• Αναζήτηση
  • Η σχέση θρησκείας – κράτους και το ΕΔΑΔ

    «Θρησκεία και Κοσμικό Κράτος: υπερβαίνει τα θεμιτά όρια το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων;».

    «Θρησκεία και Κοσμικό Κράτος: υπερβαίνει τα θεμιτά όρια το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων;».
    Αυτό ήταν το θέμα της εκδήλωσης που διοργάνωσε χθες Πέμπτη το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής
    (ΕΛΙΑΜΕΠ) στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Ακρόπολης.
    Η εκδήλωση έγινε στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος Grassrootsmobilise, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας.
    Επιφανείς ακαδημαϊκοί και δικαστές μίλησαν για επίμαχα ζητήματα που αφορούν στο περιεχόμενο και στα όρια της θρησκευτικής ελευθερίας έτσι όπως αυτά προσδιορίζονται στις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ).
    Κατά πόσο η παρουσία χριστιανικών συμβόλων, όπως ο εσταυρωμένος στα σχολεία, μπορεί να θίγει τη θρησκευτική ελευθερία των μη χριστιανών, ήταν το θέμα που απασχόλησε τους ομιλητές με αφορμή την απόφαση Lautsi Ιταλίας (2011) που χειρίστηκε το ΕΔΑΔ.
    Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο κατά πόσο τα κράτη έχουν (ή πρέπει να έχουν) μεγάλο περιθώριο διακριτικής ευχέρειας να ρυθμίζουν την παρουσία της θρησκείας στο δημόσιο χώρο σύμφωνα με τις εθνικές τους παραδόσεις.
    Αλλα ερωτήματα που απασχόλησαν τους ομιλητές ήταν σχετικά με τους επίμαχους περιορισμούς στη μουσουλμανική μαντίλα και την απαγόρευση εκ του νόμου της Ισλαμικής ενδυμασίας που καλύπτει το σώμα και το πρόσωπο (μπούρκα) σε χώρες όπως η Γαλλία και το Βέλγιο.
    Οι ομιλητές ρωτήθηκαν εάν η διδασκαλία των θρησκευτικών στα σχολεία ως ένα μάθημα κατήχησης, είναι συμβατό με τη θρησκευτική ελευθερία των μη χριστιανών.
    Θρησκευτικές πεποιθήσεις και ελευθερίες
    Στο επίκεντρο της συζήτησης, σχετικές αποφάσεις που έχει εκδώσει το ΕΔΑΔ, όπως η Folgerok Νορβηγίας το 2007. Πώς μπορούν δηλαδή τα κράτη να σταθμίσουν το δικαίωμα στην εκπαίδευση σύμφωνα με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των γονέων απ’ τη μια και το δικαίωμα στη θρησκευτική ελευθερία των μειονοτήτων από την άλλη;
    Τη συζήτηση συντόνισε η Δρ. Έφη Φωκά, Κύρια Ερευνήτρια στο ΕΛΙΑΜΕΠ και Επιστημονική Υπεύθυνη του Προγράμματος Grassrootsmobilise.
    Στη συζήτηση συμμετείχαν η Eva Brems, Καθηγήτρια Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Πανεπιστήμιο της Γάνδης, η Ann Power – Forde, Προεδρεύων Δικαστής, Συνταγματικό Δικαστήριο, Ειδικό Τμήμα Κοσσυφοπεδίου, Χάγη και πρώην Δικαστής του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο Silvio Ferrari, Καθηγητής Θρησκείας και Δικαίου, Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, και Μέλος του Συμβουλευτικού Συμβουλίου σε θέματα Ελευθερίας της Θρησκείας του ΟΑΣΕ, και ο Joseph Η. H. Weiler, Καθηγητής, κάτοχος έδρας JeanMonnet της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Τμήμα Νομικής τους Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.
