• Αναζήτηση
  • Ιατροδικαστές σε καθημερινές ιστορίες… τρόμου

    «Ο θάνατος δεν συνηθίζεται. Ποτέ. Ισως, κάποιες φορές μόνο, αντιμετωπίζεται με όπλο την πίστη, σε όποιον Θεό».

    Κόλλια Ελευθερία
    «Ο θάνατος δεν συνηθίζεται. Ποτέ. Ισως, κάποιες φορές μόνο, αντιμετωπίζεται με όπλο την πίστη, σε όποιον Θεό». Δύο άνθρωποι που αναμετρούνται σχεδόν καθημερινά με το πιο σκληρό πρόσωπό του είναι ίσως οι αρμοδιότεροι να μιλήσουν για αυτόν. Και να καταθέσουν από θέσεις ευθύνης σοβαρά προβλήματα, ανεπίτρεπτα κενά, ασύλληπτες ιστορίες που συμβαδίζουν, χρόνια τώρα, με το έργο τους. Είναι οι επικεφαλής των δύο κεντρικών Ιατροδικαστικών Υπηρεσιών της χώρας, σε Αθήνα και Πειραιά, ο κ. Νίκος Καρακούκης και ο κ. Ηλίας Μπογιόκας, αντιστοίχως.  
    Το φορτίο που βαραίνει σε ετήσια βάση τις υπηρεσίες αγγίζει τις 10.000 ιατροδικαστικές έρευνες, υπερδιπλάσιες κλινικές εξετάσεις (γιατί δεν είναι μόνον τα εγκλήματα, είναι και οι ξυλοδαρμοί, οι βιασμοί, οι βιαιοπραγίες), δεκάδες ταυτοποιήσεις αγνώστων∙ τιτάνιο έργο όταν τα νοσοκομεία πολλές φορές δεν στέλνουν καν στους ιατροδικαστές φάκελο, συνοδευτικό του εκλιπόντος.
    Αναζητώντας βοηθούς
    «Τα τελευταία χρόνια, και με τις αυξημένες ροές του Μεταναστευτικού, έχει ενταθεί δραματικά το πρόβλημα της μεταθανάτιας διαχείρισης αγνώστων» επισημαίνει ο κ. Καρακούκης. «Είναι πολλές οι σοροί που παραμένουν στα ψυγεία, ανθρώπων που είναι στα αζήτητα. Μόνοι στη ζωή, μόνοι και στον θάνατο. Κάποιες φορές, βεβαίως, υπάρχουν και οικονομικά προβλήματα, οι συγγενείς τους δεν έχουν χρήματα για να τους θάψουν. Καλούμαστε εμείς να βρούμε κάθε φορά λύση. Οι δήμοι, δυστυχώς, δεν βοηθούν, ζητούν δικαιώματα -περίπου 200 ευρώ – για την ταφή. Μόνο το υπουργείο Δικαιοσύνης διαθέτει ένα ποσό, της τάξης των 450 ευρώ, για την ταφή ενός εκάστου».
    Η πόρτα που χτυπάει διακόπτει τη συζήτηση. Ζητείται επειγόντως άνθρωπος για να επισκεφθεί προς εξέταση στο νοσοκομείο δύο γυναίκες, Πακιστανές. «Κάποιος τις έλουσε με καυστικό υγρό έξω από ένα κομμωτήριο στην περιοχή του Αγίου Δημητρίου».
    Δύσκολη δουλειά, που λίγοι μπορούν να αντέξουν, οι ιατροδικαστές άλλωστε είναι ευάριθμοι. Μόλις 26, σε 11 ιατροδικαστικές υπηρεσίες, σε όλη την Ελλάδα. Θα χρειάζονταν περισσότεροι, ειδικά στην Αθήνα, αλλά η κρίση δεν επιτρέπει πολυτέλειες. Το γεωγραφικό φάσμα που καλούνται να καλύψουν οι υπηρεσίες είναι πολλές φορές δυσανάλογα ευρύ προς τις δυνατότητές τους ειδικά το καλοκαίρι, με τις αφίξεις τουριστών – η Υπηρεσία του Πειραιά καλύπτει και νησιά, του Αργοσαρωνικού, τις περισσότερες Κυκλάδες, περιλαμβανομένης της Μυκόνου, της Πάρου, της Νάξου, της Σαντορίνης.
    Ο κ. Μπογιόκας παρεμβαίνει για να τονίσει και τις ελλείψεις τόσο διοικητικού προσωπικού (με αποτέλεσμα να καθυστερούν οι ιατροδικαστικές εκθέσεις) όσο και τεχνικών βοηθών – ο δικός του μόνιμος συνεργάτης έχει να πάρει κανονική άδεια επτά χρόνια. Αναφέρεται, όμως, και σε κάτι που ηχεί σχεδόν παρανοϊκό: οι νεκροτόμοι επιλέγονται αποκλειστικά με κοινωνικά κριτήρια, από το ΑΣΕΠ! «Δεν θα ξεχάσω την περίπτωση πολύτεκνης, με πέντε παιδιά, που είχε προσληφθεί και μόλις μπήκε στο νεκροτομείο λιποθύμησε» λέει ο κ. Μπογιόκας. «Στη Γαλλία αποφοιτούν από σχολή, όπως οι νοσοκόμοι. Δεν μπορεί οποιοσδήποτε να κάνει αυτή τη δουλειά, να πλένει, να κόβει και να ράβει νεκρούς. Οσοι αντέχουν και μένουν, θέλουν περίπου έξι μήνες για να εκπαιδευτούν και μόλις είναι έτοιμοι να συνεισφέρουν, φεύγουν, καθώς λήγουν οι συμβάσεις τους. Δεν επιτρέπεται καν να ξαναδιοριστούν. Το συγκεκριμένο προσωπικό θα έπρεπε να είναι μόνιμο, σε ένα τόσο ιδιαίτερο αντικείμενο».
