από metereologos.gr
Σάββατο 24 Ιουνίου 2017
 
 

Από την αυτοβιογραφία στην αυτοαποκάλυψη

Το βίωμα της πατρικής και της μητρικής απουσίας σ’ ένα χαμηλόφωνο λογοτεχνικό δράμα
Από την αυτοβιογραφία στην αυτοαποκάλυψη
Ο συγγραφέας Χάρης Βλαβιανός
εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

 

Χάρης Βλαβιανός
Το αίμα νερό:
Μυθιστόρημα σε σαράντα πέντε πράξεις
Εκδόσεις Πατάκη,
σελ. 75, τιμή 6,90 ευρώ

Τα παιδικά του χρόνια θα σκιαστούν από πολύ νωρίς, όχι τόσο επειδή χώρισαν οι γονείς του όσο γιατί κανένας από τους δύο δεν κατόρθωσε να τον κρατήσει κοντά του. Ο πατέρας του θα αποδράσει στον γεωγραφικό χώρο, παρεμβάλλοντας ανάμεσά τους τον Ατλαντικό Ωκεανό: δουλεύοντας σε όλη του τη ζωή ως χρηματιστής στη Βραζιλία, θα κάνει εκεί μιαν άλλη οικογένεια και το μόνο που θα του εξασφαλίσει είναι μία ή δύο συναντήσεις ετησίως. Η μάνα του, πάλι, θα αποδράσει στο ψυχικό πεδίο: απασχολημένη σφόδρα με τις κατά καιρούς ερωτικές της περιπέτειες, όπως και μονίμως καταχρεωμένη, δεν θα βρει, παρά σπανίως, την ευκαιρία να τον προσέξει. Η απόσταση, ωστόσο, από το οικογενειακό περιβάλλον θα μεγαλώσει και με έναν άλλον τρόπο, αφού ο ίδιος θα μείνει πάντοτε εσώκλειστος στο σχολείο του: ως την ώρα που θα πάρει το απολυτήριό του και θα δοκιμάσει τα πρώτα βήματα της ελευθερίας του.

Αυτή είναι η ιστορία την οποία θα ξετυλίξει ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής στο καινούργιο βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού, που ανήκει σε ό,τι έχει χαρακτηριστεί «εξομολογητικό μυθιστόρημα». Το εξομολογητικό μυθιστόρημα πηγάζει από την εξομολογητική λογοτεχνία, αλλά δεν ταυτίζεται ακριβώς μαζί της. Στη μακραίωνη παράδοση της εξομολογητικής λογοτεχνίας (από τον Αυγουστίνο και τον Ντε Κουίνσι ως τον Ρουσό και τον Σατομπριάν), ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής εκθέτει όχι μόνο την αυτοβιογραφία του, τις εμπειρίες και τα συναισθήματά του, αλλά και τις ιδέες ή τις πεποιθήσεις του για τον κόσμο. Στο εξομολογητικό μυθιστόρημα η υποκειμενικότητα του αφηγητή διεκδικεί τη μερίδα του λέοντος, περνώντας από την αυτοβιογραφία στην αυτοαποκάλυψη. Και εδώ επανερχόμαστε στον Βλαβιανό, που θα παραμερίσει την ποιητική του ιδιότητα για να αναδείξει μια τριπλή αποξένωση. Μπορεί η αφήγηση να εστιάζει την προσοχή της κυρίως στα πρόσωπα της μάνας και του πατέρα, τοποθετώντας την αυτοβιογραφία του αφηγητή σ' ένα διακριτικό περιθώριο, στην πραγματικότητα, όμως, συμβαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Ο πατέρας, η μάνα και η εσώκλειστη παραμονή στο σχολείο των Αναβρύτων σηματοδοτούν τρεις βαθμούς εξορίας τού εγώ το οποίο εξιστορεί τα δρώμενα: πρώτα ο διάπλους του πατέρα και η εγκατάστασή του στη Βραζιλία, ύστερα η απομάκρυνση της μάνας, που θα αφοσιωθεί στους έρωτες και στα χρυσαφικά της, και ύστερα το σχολείο το οποίο θα καλύψει με τα τείχη του όλη την εξωτερική πραγματικότητα.

Η εξομολόγηση δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η αισθηματολογία και η ανάγκη για αυτοδικαίωση παραμονεύουν παντού και μπορεί να κόψουν τα πόδια τής οιασδήποτε αποκάλυψης, μετατρέποντας τις ομολογίες της σ' έναν γλυκερό και ναρκισσιστικό θρήνο. Ο Βλαβιανός εν τούτοις ξέρει (φαντάζομαι πως το έχει μάθει από την ποίησή του, που έχει επίσης ένα έντονα αυτοβιογραφικό στοιχείο) πώς να προφυλαχτεί από την εκχείλιση της συγκίνησης. Με μικροπερίοδο, παντελώς αδιακόσμητο λόγο, που επιτρέπει στη φωτιά των αισθημάτων του να καίει μόνο κάτω από την επιφάνεια των λέξεων, αλλά και με τη δύναμη να φτιάχνει χαρακτήρες, θα μεταμορφώσει το βίωμα της πατρικής και της μητρικής απουσίας σ' ένα χαμηλόφωνο λογοτεχνικό δράμα: ένα δράμα το οποίο, ακριβώς λόγω των χαμηλών τόνων του, θα αγγίξει αμέσως τόσο τον νου όσο και την καρδιά μας.



ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
Βιβλία + ιδέες περισσότερες ειδήσεις

εκτύπωσημικρό μέγεθος  μεγάλο μέγεθος

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

 
 
σχόλια (1)
 
 
απομένουν 700 χαρακτήρες
Τα πεδία που είναι σημειωμένα με * είναι υποχρεωτικά
 
Τα μηνύματα που δημοσιεύονται στο χώρο αυτό εκφράζουν τις απόψεις των αποστολέων τους. Το ΒΗΜΑ δεν υιοθετεί καθ’ οιονδήποτε τρόπο τις απόψεις αυτές. Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει την γνώμη του, όποια και να είναι αυτή. Δεν δημοσιεύονται συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια και όσα είναι γραμμένα με κεφαλαία γράμματα. Τέτοια μηνύματα θα διαγράφονται όποτε εντοπίζονται.
     
    Δάκρυ Παιδικό | 19/04/2014 16:27
    Έχω διαβάσει τη Βασιλεία των Ουρανών, τον Άλλο Τόπο και το Adieu. Εννοείται ότι δεν γνώριζα ούτε γνωρίζω τον κο Βλαβιανό προσωπικά και αγνοούσα τότε εντελώς την οικογενειακή και την προσωπική του κατάσταση. Χωρίς λοιπόν να έχω την παραμικρή ιδέα για τον άνθρωπο, τις αυτοβιογραφικές του αναφορές δεν τις αντιμετώπισα καθόλου ως τέτοιες. Επικεντρώθηκα στην ποίηση και πολλές φορές λαβώθηκα από αυτήν στην προσπάθειά μου να ερμήνευσω ό,τι ένιωθα να με αφήνει αιωρούμενο και απροστάτευτο. Αυτός ο ίλιγγος με ωφέλησε πολύ, γιατί μπόρεσα να μην κολλήσω στην ειδικότερη οικογενειακή κατάσταση ενός ανθρώπου, αλλά πάνω σε αυτήν την ιδιαιτερότητα να δοκιμάσω τους νέους τόπους με τις δυνάμεις που μου έδινε. Δηλαδή φτερούγισα δυνατά σε ενδεχόμενα: περιστατικά, συναισθήματα, συγκρούσεις, φωνές, οδυρμούς...γενικά με είχε ερεθίσει τόσο πολύ ό,τι ανέφερε ως αυτονόητο ή ως συνέχεια από ένα προηγούμενο που όφειλα να γνωρίζω, ώστε αφηνίαζα σε κάθε ανάγνωση! Αυτά τη δεκαετία του '90 ως φοιτητής. Στο Αίμα Νερό αφού εξακολουθώ να μην γνωρίζω τον άνθρωπο και την καθημερινότητά του, παλεύοντας παράλληλα να μην λαμβάνω υπόψιν μου τις πληροφορίες που δίνουν οι μέχρι τώρα παρουσιάσεις του βιβλίου, απολαμβάνω την απέριττη αφήγηση ενός ποιητή. Αφήγηση απαλλαγμένη από τεχνικές που καθοδηγούν, κείμενο με μικρά κεφάλαια τοποθετημένα στο φως της όρασής μας που αναπέμπουν τον καρπό με τη γλύκα και την πίκρα του: αμεσότητα. Μέσα στο βιβλίο αυτό είδα πράξεις, σκέψεις και τις συνέπειές τους. Είδα το φόβο και πάθος εγωκεντρικά επιπόλαιων ανθρώπων με τη δυναμική της νεότητας που δεν βοηθά στις περιπτώσεις αυτές. Και είδα τους ίδιους ανθρώπους των οποίων οι επιλογές τούς παρουσιάζουν ασυμβίβαστους, κατά βάθος να είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό συμβατικοί και συντηρητικοί ή τουλάχιστον να χρησιμοποιούν τις συμβάσεις καιροσκοπικά. Πολύ δύσκολα ως (ενηλίκος) αναγνώστης δύναμαι να προσποριστώ τη σκιαγράφηση των χαρακτήρων του Βλαβιανού. Δεν γίνονται σαφή τα χαρακτηριστικά των ηρώων. Όλα γίνονται μέσα από την οπτικ
    Κώστας Ταπεινός
    απάντηση1211