    Ο Joseph H. H. Weiler τόνισε ότι «οι αξίες δοκιμάζονται όταν αμφισβητούνται. Γι’ αυτό προστατεύουμε την ελευθερία του λόγου ακόμη και όταν το περιεχόμενό του μας προσβάλει. Το ίδιο ισχύει και για την ελευθερία της θρησκείας. Η Ευρώπη έχει ένα τρομακτικό παρελθόν στην προστασία των θρησκευτικών μειονοτήτων. Ας μην κηρύσσουμε μόνο την ελευθερία της θρησκείας, αλλά ας την κάνουμε και πράξη».
    Η Eva Brems στάθηκε στους αυξανόμενους περιορισμούς στα δικαιώματα των μουσουλμανικών μειονοτήτων σε όλη την Ευρώπη σε ένα περιβάλλον γενικευμένης ισλαμοφοβίας.
    Σύμφωνα με την κυρία Brems, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεν έχει καταφέρει να πάρει στα σοβαρά το πρόβλημα της ισλαμοφοβίας.
    Το πρόγραμμα Grassrootsmobilise
    Το πρόγραμμα έχει τίτλο «Τάσεις θρησκευτικού πλουραλισμού στην Ευρώπη» και μελετάει τις κοινωνικές κινητοποιήσεις από δικηγόρους και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών στα πλαίσια νομικών προσφυγών σε θέματα θρησκείας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο (http://grassrootsmobilise.eu/el/).
    Εξετάζει επίσης την επίδραση που ασκούν οι σχετικές αποφάσεις στη δημόσια συζήτηση γύρω από τα θέματα θρησκείας και θρησκευτικής ελευθερίας, και στην κοινή γνώμη.
    Είναι ένα πενταετές ερευνητικό έργο που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας και εγκρίθηκε με αυστηρά κριτήρια επιστημονικής αριστείας, μέσα από μία ιδιαίτερα ανταγωνιστική διαδικασία.
    Είναι το πρώτο έργο που επιλέχθηκε για χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας στον τομέα των κοινωνικών επιστημών στην Ελλάδα.
    Τι έχουν πει πανεπιστημιακοί και ειδικοί σε θέματα θρησκείας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνούς κύρους για το πρόγραμμα Grassrootsmobilise:
    «Το πρόγραμμα Grassrootsmobilise έχει παράγει εξαιρετική έρευνα η οποία προάγει σημαντικά τις γνώσεις των ερευνητών και των διαμορφωτών πολιτικής για την επίδραση που ασκεί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις κοινωνίες των κρατών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η ερευνητική ομάδα του προγράμματος έχει αναπτύξει μια νέα, καινοτόμο και απόλυτα αναγκαία προσέγγιση στη μελέτη του Δικαστηρίου» JamesT. Richardson, Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο της Νεβάδας.
    «Το Grassrootsmobilise είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό ερευνητικό πρόγραμμα. Μας βοηθάει να κατανοήσουμε τον αντίκτυπο που έχουν οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκoύ Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σχετικά με τις θρησκευτικές μειονότητες, στη βάση της κοινωνίας. Με τον τρόπο αυτό, εξετάζει διεξοδικά και μέσα από το πρίσμα των κοινωνικών δρώντων έναν ευρωπαϊκό θεσμό, ο οποίος ευρέως θεωρείται απόμακρος» Eileen Barker, Ομότιμη Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας για τη μελέτη της Θρησκείας, London School of Economics.
    «Μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι να ενδυναμώνουν τους ανθρώπους για να χτίσουν τη ζωή τους και την κοινότητα στην οποία ανήκουν. Το πως αυτό συμβαίνει δεν έχει επαρκώς ερευνηθεί. Το πρόγραμμα Grassrootsmobilise, κάνει ακριβώς αυτό. Εστιάζει σε ένα από τα πιο θεμελιώδη δικαιώματα, την ελευθερία της θρησκείας και της θρησκευτικής πίστης, και εξετάζει πως την κινητοποιούν οι άνθρωποι για να αλλάξουν τον κόσμο γύρω τους. Πρόκειται για την καρδιά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Sir Malcolm Evans, Καθηγητής Δημόσιου και Διεθνούς Δικαίου, Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ.
    Κοινωνία