Παρασκευή 24 Οκτωβρίου 2014
 
 

Ο Πλούταρχος γράφει για τις «συμφορές του δανεισμού»

Το έργο του «Περί του μη δανείζεσθαι» κυκλοφορεί σε νέα έκδοση
Ο Πλούταρχος γράφει για τις «συμφορές του δανεισμού»
Οικονομικά προβλήματα της αρχαιότητας -που μοιάζουν ωστόσο επίκαιρα- πραγματεύεται ο Πλούταρχος στο έργο του «Περί του μη δανίζεσθαι»
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 



«Ο δανεισμός είναι πράξη υπέρτατης αφροσύνης και μαλθακότητας»! Το είπε ο Πλούταρχος τον 1ο μ.Χ. αιώνα και να που έφθασε η στιγμή να εκτιμηθούν οι λόγοι του. «Εχεις; Μη δανείζεσαι γιατί δεν σου λείπουν. Δεν έχεις; Μη δανείζεσαι γιατί δεν θα ξεπληρώσεις το χρέος σου», προβλέπει ο μεγάλος συγγραφέας της αρχαιότητας και ας βγει κάποιος να αντιπαραθέσει, ότι δεν έχει δίκιο...

Δυσάρεστα επίκαιρο είναι το έργο του «Περί του μη δειν δανείζεσθαι» (από τα Ηθικά), που κυκλοφορεί σε νέα έκδοση από τη «Νεφέλη» με τον τίτλο «Οι συμφορές του δανεισμού». Γιατί πράγματι, τις συμφορές που συσσωρεύονται στον άνθρωπο, ο οποίος καταφεύγει στο δανεισμό απαριθμεί με τρόπο καυστικό, αυστηρό και καίριο ο Πλούταρχος σ΄αυτό το μικρό κείμενο, που δεν μπορεί να διαβαστεί σήμερα απλώς «εγκυκλοπαιδικά», αφού οι παραλληλίες με τα σύγχρονα τεκταινόμενα παραφυλούν σε κάθε στίχο.

«Οι οφειλέτες είναι δούλοι όλων των δανειστών τους. Είναι δούλοι δούλων αναιδών και βάρβαρων και βάναυσων». Και οι δανειστές «Μετατρέπουν την αγορά σε κολαστήριο για τους δύσμοιρους οφειλέτες, σαν όρνεα τους κατακρεουργούν και τους κατασπαράζουν βυθίζοντας το ράμφος στα σωθικά τους»... λέει κατηγορηματικά ο χαιρωνίτης ρήτορας. Και επιχειρηματολογεί. Και φέρνει παραδείγματα από την ιστορία της εποχής του, από τους μύθους αλλά και από τα παθήματα των απλών ανθρώπων. Και χιούμορ επιστρατεύει ενίοτε μάλιστα μαύρο! Γιατί το κείμενο _μία ομιλία στην πραγματικότητα_ δεν γράφτηκε τυχαία. Η Αθήνα και οι άλλες ελληνικές πόλεις μαστίζονταν από τις συνέπειες της υπερχρέωσης, όταν ο Πλούταρχος περί το 92 μ. Χ αποφάσισε να μιλήσει μπροστά σε ακροατήριο για τις σοβαρές συνέπειες του δανεισμού.

Σε ποιούς ήταν χρεωμένοι τότε οι άνθρωποι; Σε δικούς τους αλλά κυρίως σε ξένους πιστωτές ως επί το πλείστον Ρωμαίους. «... κουβαλώντας μαζί τους σάκους και συμφωνητικά και συμβόλαια σαν δεσμά εναντίον της Ελλάδος, την οργώνουν από πόλη σε πόλη και σπέρνουν χρέη που πολλά βάσανα φέρνουν και πολλούς τόκους, και που δύσκολα ξεριζώνονται ενώ οι βλαστοί τους περικυκλώνουν τις πόλεις, τις εξασθενούν και τελικά τις πνίγουν», λέει παραστατικά ο Πλούταρχος. Και τι προτείνει;

«Φύγε να γλυτώσεις από τον εχθρό και τύραννό σου, τον δανειστή που θίγει την ελευθερία σου, βάζει πωλητήριο στην αξιοπρέπειά σου κι αν δεν του δίνεις, σε ενοχλεί· αν πουλήσεις, ρίχνει την τιμή· αν δεν πουλήσεις σε αναγκάζει· αν τον πας στο δικαστήριο προσπαθεί να επηρεάσει την έκβαση της δίκης· αν του ορκίζεσαι σε προστάζει· αν κρατάς την πόρτα κλειστή στήνεται στο κατώφλι και σου βροντά αδιάκοπα...».

