• Αναζήτηση
  • Κάθε ισχυροποίηση των αξιών μας αποτελεί μια μικρή νίκη ενάντια στην πολιτική της καταπίεσης και της οικονομικής εκμετάλλευσης

    Η πρόκληση της επόμενης δεκαετίας

    Κάθε ισχυροποίηση των αξιών μας αποτελεί μια μικρή νίκη ενάντια στην πολιτική της καταπίεσης και της οικονομικής εκμετάλλευσης Η πρόκληση της επόμενης δεκαετίας Η σταθερότητα και η προοπτική στην ΕΕ θα εξαρτηθούν από το πόσο θα καταστεί εφικτό το μοντέλο της δημοκρατικής, κοινωνικής και αναπτυξιακής Ευρώπης ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΗΣ Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών κ. Τάσος Γιαννίτσης κατά την παρουσίαση

    Μετά τις αποφάσεις για τη διεύρυνση το ερώτημα για το πού πάει η Ευρώπη προβάλλει επιτακτικά. Από πολλές πλευρές το ερώτημα παίρνει τη μορφή «πού αρχίζει και πού τελειώνει η Ευρώπη». Είναι ένα λάθος ερώτημα. Είναι λάθος, γιατί, πριν απαντηθεί, προϋποθέτει ότι έχουμε μια ξεκάθαρη απάντηση σε ένα ακόμη πιο κρίσιμο ερώτημα, δηλαδή «τι Ευρώπη θέλουμε». Αν δεν απαντήσουμε τι Ευρώπη θέλουμε, δεν μπορούμε να πούμε πού σταματάει η Ευρωπαϊκή Ενωση. Το ζήτημα δεν είναι γεωγραφικό, είναι πολιτικό.


    Αν η Ευρώπη που θέλουμε είναι μια Ευρώπη του ελεύθερου εμπορίου, των ελεύθερων αγορών, της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων και προσώπων, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση μπορεί να απλωθεί σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου. Θα οδηγούσε αυτό στη δημιουργία ενός ιδιότυπου χώρου, στο κέντρο του οποίου θα βρίσκονταν οι οικονομικές σχέσεις.


    * Τα σύνορα


    Αν πάλι θεωρήσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί ένα σχήμα που επιτελεί όλο και περισσότ.ερο «πολιτικές λειτουργίες», όπως ασφάλεια, πολιτική εμπιστοσύνη, πολιτική συνεργασία, πάλι θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι μια τέτοια Ενωση δεν είναι ίσως ανάγκη να ταυτίζεται με τα γεωγραφικά σύνορα της Ευρώπης.


    Η Ευρωπαϊκή Ενωση όμως μέχρι σήμερα αποτελεί έκφραση μιας πολύ πιο σύνθετης πραγματικότητας. Είναι ένας πόλος όπου κυριαρχεί ένα πλέγμα αξιών, για τη δημοκρατία, τα ατομικά δικαιώματα, την κοινωνική συνοχή, την πολιτική και κοινωνική αλληλεγγύη, τον πολιτισμό, την ανοχή της διαφοράς, την ελευθερία της σκέψης, την άρνηση του αυταρχικού πνεύματος.


    Η μετεξέλιξη που γνώρισε η αρχική ΕΟΚ μέχρι τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ενωση και η ιδεολογική μάχη που δίνουμε για το πώς θα προχωρήσει το οικοδόμημα αυτό εκφράζουν τη θέληση ενός συνόλου πολιτικών δυνάμεων στην Ευρώπη – σίγουρα όχι όλων – να διαφυλάξουμε και να ενισχύσουμε τα χαρακτηριστικά αυτά. Να μην αφήσουμε τις εξελίξεις να οδηγήσουν σε ένα χαλαρό σχήμα, όπου οι σχέσεις μπορούν να διαρραγούν με την πρώτη δυσκολία ή όπου είναι τέτοιες που ο καθένας ακολουθεί τον δρόμο του και ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής αξιών απλώς κινείται σε χαμηλά επίπεδα.


    Σε έναν κόσμο όπου, παρά το ξεπέρασμα του Ψυχρού Πολέμου και του πυρηνικού ολοκαυτώματος, οι συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο πυκνές, όπου η καινοτομία δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομία αλλά και στους τρόπους άσκησης της βίας, όπου έχουμε το φαινόμενο του πολλαπλασιασμού των περιπτώσεων «αποτυχημένων κρατών», η Ευρώπη αντιμετωπίζει την πρόκληση να αυτοπροσδιορίσει τον ρόλο της απέναντι στις τρομοκρατικές δράσεις, στα κινήματα αντίθεσης απέναντι στην παγκοσμιοποίηση και στα πραγματικά προβλήματα που βρίσκονται πίσω από αυτά, στους κινδύνους να μετασχηματιστούν οι σημερινές συγκρούσεις σε πραγματικές συγκρούσεις πολιτισμών, στο πρόβλημα των εντεινόμενων ανισοτήτων σε παγκόσμιο επίπεδο. Αντιμετωπίζει την πρόκληση να εμπεδώσει το ευρωπαϊκό οικονομικό-κοινωνικό μοντέλο σε χώρες με πολύ διαφορετικές δομές, αντιλήψεις, κρατικές λειτουργίες και επιδόσεις.


    * Η διεύρυνση


    Η σταθερότητα, η εμπιστοσύνη και η προοπτική στην ΕΕ εξαρτώνται καθοριστικά από το πόσο το μοντέλο της δημοκρατικής, κοινωνικής και αναπτυξιακής Ευρώπης θα καταστεί εφικτό και πόσο θα καλύψει τις προσδοκίες κοινωνιών που έμειναν για δεκαετίες απομονωμένες και έχουν σήμερα ως μέτρο επιτυχίας τη σύγκλισή τους με το μέσο επίπεδο ζωής της ΕΕ.


    Με τη διεύρυνση η ΕΕ περνάει σε μια κατάσταση πιο ρευστή και πολύπλοκη. Θα βιώσουμε μια μεγάλη περίοδο απορρόφησης των επιπτώσεων της νέας διεύρυνσης και πολλαπλές μορφές έντονων συζητήσεων γύρω από τους θεσμούς, τους πόρους, τις πολιτικές, τα σημεία ισορροπίας στα οποία πρέπει να φτάσουμε στην πορεία από 15 σε 25 μέλη. Πολύ περισσότερο όταν αναπτύσσονται τάσεις αμφισβήτησης της ΕΕ σε ορισμένες υποψήφιες χώρες προτού καν ενταχθούν.


    Θα χρειαστεί πολύς ρεαλισμός, όραμα και βούληση ώστε η ΕΕ μαζί με τον μετασχηματισμό να διατηρήσει την ικανότητά της για δράσεις, την ελκυστικότητά της όχι μόνο προς τα έξω αλλά και προς τα μέσα, την πολιτική νομιμοποίηση της ύπαρξής της, τη συνεκτικότητά της ως σύστημα κοινών αξιών, την ίδια της την ταυτότητα. Αυτό που προέχει είναι μέσα από τις αναγκαίες αλλαγές να διατηρηθούν οι πρωταρχικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε και προόδευσε η ΕΕ. Εννοώ τις αρχές της δημοκρατικής διακυβέρνησης, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της συνοχής και της αλληλεγγύης.


    * Οι κίνδυνοι


    Η πρόκληση σήμερα είναι στην επόμενη δεκαετία να κάνουμε τη διεύρυνση επιτυχία και αυτό δεν ταυτίζεται με τις διαπραγματεύσεις και τις αποφάσεις που προηγήθηκαν.


    Η επιτυχία αυτή θα δώσει στο «ευρωπαϊκό αναπτυξιακό μοντέλο», στις αξίες που εκφράζει, στη δύναμη που ασκεί μέσα και έξω από την Ευρώπη, μια σημαντική αύξηση. Κάθε ισχυροποίηση των αξιών μας αποτελεί μια μικρή νίκη ενάντια στην πολιτική της καταπίεσης, της οικονομικής εκμετάλλευσης και της κοινωνικής εξαθλίωσης, που βρίσκονται διάχυτα σε πολλά τμήματα του παγκόσμιου συστήματος.


    Στο διάστημα που θα ακολουθήσει η πορεία της Ευρώπης δεν είναι δεδομένη. Εμείς πρέπει να είμαστε δεδομένοι. Οι αξίες που θέλουμε να εκφράζει η Ευρωπαϊκή Ενωση θέτουν το πλαίσιο του «τι Ευρώπη θέλουμε» και το «πού σταματάει η Ευρώπη». Η Ευρώπη σταματάει στο σημείο όπου επιλογές πολιτικής δημιουργούν σαφείς κινδύνους να χαθεί η συνεκτικότητα και η πειστικότητά της ως «συνολικό» μοντέλο οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής οργάνωσης.


    Ο κ. Τάσος Γιαννίτσης είναι αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών.

    Archive