από metereologos.gr
Σάββατο 24 Ιουνίου 2017
 
 

Πώς σώθηκαν τα ελληνικά στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης

Μια ιστορία έρωτα και χρήματος για την ελληνική γλώσσα
Πώς σώθηκαν τα ελληνικά στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης
Αποψη του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης το οποίο ιδρύθηκε το 1451
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Ο κλασικός φιλόλογος Ντάγκλας Μακ Ντάουελ, μελετητής των αττικών ρητόρων και του αρχαίου ελληνικού δικαίου, εκδότης και μεταφραστής του Δημοσθένη και του Αριστοφάνη και δάσκαλος επί τριακονταετία εκατοντάδων φοιτητών από την έδρα των Αρχαίων Ελληνικών στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, ήταν άνθρωπος μετρημένος. Σπανίως αιφνιδίαζε το ακροατήριό του όταν διάβαζε τους «Σφήκες» ενσαρκώνοντας ρόλους και αποκαλύπτοντας το υποκριτικό ταλέντο του.

Την έκπληξη επιφύλαξε μετά τον θάνατό του: πεθαίνοντας τον Ιανουάριο του 2010, σε ηλικία 78 ετών, άφησε διαθήκη με την οποία κληροδοτούσε το χαρτοφυλάκιο των μετοχών του στο πανεπιστήμιο με όρο την αναβίωση της έδρας των Αρχαίων Ελληνικών. Φαίνεται πως τον έθλιβε το γεγονός ότι η ιστορική έδρα, η οποία λειτουργούσε από το 1704, καταργήθηκε μετά τη συνταξιοδότησή του το 2001. Η εκτίμηση των μετοχών άφησε άφωνη την ακαδημαϊκή κοινότητα: το πανεπιστήμιο κληρονομούσε 2,4 εκατ. στερλίνες, αποτέλεσμα σοφών επενδύσεων του καθηγητή για τις οποίες κανείς δεν είχε ιδέα.


«Είναι το μεγαλύτερο κληροδότημα στην ιστορία του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης από την ίδρυσή του το 1451»
δήλωσε στο «Βήμα» ο καθηγητής του Τμήματος Κλασικών Σπουδών Μάθιου Φοξ. Τον περασμένο Ιανουάριο το πανεπιστήμιο προκήρυξε τη θέση αναζητώντας «κάποιον δυναμικό επιστήμονα ο οποίος θα είναι έτοιμος να επενδύσει στο μέλλον των ελληνικών στη Γλασκώβη», όπου τα αρχαία ελληνικά διδάσκονται από το 1581.
Η εντυπωσιακή χειρονομία του Ντάγκλας Μακ Ντάουελ δημιουργεί μια εξαιρετικά αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον των ελληνικών σπουδών, στη συνομιλία μας όμως με τον καθηγητή Φοξ ανακαλύψαμε ότι ήταν το τελευταίο επεισόδιο μιας μακράς ιστορίας μεθοδικών ενεργειών του αποβιώσαντος καθηγητή για τη διατήρηση των ελληνικών σπουδών στη Σκωτία.


Γεννημένος στο Λονδίνο το 1931, ο Μακ Ντάουελ σπούδασε στο περίφημο Μπάλιολ Κόλετζ της Οξφόρδης και δίδαξε για τέσσερα χρόνια αρχαία ελληνικά στη μέση εκπαίδευση και ακολούθως στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ προτού μετακινηθεί στη Γλασκώβη το 1971. Ηταν η εποχή που η γοητεία των αρχαίων ελληνικών είχε αρχίσει να θαμπώνει με ραγδαίους ρυθμούς στη βρετανική κοινωνία και στη μέση εκπαίδευση. Τα αποτελέσματα ήταν ορατά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: οι 35 φοιτητές αρχαίων ελληνικών του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης το 1968 είχαν κατρακυλήσει στους 8 το 1971.

Η δράση ενός ελληνιστή
Ο Μακ Ντάουελ ανέλαβε δράση με ριζοσπαστικές αλλαγές στο παραδοσιακό πρόγραμμα διδασκαλίας. Το 1972 εισήγαγε ένα γενικό μάθημα εισαγωγής στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό διδάσκοντας μέσα σε ένα εξάμηνο ιστορία, φιλοσοφία, τέχνη και αρχαίους έλληνες συγγραφείς σε μετάφραση. Ανοιξε την όρεξη πολλών φοιτητών που επιθυμούσαν να συνεχίσουν. Το 1974 προσφέρθηκε δεύτερο μάθημα. Το 1993 το τμήμα είχε τόσους φοιτητές ώστε το πανεπιστήμιο θέσπισε τετραετείς σπουδές πτυχίου αρχαίας ελληνικής φιλολογίας.

Εκτός πανεπιστημίου ο Μακ Ντάουελ φρόντισε να συντηρήσει τις υποδομές στα σχολεία και στην κοινωνία, ώστε το ενδιαφέρον να μην ατονήσει ξανά. Χωρίς να απαξιώσει τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών στη μέση εκπαίδευση, εγκαινίασε ένα πανεπιστημιακό μάθημα εκμάθησης της γλώσσας από το μηδέν και παράλληλα θεσμοθέτησε δύο εβδομάδες δωρεάν θερινών μαθημάτων της αρχαίας ελληνικής όπου δίδασκε και ο ίδιος.