    Χωροταξική… παράνοια
    Τα παρανοϊκά δεν σταματούν εδώ. Οι τοξικολογικές εξετάσεις, κατά κανόνα, δεν γίνονται εντός Αττικής, αλλά στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία της… Θεσσαλονίκης. Κατά το παρελθόν, τα δείγματα δεχόταν η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθεστώς που δεν ισχύει πια. Σήμερα, μπαίνουν σε ψυγεία, στέλνονται στο Μεταγωγών, ταξιδεύουν ως τη Βόρεια Ελλάδα. Και θέλουν πέντε με έξι μήνες για να «βγάλουν» αποτέλεσμα.
    Οι Καρακούκης και Μπογιόκας συμφωνούν και ως προς το απαράδεκτο της χωροταξίας των νεκροτομείων, τόσο στην Αθήνα, όσο και στον Πειραιά, ζητώντας να υπάρξει ενιαίο για ολόκληρη την Αττική, σε αποκεντρωμένη περιοχή. Γιατί «δεν νοείται να βλέπουν τα φέρετρα οι μητέρες που επισκέπτονται το γειτονικό «Παίδων»» (στην Αθήνα), ούτε «να μην μπορείς να ανοίξεις το παράθυρο, καθώς υπάρχουν δίπλα πολυκατοικίες και νοσοκομεία» (στον Πειραιά).
    Το θέμα που θίγουν ξυπνάει περιστατικά που κανείς δεν θέλει να  θυμάται. Μεγάλες τραγωδίες που γεννούν αδιέξοδα, όταν πρέπει να «φιλοξενηθούν» μαζικά νεκροί σε υποδομές ελλιπέστατες. Η αεροπορική τραγωδία του Helios τους έκανε να ψάχνουν το 2005, οι ίδιοι, για ξηρό πάγο, έτσι ώστε να μπορέσουν να κάνουν τη δουλειά τους. Αν δεν είχε ενεργοποιηθεί η Επιτροπή Εκτάκτων Αναγκών που είχε συσταθεί για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 (και στην οποία συμμετείχαν), ίσως η χώρα να είχε γνωρίσει διεθνή διασυρμό.
    «Είναι αφόρητο να κρατάς νεκρά μωρά»
    «Σφίγγει κανείς τα δόντια όταν κρατάει στα χέρια του παιδιά, μωρά που φορούν ακόμη πάνες». Ο κ. Θεόδωρος Νούσιας, επικουρικός ιατροδικαστής του Γενικού Νοσοκομείου Μυτιλήνης, βρέθηκε σε μια ιστορική συγκυρία, σε ένα πόστο που δεν θα το ζήλευαν πολλοί, του είναι δύσκολο να μείνει ατάραχος καθώς μιλάει. «Εχουμε ζήσει δύσκολες στιγμές, με τα ναυάγια του Οκτωβρίου του 2015, με τους 85 νεκρούς της Σάμου, με άλλους 55, τι να πρωτοθυμηθώ… Ανθρώπινα δράματα που δεν έχουν τέλος. Είναι ευτύχημα ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή στο νησί ψυγείο-container, μεγάλων διαστάσεων, δωρεά μιας αγγλίδας συνταξιούχου δικαστικού που είχε έλθει στη Μυτιλήνη για να βοηθήσει τους πρόσφυγες. Μεσολάβησε ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός και το container πέρασε τελικά στο νοσοκομείο. Δεν είχαμε πού να «φιλοξενήσουμε» τις σορούς, στοιβάζαμε το ένα φέρετρο πάνω στο άλλο, στο μοναδικό δωμάτιο-ψυγείο που διαθέταμε».
    Ο κ. Νούσιας τονίζει ότι το κυριότερο πρόβλημα στις περιπτώσεις των ναυαγίων στο Αιγαίο είναι η ταυτοποίηση των νεκρών. «Το 2015, το DNA που πήραμε από έναν άντρα και μια γυναίκα που έχασαν τη ζωή τους όταν βούλιαξε η βάρκα τους, μας βοήθησε λίγες ημέρες αργότερα να αναγνωρίσουμε και τα τρία από τα τέσσερα παιδιά τους που ανασύρθηκαν νεκρά από τη θάλασσα, σε άλλο μοιραίο ταξίδι. Είναι πολλοί οι δημοσιογράφοι, κυρίως ξένων μέσων, που με ρωτούν αν κάνω εδώ, στο νησί, ό,τι έκανα πάντα. Και τους διαβεβαιώνω ότι οι σοροί αυτών των ανθρώπων αντιμετωπίζονται με σεβασμό, χωρίς εκπτώσεις. Αναζητούμε τα ακριβή αίτια θανάτου, βοηθούμε ανθρώπους να εντοπίσουν τους δικούς τους για να τους θάψουν. Τηρούμε τους κανόνες, σε αντίθεση με αυτά που γίνονται – όπως μαθαίνουμε – αλλού. Είναι ενδεικτική η περίπτωση Αφγανού που είχε έλθει από κάποια βόρεια χώρα της Ευρώπης για να αναγνωρίσει τη σορό της μητέρας του. Του πήραμε δείγμα DNA για να του τη δώσουμε, ενώ στην Τουρκία όπου πήγε για να παραλάβει τη σορό του αδελφού του, δεν υπήρξε κανένας έλεγχος».

    ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

    Κοινωνία