρώ μηνιαίως.