Δραστηριοποιήθηκε ως μέλος και πρόεδρος του Κέντρου Κλασικιστών Σκωτίας και της Σκωτο-ελληνικής Εταιρείας στη Γλασκώβη και φρόντισε να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον των καθηγητών της μέσης εκπαίδευσης και των Βρετανών για τον αρχαίο Ελληνισμό. Κατάφερε, όπως συμπυκνώνει ο Ηλίας Αρναούτογλου, ερευνητής στο Κέντρο Ερευνας της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών και παλαιός διδακτορικός φοιτητής του Μακ Ντάουελ, «να συσπειρώσει ένα δυναμικό που χρειαζόταν συσπείρωση και να αναζωογονήσει το ενδιαφέρον για τις αρχαιοελληνικές σπουδές αλλάζοντας εστίαση».


Ευγενής και ευπροσήγορος αλλά ταυτόχρονα κλειστός και λιγομίλητος, ήταν άνθρωπος των έργων, που συνδύαζε την επιστημοσύνη με την κοινή λογική. «Ηρεμη δύναμη» τον αποκαλεί ο Δήμος Σπαθάρας, λέκτωρ στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, ο τελευταίος διδακτορικός φοιτητής του. Τον περιγράφει ως «άνθρωπο σεμνό, που δεν μιλούσε για τον εαυτό του και κοκκίνιζε όταν μιλούσαν οι άλλοι γι' αυτόν». Εξασφάλισε πολλές υποτροφίες σε φοιτητές για να σπουδάσουν αρχαία ελληνικά και ήταν ένας «καταπληκτικός και διακριτικός επιβλέπων με ευρεία εποπτεία του αντικειμένου του, ο οποίος με το επιστημονικό του έργο έφερε ξανά στην επιφάνεια τη μελέτη του αθηναϊκού δικαίου».


Στη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, «της κρισιμότερης ως τώρα στη Βρετανία για την επιβίωση των κλασικών σπουδών», όπως εκτιμά ο Μάθιου Φοξ, καθώς η χρησιμοκεντρική θατσερική παιδεία υποβάθμισε πολύ τη διδασκαλία των άσκοπων, όπως πίστευαν, κλασικών σπουδών, ο Μακ Ντάουελ συνετέλεσε στην ενοποίηση των ιστορικών τμημάτων των Αρχαίων Ελληνικών και των Λατινικών Σπουδών του πανεπιστημίου σε ένα τμήμα Κλασικών Σπουδών το οποίο ξεκίνησε να λειτουργεί το 1988 με πρώτο διευθυντή τον ίδιο. Πέτυχε να προσελκύσει προς την αρχαία Ελλάδα όσους είχαν εκδηλώσει αποκλειστική προτίμηση στον ρωμαϊκό κόσμο, με αποτέλεσμα οι εγγεγραμμένοι φοιτητές να αυξηθούν πάλι και ο αριθμός των πτυχιούχων του νέου τμήματος να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο.


«Οι ελληνικές σπουδές  διατηρούν ζωντανό το πνεύμα μας»
Σήμερα περίπου 200 φοιτητές παρακολουθούν κάθε χρόνο το μονοετές μάθημα ελληνικού πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης και το ενδιαφέρον παραμένει σταθερό. «Είναι θέμα πολιτισμικό» εκτιμά ο καθηγητής του Τμήματος Κλασικών Σπουδών Μάθιου Φοξ. «Οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι οι ελληνικές σπουδές δεν είναι χάσιμο χρόνου ή πολυτέλεια αλλά διευρύνουν τους ορίζοντες, καλλιεργούν την αντίληψη, διατηρούν ζωντανό το πνεύμα μας». Προς αυτή την κατεύθυνση ήταν μέγιστη η συμβολή του φιλολόγου Ντάγκλας Μακ Ντάουελ. Με τη διαθήκη του μίλησε στις απειλητικές για τον Ελληνισμό αγορές τη γλώσσα που καταλαβαίνουν, εκείνη του χρήματος. Προτού ρίξει το τελευταίο του χαρτί, όμως, είχε διαμορφώσει με μια σειρά στρατηγικές κινήσεις συνθήκες που εξασφάλιζαν ότι τα χρήματά του θα πιάσουν τόπο. Το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας του; Δει χρημάτων ο πολιτισμός, είναι όμως ανώφελα χωρίς πάθος, όραμα και τρόπο.



