• Αναζήτηση
  • Παραγωγικό δυναμικό

    Παραγωγικό δυναμικό Ν. Γ. ΧΑΡΙΤΑΚΗΣ Στο σημείωμα της προηγούμενης Κυριακής έθεσα ένα κατά τη γνώμη μου ενδιαφέρον ερώτημα. Η γενική ιδέα ήταν ότι ενώ τις περισσότερες φορές εξαντλητικά αναζητούμε λύσεις σε θέματα που στιγμιαία μόνο αποκτούν μεγάλη προβολή και σημασία και μετά από λίγο παύουν να μας ενδιαφέρουν, σχεδόν πολύ σπάνια θέτουμε για συζήτηση και λύση θέματα που μπορεί να έχουν τεράστιες μακροχρόνιες

    Στο σημείωμα της προηγούμενης Κυριακής έθεσα ένα κατά τη γνώμη μου ενδιαφέρον ερώτημα. Η γενική ιδέα ήταν ότι ενώ τις περισσότερες φορές εξαντλητικά αναζητούμε λύσεις σε θέματα που στιγμιαία μόνο αποκτούν μεγάλη προβολή και σημασία και μετά από λίγο παύουν να μας ενδιαφέρουν, σχεδόν πολύ σπάνια θέτουμε για συζήτηση και λύση θέματα που μπορεί να έχουν τεράστιες μακροχρόνιες επιδράσεις στο οικονομικό σύστημα.


    Ετσι δεν ήταν τυχαίο που και στο τέλος του σημειώματος αναρωτήθηκα αν η χώρα διαθέτει σήμερα το παραγωγικό δυναμικό που μπορεί να εξυπηρετήσει ταυτόχρονα την επόμενη τετραετία το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, την αποκατάσταση των ζημιών από τους σεισμούς, τα έργα που συνδέονται με τους Ολυμπιακούς Αγώνες και, τέλος, τις απαιτήσεις για παραγωγή κατασκευαστικών έργων που θα δημιουργηθούν από την προσαρμογή των επιτοκίων στα επίπεδα της ΕΕ (π.χ., αύξηση της ζήτησης για κατοικίες). Είχα στην ουσία σοβαρές αμφιβολίες.


    Ενώ λοιπόν κατανοούσα την επιθυμία όλων να πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα οι ζητήσεις των επί μέρους τεσσάρων κατασκευαστικών προϊόντων, τουλάχιστον με βάση τα στοιχεία θεωρούσα ότι δεν μπορούμε να στηρίξουμε την άποψη ότι το υφιστάμενο παραγωγικό δυναμικό σε ανθρώπινο και φυσικό κεφάλαιο είναι άμεσα διαθέσιμο.


    Τι σημαίνει αυτός ο περιορισμός σε διαθέσιμους πόρους στη λειτουργία του οικονομικού μας συστήματος;


    Σε πρώτη φάση, και με δεδομένο ότι για αρκετές δεκαετίες ένα σημαντικό τμήμα της διάρθρωσης της συνολικής παραγωγής ήταν άμεσα συνδεδεμένο με τις κατασκευές, εκτιμάται ότι θα παρατηρήσουμε μια σταθερότητα στην πραγματική κατασκευαστική και οικονομική δραστηριότητα με παράλληλη ταχύτατη αύξηση των τιμών των συνδεδεμένων αγαθών και υπηρεσιών (ενδιάμεσα προϊόντα, υλικά και υπηρεσίες μηχανικού και εξειδικευμένων συνεργείων). Αναγκαστικά ο συγκεκριμένος περιορισμός θα οδηγήσει και σε μείωση της ποιότητας των κατασκευαστικών προϊόντων (π.χ., χειρότεροι δρόμοι και άλλα δημόσια έργα, πρόχειρες και μικρής διάρκειας ζωής ολυμπιακές εγκαταστάσεις). Ενώ, τέλος, λογικά θα πρέπει να παρατηρηθεί μια σχετικά σημαντική εισροή κυρίως ανθρωπίνου κεφαλαίου αλλά και πόρων και αγαθών από το εξωτερικό. Αν τώρα λάβουμε υπόψη μας και το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα των συγκεκριμένων έργων θα χρηματοδοτηθεί και θα παρακολουθηθεί από τον ατελέσφορο δημόσιο τομέα, μπορούμε με μεγάλη ευκολία να συναγάγουμε το γενικό συμπέρασμα ότι οι προοπτικές δεν είναι και τόσο ευχάριστες. Να λοιπόν γιατί είναι ένα το θέμα που συνδέεται με τις δυνατότητες και τις προοπτικές που έχουμε στο μέλλον και είναι άλλο οι επιπτώσεις όλων αυτών των δυνατοτήτων αν δεν μπορέσουμε ομαλά να τις υλοποιήσουμε. Αν κατανοήσουμε ότι ούτε οι σεισμόπληκτοι είναι δυνατόν να ταλαιπωρούνται εσαεί ώσπου να βρεθούν οι παραγωγικοί πόροι για να προχωρήσουμε στην αποκατάσταση των ζημιών, ούτε οι Ολυμπιακοί μπορούν να μη γίνουν, ούτε τα έργα του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης μπορούν να μετατεθούν σε άλλες τετραετίες (τα ποσά πλέον δεν μεταφέρονται σε άλλες χρονιές αλλά χάνονται αν δεν αξιοποιηθούν στον χρόνο τους), ούτε βέβαια μπορούμε να απαγορεύσουμε στους ιδιώτες να δαπανήσουν κεφάλαια για επενδύσεις στις κατασκευές, είναι πολύ αργά να αναζητούμε τώρα τις λύσεις. Τι επιλογές υπάρχουν αλήθεια; Κατ’ αρχήν, να εξοικονομήσουμε πόρους μέσω πολλαπλασιαστικής αύξησης της μέσης αξίας των έργων που βρίσκονται ή προβλέπεται να εκτελεστούν. Μεγαλύτερα και πιο ομαδοποιημένα έργα ώστε να επιτευχθούν οικονομίες στους με στενότητα διαθέσιμους πόρους. Ακόμη οφείλουμε να ευνοήσουμε τη μαζική εισροή ανθρώπινου κεφαλαίου σε όλες τις βαθμίδες (από επιχειρήσεις και ειδικευμένους μηχανικούς ως τεχνίτες και εργοδηγούς). Τέλος, επιβάλλεται η άρση των τεχνικών περιορισμών στον υπολογισμό του κόστους κατασκευής των δημοσίων έργων (π.χ., νόρμες και συντελεστές κόστους) και αποδοχή των κανόνων της αγοράς· παράλληλα θα ήταν σκόπιμο να διευρυνθούν οι αρμοδιότητες του ιδιωτικού τομέα στον σχεδιασμό, στην εκτέλεση και στη διαχείριση των έργων (μαζική ιδιωτικοποίηση των ολυμπιακών έργων και των έργων υποδομής). Διαφορετικά μπορεί και να φθάσουμε να κατασκευάζουμε ολυμπιακά έργα με τους σεισμόπληκτους στα παραπήγματα. Αυτά τα ολίγα, εκτός και αν υπάρχουν, όπως με βεβαιότητα νομίζω ότι υπάρχουν, πολύ πιο έξυπνες και αποτελεσματικές λύσεις που όμως είναι ήδη γνωστές μόνο στους αρμοδίους.


    Ο κ. Νίκος Γ. Χαριτάκης είναι επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

    Οικονομία