από metereologos.gr
Δευτέρα 20 Νοεμβρίου 2017
 
 

Ο προκλητικός Ντιντερό μας διδάσκει 300 χρόνια μετά

«Aν επιτρέψεις σε ένα παιδί να μεγαλώσει χωρίς καμία εκπαίδευση, εν καιρώ θα συνδυάζει τη λογική νηπίου με τα πάθη ενήλικα και θα στραγγάλιζε τον πατέρα του και θα κοιμόταν με την μητέρα του»
Ο  προκλητικός Ντιντερό μας διδάσκει 300 χρόνια μετά
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

ΤΟ ΒΗΜΑ - THE NEW YORK TIMES

Φέτος συμπληρώνονται 300 χρόνια από τη γέννηση του πολυμαθούς και κορυφαίου διαφωτιστή Ντενί Ντιντερό και η επέτειος των γενεθλίων του τον Οκτώβριο αναμένεται να είναι ξεχωριστή. Ο γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να τιμήσει τον φιλόσοφο και συγγραφέα  με την μεγαλύτερη ίσως τιμή στη Γαλλία, την συμβολική του ταφή στο Πάνθεον. Τους τελευταίους περίπου δύο αιώνες μόλις 80 άτομα έχουν κριθεί άξια αυτής της τιμής.

Όπως πολλοί  διαφωτιστές συγγραφείς, ο Ντιντερό δίδασκε το δικαίωμα του ατόμου να καθορίζει την πορεία της ζωής του. όμως το είδος της ελευθερίας που περιγράφει διαφέρει σημαντικά από την σημερινή κοινότοπη κατανόηση της ελευθερίας. Το μήνυμά του αφορούσε στην διανοητική χειραφέτηση από τις δεδομένες αυθεντίες - θρησκευτικές, πολιτικές, κοινωνικές- και πάντα υπέρ του γενικότερου συμφέροντος της κοινωνίας.

Πολύ περισσότερο από ότι ο Ζαν Ζακ Ρουσό και ο Βολτέρος, ο Ντιντερό ενσάρκωνε την πιο προοδευτική πτέρυγα της σκέψης του Διαφωτισμού, μια θέση που προερχόταν από την πεποίθησή του ότι ο σκεπτικισμός για όλα τα θέμα «είναι το πρώτο βήμα προς την αλήθεια.»

Οι συγγραφείς η φήμη των οποίων έχει κάνει τόσο θεαματική «στροφή» μετά τον θάνατό τους σπανίζουν. Ενώ εν ζωή φυλακίστηκε για ορισμένα βιβλία του και αμέσως μετά τον θάνατό του το μεγαλύτερο μέρος του έργου καταχωνιάστηκε ως «αιρετικό» και προκλητικό, σήμερα γνωρίζουμε έναν διαφορετικό Ντιντερό. Από τον 19ο αιώνα, τα «ανακαλυφθέντα» κείμενα άρχισαν να εμπνέουν προσωπικότητες όπως ο Γκαίτε, ο Χέγκελ και ο Νίτσε. Ο Μαρξ τον ανέφερ ως τον αγαπημένο του συγγραφέα. Το ίδιο και ο Φρόιντ που ήταν μεγάλος του θαυμαστής.

Ο Ντιντερό ήταν που είπε ότι αν επιτρέψεις σε ένα παιδί να μεγαλώσει χωρίς καμία εκπαίδευση «εν καιρώ θα συνδυάζει τη λογική νηπίου με τα πάθη ενήλικα και θα στραγγάλιζε τον πατέρα του και θα κοιμόταν με την μητέρα του». Σας θυμίζει κάτι ;

Οι σύγχρονοι αναγνώστες συνεχίζουν να εντυπωσιάζονται από την προθυμία του Ντιντερό να αντιμετωπίσει τόσο το παράλογο όσο και το άβολο, διαπραγματευόμενος συχνά θέματα που οι συνάδελφοί του απέφευγαν.  Καταδίκαζε δια βδελυγμίας την υποδούλωση Αφρικανών (έδινε μια φιλοσοφική φωνή στους σκλάβους), προκαλούσε τις αντιλήψεις της εποχής περί θρησκευτικής αγαμίας και επιβεβλημένης αφιέρωσης στον Θεό, ενώ διασκέδαζε με την πιθανότητα  ο αγαπημένος του υλισμός ίσως να μας αρνούνταν την ελεύθερη βούληση. 

Ένθερμος εμπειριστής, ο Ντιντερό υπερηφανευόταν επίσης ότι αμφέβαλε και για τις δικές του πεποιθήσεις ! Ένας από τους πιο αξιομνημόνευτους εκκεντρικούς ολόκληρης της λογοτεχνίας, μιλούσε προκλητικά με τον τρόπο του για την ομορφιά του κακού, τις χαρές του κοινωνικού παρασιστισμού και το δικαίωμα να αναζητεί κανείς τον εαυτό του όπως επιθυμεί.

Ο Ντιντερό, αφότου του αρνήθηκαν μια θέση στο Πάνθεον πριν από 100 χρόνια εξαιτίας της αθεΐας του, τώρα ετοιμάζεται να δεχτεί από τους συμπολίτες του την υψηλή τιμή που επί μακρόν άξιζε.