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Πολιτισμός περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (6)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    οι Έλληνες πουλάνε την Ελλάδα και οι ξενοι επενδύουν σ'αυτήν! | 21/03/2012 23:27
    από τη μια οι Έλληνες πολιτικοί μαζί με την ΤτΕ ,επενδύουν εις βάρος της χώρας μας κι από την άλλη οι ξένοι επενδύουν με σύνεση στην ανάπτυξή της.
    Alex
    απάντηση00
     
     
    Υπερήφανη που ήταν καθηγητής μου | 24/02/2012 11:47
    Συγκηνήθηκα πραγματικά. Τον Professor MacDowell τον θυμάμαι πράγματι πολύ πολύ σεμνό, μετρήμενο και λάτρη του Αριστοφάνη. Είχα την τύχη να τον έχω καθηγητή μου το 1993-1994 στην Ordinary Class of Classics (University of Glasgow) (όπως περιγράφει και το άρθρο). Με απλό και μεστό λόγο είχε καταφέρει να μας μεταδόσει τη λατρεία του και τον ενθουσιασμό του για τον Αριστοφάνη στους 100 περίπου φοιτητές (3 'Ελληνες) του συγκεκριμένου course. Θυμάμαι προσπαθούσα να μην χάσω ούτε ένα από τα lectures του στις 15.00 (ώρα που το πανεπιστήμιο αρχιζε σιγά σιγά να αδειάζει και να σκοτεινιάζει (!) στην συννεφιασμένη συνήθως Γλασκώβη. Σ΄ευχαριστούμε Professor Mac Dowell!!
    Κλεονίκη Παπαδοπούλου
    απάντηση70
     
     
    συγκρίσεις | 22/02/2012 04:49
    "Τον περιγράφει ως «άνθρωπο σεμνό, που δεν μιλούσε για τον εαυτό του και κοκκίνιζε όταν μιλούσαν οι άλλοι γι' αυτόν»"...Ουδεμία σχέση ,δηλ., με διάφορους εγχώριους "διανοούμενους" με μηδενικό έργο, παντελώς άγνωστους στο εξωτερικό αλλά με ΤΕΡΑΣΤΙΑ άποψη για τον εαυτό τους...
    Β.Π.
    απάντηση120
     
     
    ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ | 20/02/2012 13:35
    Άγαλμα του πρέπει του Ανδρός. Και σε μας τους ασυνεπείς ψόγος και αφανισμός, που έχομε αποκοπεί από το αρχαίο ελληνικό πνεύμα. Αντί να διδάσκονται στα σχολεία οι κλασικοί και ό,τι άλλο που να εθίζει στο Ελληνικό πνεύμα επιτρέψαμε και δεχτήκαμε ωσάν ηλίθιοι να διδάσκονται και να επιβάλλονται εξ απαλών ονύχων η θρησκοληψία και η εβραϊκή ιστορία, υποταγμένοι στα ρασοφόρα παράσιτα. Ίδετε Σας παρακαλώ σχετικό μου άρθρο στις ΓΝΩΜΕΣ 20 Ιαν 2012 και διαβάσετε τον ΑΜΟΥΣΟ ΒΙΟ του Καθηγητή Ευάγγελου Παπανούτσου που περιγράφει γλαφυρά το βασικό αίτιο της σημερινής μας έκπτωσης. Θα βοηθήσει στην αυτοκριτική Σας.
    Νικόλαος Μιχάκης
    απάντηση373
     
     
    Ενω εμεις βγάλαμε τα αρχαία από τα σχολεία | 20/02/2012 12:29
    Η διδασκαλία των αρχαίων στα ελληνικά σχολεία είναι ανεπαρκης θυμάμαι μάλιστα που ο αείμνηστος Ανδρέας, αυτός με το ζιβαγκο και την πίπα , θυμάστε τα είχε κατηργήσει. Θυμάμαι σε μια ομύγυρι φοιτητων σ´ ένα ελληνικό στέκι της Νέας Υόρκης ήρθε κάποιος και μας συστήθηκε με το όνομα Ματθαίος. Τα ελληνικά του άψογα . Όταν τον ρώτησα από ποιό μέρος της Ελλάδος καταγόταν μου είπε Βοστώνη. Ο Άνθρωπος δίδασκε πλάτωνα από αρχαίο κείμενο σε τοπικό πανεπιστήμιο. Υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα ξένων που είναι άριστοι γνώστες της αρχαίασωελληνικής γλώσσας ιστορίας και φιλοσοφίας. Με τους δικούς μας τι γίνεται , ξέρεται τους λιθοβόλους μαθητές που δεν ξέρουν την τύφλα τους την μαύρη. Εύκολα λοιπόν κάποιος μπορεί να επιβεβαιώσει την παροιμία μ´ όποιον δάσκαλο καθίσεις τέτοια γράμματα θα μάθεις.
    Spartakos
    απάντηση262
     
     
    το περίσσευμα ψυχής | 20/02/2012 01:08
    Το παράδειγμα του Μακ Ντάουελ δύο πράγματα μας δείχνουν 1) τα αρχαία ελληνικά πρέπει να αποτελέσουν στη χώρα μας πόλο έλξης για τους άλλους ευρωπαίους λάτρεις του αρχαιοελληνικού τρόπου σκέψης 2) το όραμα ενός ανθρώπου ανοίγει δρόμους και προοπτικές. Πάντα συγκινούμαι από μεμονωμένες περιπτώσεις όπου αγωνίζονται για αξίες του πνεύματος.
    Μάγδα Π
    απάντηση360
     
-