Αλλά ο Πλούταρχος δεν κατακεραυνώνει μόνον τους πιστωτές. Και ας μη βιαστούν οι αναγνώστες του να βγάλουν εύκολα συμπεράσματα κάνοντας βολικούς συσχετισμούς. Δεν φταίει μόνον ο δανειστής. Ευθύνεται πρωστίστως ο δανειζόμενος με την άφρονα συμπεριφορά του και την επιθυμία του για πολυτέλεια και τριφυλή ζωή (μας θυμίζει κάτι αυτό;), φωνάζει ο συγγραφέας. «Διότι χρεωνόμαστε για να πληρώσουμε όχι το ψωμί και το κρασί μας, μα εξοχικές κατοικίες, δούλους, μουλάρια, ανάκλιντρα και τραπεζώματα... ». Κι αν ο Πλούταρχος κατακεραυνώνει έτσι τους συγχρόνους τους, τι θα έλεγε για... τα εορτοδάνεια και τα δάνεια για καλοκαιρινές διακοπές, που διαφημίζονταν από τις Τράπεζες μέχρι πρότινος βρίσκοντας φυσικά, πολλούς «αγοραστές». Και το αποτέλεσμα ποίο είναι; «Για να διατηρήσουμε την ελευθερία μας ενώ έχουμε συνάψει δάνεια κολακεύουμε ανθρώπους που καταστρέφουν σπιτικά, γινόμαστε σωματοφύλακες τους, τους καλούμε σε γεύματα, τους προσφέρουμε δώρα και τους πληρώνουμε φόρους».

Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος ιδιαίτερα χαμηλών τόνων, όπως θεωρείται ο Πλούταρχος από τους μελετητές του είναι τόσο αυστηρός σ΄ αυτό το έργο και δείχνει τόσο πάθος καταδικάζοντας το φαινόμενο του αλόγιστου δανεισμού αφ΄ ενός και της απληστίας και βαναυσότητας των δανειστών από την άλλη είχε οδηγήσει στον παρελθόν στην υπόθεση ότι το έγραψε σε νεαρή ηλικία. Πράγμα λανθασμένο, όπως απέδειξε η σύγχρονη έρευνα. Η αδυναμία των ανθρώπων να ξεφύγουν από τα δεινά του δανεισμού φαίνεται ότι απασχολούσε πολύ τον μεγάλο βιογράφο της αρχαιότητας. «Ανθρωπος που μπλέκει μια φορά, μένει χρεώστης για πάντα και σαν το άλογο που του έχουν φορέσει χαλινάρι, δέχεται στη ράχη του τον έναν αναβάτη μετά τον άλλον», γράφει.

Στην πρόσφατη έκδοση πάντως, σε μετάφραση και σχόλια της Πολυξένης Παπαπάνου παρατίθεται και το αρχαίο κείμενο για όσους επιθυμούν να πάρουν και την αρχαία γεύση του.


Πολιτισμός περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (16)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Πλούταρχος | 13/09/2011 00:15
    Perché non scrivere col sistema politonico Περὶ τοῦ μὴ δανείζεσθαι
    Gianluca Pasini
    απάντηση30
     
     
     
    Σαν δε ντρέπονται... | 11/09/2011 15:33
    αυτό το δοκίμιο κύριοι της Νεφέλης θα το εκτιμούσαν οι σοβαροί κι αξιοπρεπείς άνθρωποι να το είχατε εκδώσει το 1998 όταν ο τάπερμαν με την παρέα του έχτιζαν την "πολυκατοικία" στην αμμο... εκ των υστέρων αποδεικνύετε ότι το μόνο που σας ενδιαφέρει είναι η αρπαχτή προσπαθώντας να εκμεταλευτείτε το θυμικόν ενός θυμωμένου λαού... αλλά τότε τρώγατε κι εσείς στου Μαξίμου με τους άλλοι διανοούμενοι και δεν μπορούσατε λόγω του ότι ήσασταν μονίμως μπουκωμένοι ν' ασχοληθείτε με τους λαίμαργους και ματαιόδοξους και συμπλεγματικούς... ντροπή σας ρε!
    Ταλιμπάν
    απάντηση653
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    Απορια | 11/09/2011 10:57
    Δεν σας κανει εντυπωση οτι πουθενα και σε καμμια βαθμιδα της υποχρεωτικής εκπαιδευσεως δεν διδασκεται το χρημα, ο τοκος, ο δανεισμος κλπ?????Υποτιθεται δε οτι ολοι προσπαθουμε να μαθουμε γραμματα για να μπορεσουμε να εχουμε μια καλυτερη δουλειά με περισσοτερα ΛΕΦΤΑ....Παντως καλον ειναι να στειλετε ενα αντιγραφο σε αυτους που φορτωνουν με το μνημονιο αλλα 200 δισ και βαλε στις πλατεςς του κοσμου (σιγά μη πληρωθεί...).
    AZ
    απάντηση270
     
     
     
    kai emas mas ta prizoun peri Matheou | 11/09/2011 00:15
    Na eheis toses gnosis alla oi ierarhessou, na imnoun tous nomades kai kathe kyriaki na anaferonte sta koufa ton erimiton amelontas kai perifronontas tin gnosi ton Ellinon... Oso perifronoume ton Ellinismo toso tha opisodromoume!
    Pavlos Xanthopoulos
    απάντηση101
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΕΣ | 10/09/2011 20:37
    Ένας από τους λόγους πως στην ελληνική και ρωμαική αρχαιότητα δεν αναπτύχθηκε ποτε σοβαρή οικονομική καπιταλιστική δραστηριότητα, αλλά τα πάντα βασίζονταν στην χαμηλή παραγωγικότητα των δούλων και στο πλιάτσικο, ήταν και αυτή η νοοτροπία που εκφράζει ο Πλούταρχος. Ο νεωτερος κόσμος ξεκινα τον 13 αιώνα στην ΙΤαλία με την διαμόρφωση του τραπεζικου συστήματος και του δανεισμού. χωρίς αυτά η Δύση θα ήταν ακόμη στο ίδιο σταδιο. Άλλο δανεισμός για επενδύσεις όπως έγινε στην νεώτερη Ευρώπη κι άλλο δανεισμός για κατανάλωση όπως έγινε στην Ελλάδα. Ο Πλούταρχος εκπροσωπεί μια αριστοκρατική δουλοκτητική τάξη γαιοκτημόνων, γι αυτό δεν συμμερίζομαι καθόλου τα θετικά σχόλια εδώ που προδίδουν μια παραμορφωτική, ηθικοπλαστική όψη του αρχαίου κοσμου. Οι συμβουλές του δεν εχουν κανένα νόημα στην εποχή μας.
    Ανώνυμος / η
    απάντηση2511
     
     
    Οι σύγχρονοι Έλληνες είχαν την ευκαιρία τους και απέτυχαν. | 10/09/2011 11:32
    Παλιά το κεφάλαιο με την μεγαλύτερη υπεραξία ήταν η γη. Πιο μετά την θέση της πήραν τα τεχνολογικά μέσα. Σήμερα το κεφάλαιο με την μεγαλύτερη υπεραξία είναι η γνώση. Κατά συνέπεια ο δανεισμός για να αποβεί κερδοφόρος στην εποχή μας πρέπει να ευνοεί την παραγωγή αυτού του είδους κεφαλαίου. Ακόμα και στην αρχαιότητα όταν οι αρχαίοι Έλληνες εξασφάλισαν ευημερία με την παραγωγή γνώσης δημιούργησαν τις βάσεις του δυτικού πολιτισμού. Οι σημερινοί Έλληνες τα χρόνια της ευημερίας με δανεικά το μόνο που δημιούργησαν ήταν τον πολιτισμό των σκυλάδικων.
    FTTH
    απάντηση283
     
     
    f | 10/09/2011 10:50
    dr
    Ανώνυμος / η
    απάντηση04
     
     
    Σωστα! | 10/09/2011 10:35
    Δεν χρειαζεται με αλλα λογια να σπουδασουμε στο Harvard για να μαθουμε καποιες αληθειες απο τους προπαππουδες μας, καλη τους ωρα! Η σκεψεις αυτες του Πλουταρχου θαπρεπε να ιναι υποχρεωτικες σπουδες ακομη απο το δημοτικο σχολειο!
    Σισυφος
    απάντηση254
     
     
     
    Καταπληκτικό κείμενο !!! | 10/09/2011 10:28
    Αυτή είναι η ΣΟΦΙΑ των Αρχαίων προγόνων μας, που οι μεταγενέστεροι Ευρωπαίοι "ανθρωποφάγοι" κατατσαλάκωσαν, διότι: "ου γαρ οίδασι τι ποιούσι" . Έτρωγαν χαρούπια. Εμείς όμως, που κουβαλάμε τα γονίδια των Αρχαίων, τι κάνουμε;;;;
    Γ.Φ
    απάντηση3613
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
     
    διδαχές | 10/09/2011 10:16
    Διδάσκονται αυτά στα σχολεία σήμερα, η δεν φτάνει μέχρι εκεί η.....ύλη.Επειδή όμως αυτά είναι διαχρονικά, απόδειξη οτι παραμένουν επίκαιρα ακόμα και μετά από 2000 χρόνια, προτείνω από δω και μπρός, τα παιδιά να αποστηθίζουν τέτοια κείμενα(μεταφρασμένα εννοείται), και να τα λένε πρωι-μεσημέρι βραδυ,σαν προσευχή ενα πράμα.
    άτοκος
    απάντηση324
     
     
     
    Ο ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ.. ΟΧΙ Ο ΑΟΙΔΟΣ.. Ο ΑΛΛΟΣ!!! | 10/09/2011 09:17
    ...ότι πιο εύστοχο και επίκαιρο διάβασα μέχρι στιγμής.. απιστευτο timing .. ο Πλούταρχος είπε αυτά που μας έκρυψαν όλοι οι υπουργοί Οικονομικών της χώρας μεχρι και σήμερα!!!!Φαντάσου τον Πλούταρχο να χε μπροστά του τον Σημίτη και τον Παπαντωνίου να του λένε.. δανείσου άφρωνα, αγόρασε μετοχές στο ΧΑΑ τώρα που ανεβαίνει και θα φτάσει 10000 μονάδες!!!! θα είχε αλλάξει χώρα απο σεμνότητα για να μη τους απαντήσει!!!!!
    kleon
    απάντηση256
    Απαντήσεις  1 | Εμφάνιση όλων
     
-