Αναμφίβολα, ο ίδιος ο Ντιντερό θα ήταν ευχαριστημένος. «Η υστεροφημία είναι για τον φιλόσοφο ότι ο άλλος κόσμος για τον άνθρωπο της θρησκείας», έγραψε κάποτε. Όμως όλοι θα πρέπει να είμαστε περήφανοι - διότι αν τελικά γίνει δεκτός ο Ντιντερό στο Πάνθεον αυτό θα αποτελεί συλλογική αναγνώριση ότι αυτό που καθιστά έναν καλλιτέχνη σπουδαίο είναι να έχει το θάρρος να προκαλεί.

Αυτό το μήνυμα οφείλει να αντηχήσει και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ενώ μερικές φορές είναι εύκολο για τους σημερινούς Αμερικανούς να ξεχνούν, το να χώνει κανείς την μύτη του στο κατεστημένο ήταν πάντα κεντρικό κομμάτι των πολιτισμικών και πολιτικών μας παραδόσεων, από την εποχή του Ντιντερό - κάπως έτσι γίναμε εξαρχής Αμερικανοί.

 * Ο Άντριου Κιουράν είναι πρύτανης της σχολής Τεχνών και Ανθρωπιστικών Σπουδών και καθηγητής Γαλλικών στο πανεπιστήμιο Γουεσλέιαν.



Πολιτισμός περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (9)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    H ΑΝΟΗΣΙΑ της χιλιετηρίδας . | 27/01/2013 21:54
    «Aν επιτρέψεις σε ένα παιδί να μεγαλώσει χωρίς καμία εκπαίδευση, εν καιρώ θα συνδυάζει τη λογική νηπίου με τα πάθη ενήλικα και θα στραγγάλιζε τον πατέρα του και θα κοιμόταν με την μητέρα του» ==> H ΑΝΟΗΣΙΑ της χιλιετηρίδας .
    Ανώνυμος / η
    απάντηση07
     
     
    Αφιερωμένο εξαιρετικά | 26/01/2013 15:17
    Μελαγχολικές σκέψεις μάς γεννά το κείμενο αυτό. Για την ποιότητα των ελληνικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, που επιτρέπουν: σε φοιτητές να χτίζουν τους καθηγητές τους, σε μπαχαλάκηδες να βάζουν φωτιές και να καίνε, σε μαθητές να επιτίθενται σε αλλοδαπούς. Δεν λέμε βέβαια πως όλοι οι νέοι είναι έτσι, αλλά η βία, η αγένεια και ο καταναλωτισμός, που ενδημούν στις τάξεις τους, μαρτυρούν πως "κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της ελλαδικής νεανικής Δανιμαρκίας".
    πολίτης
    απάντηση384
     
     
    Αφιερωμένο στους γονείς | 26/01/2013 14:10
    Γι αυτούς που λένε, λεφτά έχουμε γιατί να ζορίσουμε τα παιδιά μας. Στο τέλος τρώνε ξύλο. Παραδείγματα πολλά. Πάντως φιλόσοφοι ισχυρίζονται ότι είναι πολλοί. Αυτοί που είναι αρεστοί εν ζωή, η ιστορία έχει δείξει ότι είναι απλώς κόλακες.
    si
    απάντηση493
     
     
    ΑΞΙΟΣ | 26/01/2013 13:36
    ΝΑΙ ΝΑΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΠΟΥΛΑΓΕ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΕΣ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ. ΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΩΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΝΕΝΟΗΘΟΥΜΕ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΙΑΣΤΗΚΕ ΜΕ ΠΑΘΟΣ.
    panos
    απάντηση419
     
     
    Παιδείας,αι μεν ριζαι,πικραί,οι δε καρποί γλυκείς. | 26/01/2013 13:16
    Για την Ελλάδα το έγραψε αυτό ο Ντιντερό.Σίγουρα.Τα τελευταία χρόνια,όλο και περισσότερα παραδείγματα εφαρμογής του,έχουμε.
    Theodore.
    απάντηση411
     
     
     
    Αντιθετως.... | 26/01/2013 10:38
    Φοβαμαι πιο πολυ τους μορφωμενους ψυχοπαθεις σε ηγετικες θεσεις ....
    ΑΖ
    απάντηση2337
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
     
    Σας θυμίζει κάτι ; | 26/01/2013 10:05
    αν επιτρέψεις σε ένα παιδί να μεγαλώσει χωρίς καμία εκπαίδευση «εν καιρώ θα συνδυάζει τη λογική νηπίου με τα πάθη ενήλικα και θα στραγγάλιζε τον πατέρα του και θα κοιμόταν με την μητέρα του». Σας θυμίζει κάτι ; KAI BEBAIA.....Tα έργα και τις ημέρες των πρώην τεμπέληδων και αχρηστων φοιτητών, σήμερα πολιτικών και συνδικαλιστών. Μπράβο στο ΒΗΜΑ για το άρθρο.
    Giorgos
    απάντηση7617
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων